Tại sao người nhiễm COVID-19 sau 7 ngày vẫn vạch dương tính khi xét nghiệm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng người bệnh COVID-19 hay còn gọi là F0 đã trải qua 7 ngày theo dõi và các triệu chứng lâm sàng đã thuyên giảm nhưng xét nghiệm nhanh hoặc RT-PCR vẫn cho kết quả dương tính là mối quan tâm chung của nhiều người. Tình trạng này thường gây tâm lý lo âu về nguy cơ tái phát hoặc khả năng tiếp tục lây truyền vi rút cho người xung quanh.
Thực tế y khoa cho thấy kết quả xét nghiệm dương tính sau 1 tuần không phải lúc nào cũng phản ánh tình trạng vi rút đang hoạt động mạnh hay bệnh chuyển biến xấu. Việc hiểu rõ cơ chế thải loại vi rút của cơ thể và nguyên lý hoạt động của các phương pháp xét nghiệm sẽ giúp người bệnh yên tâm hơn trong quá trình hồi phục.
F0 7 ngày vẫn dương tính là gì?
Xét nghiệm dương tính với SARS-CoV-2 sau 7 ngày là hiện tượng khá phổ biến ở người mắc COVID-19 ở thể nhẹ hoặc trung bình. Khi hệ miễn dịch phản ứng và tiêu diệt vi rút, các mảnh vỡ protein hoặc đoạn vật chất di truyền RNA của vi rút vẫn có thể tồn tại ở niêm mạc mũi họng trong một thời gian dài. Các thiết bị xét nghiệm nhanh kháng nguyên hoặc xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR có độ nhạy cao nên vẫn nhận diện được những thành phần này dù vi rút đã mất khả năng nhân lên. Do đó, kết quả xét nghiệm dương tính ở mốc 7 ngày cần được đánh giá kết hợp với tình trạng sức khỏe thực tế của người bệnh thay vì chỉ dựa vào vạch xét nghiệm để kết luận về mức độ bệnh.
Sự tồn tại của xác vi rút và mảnh vỡ vật chất di truyền
Sau khi cơ thể kháng lại sự xâm nhập của SARS-CoV-2, hệ miễn dịch sẽ tiêu diệt và làm gián đoạn quá trình nhân lên của vi rút. Tuy nhiên, các mảnh vỡ của vi rút bao gồm protein vỏ và các đoạn RNA bất hoạt vẫn tiếp tục lưu lại ở tế bào niêm mạc đường hô hấp trên. Bộ kit xét nghiệm nhanh kháng nguyên hoạt động dựa trên cơ chế bắt cặp phản ứng với protein của vi rút, trong khi xét nghiệm RT-PCR khuếch đại các đoạn RNA di truyền. Do các phương pháp này không phân biệt được vi rút còn sống hay đã bị tiêu diệt, kết quả vẫn sẽ báo dương tính khi phát hiện thấy các thành phần này. Quá trình đào thải hoàn toàn các mảnh vỡ vi rút ra khỏi niêm mạc mũi họng có thể mất từ vài ngày đến vài tuần tùy thuộc vào cơ địa từng cá nhân.
Ảnh hưởng của tải lượng vi rút ban đầu và phản ứng miễn dịch
Thời gian làm sạch vi rút khỏi cơ thể phụ thuộc lớn vào tải lượng vi rút ban đầu và trạng thái hoạt động của hệ miễn dịch. Những người nạp lượng vi rút lớn lúc bắt đầu nhiễm bệnh hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm, người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền mạn tính như tiểu đường, bệnh phổi mạn tính thường mất nhiều thời gian hơn để dọn dẹp các thành phần vi rút. Ngược lại, người có sức đề kháng tốt có thể tiêu diệt vi rút nhanh hơn nhưng việc bong tróc tế bào niêm mạc chứa xác vi rút vẫn diễn ra theo chu kỳ sinh học tự nhiên. Điều này giải thích tại sao hai người cùng nhiễm bệnh một thời điểm nhưng mốc thời gian âm tính trở lại lại có sự khác biệt rõ rệt.
Sự khác biệt giữa vạch xét nghiệm dương tính và khả năng lây nhiễm
Khả năng lây truyền SARS-CoV-2 cho người khác đạt đỉnh trong vài ngày trước và ngay sau khi xuất hiện triệu chứng, sau đó giảm dần theo thời gian. Từ ngày thứ 7 trở đi, ở những người mắc bệnh thể nhẹ có triệu chứng cải thiện đáng kể và không còn sốt trong 24 giờ mà không dùng thuốc hạ sốt, lượng vi rút sống có khả năng nhân lên và lây nhiễm đã giảm xuống mức rất thấp. Dù vạch xét nghiệm trên khay thử vẫn có thể hiện lên mờ hoặc rõ do phát hiện kháng nguyên sót lại, nguy cơ phát tán vi rút ra cộng đồng đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, người bệnh vẫn nên duy trì các biện pháp phòng ngừa cá nhân cơ bản và đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Kỹ thuật lấy mẫu và độ nhạy của bộ kit xét nghiệm
Kết quả xét nghiệm nhanh kháng nguyên còn chịu ảnh hưởng bởi kỹ thuật ngoáy dịch tỵ hầu hoặc niêm mạc mũi. Việc lấy mẫu quá sâu, miết mạnh vào niêm mạc hoặc lấy nhiều chất nhầy chứa tế bào chết có thể tập trung lượng kháng nguyên đọng lại, dẫn đến vạch dương tính xuất hiện đậm hơn. Bên cạnh đó, các bộ kit xét nghiệm từ các nhà sản xuất khác nhau có ngưỡng phát hiện và độ nhạy không hoàn toàn giống nhau. Việc thử nghiệm liên tục bằng nhiều loại kit thử khác nhau trong thời gian ngắn đôi khi gây ra sự chênh lệch về độ đậm nhạt của vạch xét nghiệm, tạo cảm giác tâm lý hoang mang không cần thiết cho người đang theo dõi sức khỏe tại nhà.
Lưu ý an toàn
Người bệnh không nên tự ý kéo dài thời gian lạm dụng các loại thuốc điều trị COVID-19 hoặc thuốc kháng sinh khi thấy kết quả xét nghiệm vẫn dương tính sau 7 ngày. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Nếu sau 7 ngày người bệnh xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao trở lại, khó thở, tức ngực, mệt mỏi dữ dội hoặc chỉ số oxy máu SPO2 giảm thấp, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Kết quả xét nghiệm COVID-19 dương tính sau 7 ngày phần lớn xuất phát từ việc cơ thể đang trong quá trình đào thải xác vi rút và tế bào niêm mạc hô hấp cũ. Thay vì quá lo lắng về vạch xét nghiệm, người bệnh nên tập trung theo dõi sự cải thiện của các triệu chứng lâm sàng, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, nghỉ ngơi đầy đủ và tham khảo ý kiến bác sĩ khi có diễn biến sức khỏe bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
F0 sau 7 ngày vẫn dương tính thì có cần tiếp tục cách ly tuyệt đối không?
Người bệnh nên tham khảo quy định y tế hiện hành và hướng dẫn của bác sĩ. Thông thường, nếu các triệu chứng đã thuyên giảm và không còn sốt, nguy cơ lây nhiễm đã giảm nhiều, nhưng vẫn cần đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần với người có nguy cơ cao.
Tại sao vạch xét nghiệm ngày thứ 7 lại đậm hơn những ngày trước?
Vạch xét nghiệm đậm hơn có thể do kỹ thuật lấy mẫu thu được nhiều dịch nhầy chứa kháng nguyên đọng lại, hoặc do sử dụng bộ kit xét nghiệm có độ nhạy cao hơn. Điều này không nhất thiết phản ánh vi rút đang nhân lên nhiều hơn trong cơ thể.
Có nên dùng thêm thuốc kháng vi rút khi xét nghiệm 7 ngày vẫn dương tính?
Không được tự ý dùng thêm hoặc kéo dài liều thuốc kháng vi rút. Việc dùng thuốc kháng vi rút phải do bác sĩ chỉ định dựa trên thời điểm khởi phát bệnh và các yếu tố nguy cơ sức khỏe cá nhân của từng người bệnh.
Khi nào F0 sau 7 ngày cần đi kiểm tra tại cơ sở y tế?
Người bệnh nên đi kiểm tra y tế nếu xuất hiện các triệu chứng báo hiệu biến chứng như sốt cao không hạ, khó thở, thở gấp, đau tức ngực liên tục, tím tái môi hoặc ngón tay, hoặc khi có các bệnh lý nền chuyển biến phức tạp.
Xét nghiệm RT-PCR có thể dương tính kéo dài trong bao lâu sau khi khỏi bệnh?
Xét nghiệm RT-PCR có thể tiếp tục cho kết quả dương tính trong vài tuần hoặc thậm chí vài tháng sau khi hồi phục do kỹ thuật này phát hiện được các đoạn RNA vi rút bất hoạt còn sót lại ở đường hô hấp.
