Tại sao hay bị muỗi đốt và cách phòng tránh muỗi

Tại sao hay bị muỗi đốt là gì?

Muỗi định vị con người nhờ vào khả năng cảm nhận các kích thích hóa học và nhiệt học từ xa. Khi hô hấp, luồng khí carbonic thoát ra sẽ dẫn đường cho muỗi bay về phía nguồn phát. Ở cự ly gần hơn, muỗi dựa vào thân nhiệt và các hợp chất hữu cơ bay hơi có trong mồ hôi như axit lactic, axit uric, amoniac cùng các chuỗi axit béo do hệ vi sinh vật bề mặt da phân giải. Cơ địa mỗi người sở hữu thành phần bài tiết và hệ vi khuẩn ngoài da khác nhau, tạo nên mùi đặc trưng thu hút muỗi ở các mức độ riêng biệt. Thêm vào đó, những người có mức độ vận động cao, thân nhiệt ấm hoặc phụ nữ mang thai thường có tốc độ chuyển hóa nhanh hơn, khiến cơ thể tỏa ra nhiều tín hiệu kích thích muỗi tìm tới hút máu.

Các yếu tố sinh lý và hóa học kích thích muỗi tấn công

Khí carbonic thải ra qua đường hô hấp là tín hiệu đầu tiên dẫn đường cho muỗi tìm đến vật chủ từ khoảng cách xa. Những người có tốc độ chuyển hóa cơ bản cao, phụ nữ trong thai kỳ hoặc người vừa vận động thể lực mạnh thường có nhịp thở nhanh và sâu hơn, giải phóng lượng khí carbonic dồi dào kích thích khứu giác của muỗi.

Bên cạnh hơi thở, các thành phần bay hơi trong mồ hôi cũng giữ vai trò quan trọng. Quá trình vi khuẩn tự nhiên trên da phân giải mồ hôi sẽ tạo ra axit lactic, axit uric và các hợp chất hữu cơ đặc trưng. Một số người có cơ địa tiết nhiều axit lactic qua tuyến mồ hôi sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên của muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết. Đồng thời, nhiệt độ bề mặt da ấm hơn mức trung bình cũng kích thích các thụ thể cảm nhiệt của muỗi, giúp chúng định vị chính xác vị trí mạch máu dưới da.

Ảnh hưởng của trang phục, nhóm máu và thói quen sinh hoạt

Thị giác của muỗi hoạt động rất nhạy bén vào thời điểm bình minh và hoàng hôn. Những bộ trang phục sẫm màu như đen, xanh thẫm hoặc đỏ đậm tạo ra độ tương phản rõ rệt với ánh sáng môi trường, khiến muỗi dễ dàng phát hiện mục tiêu chuyển động hơn so với việc mặc đồ màu sáng hoặc màu pastel.

Nhiều nghiên cứu y sinh học ghi nhận những người sở hữu nhóm máu O thường tiết ra một số loại kháng nguyên qua da và dịch cơ thể thu hút muỗi mạnh hơn so với nhóm máu A hoặc B. Thói quen dùng đồ uống chứa cồn như rượu bia cũng làm giãn nở mạch máu ngoại vi, làm ấm da tạm thời và tăng tiết mồ hôi, từ đó làm tăng nguy cơ bị muỗi cắn. Ngoài ra, việc dùng các loại xà phòng, sữa tắm hoặc nước hoa có hương liệu hoa quả nồng nàn cũng có thể vô tình hấp dẫn côn trùng.

Biện pháp phòng ngừa muỗi đốt cho cá nhân và trong nhà

Xây dựng hàng rào ngăn cách vật lý là bước quan trọng hàng đầu để bảo vệ cơ thể khỏi muỗi. Bạn nên duy trì thói quen ngủ trong màn kể cả ban ngày lẫn ban đêm, lắp lưới chắn côn trùng tại cửa sổ và cửa thông gió, đồng thời mặc quần áo dài tay sáng màu khi sinh hoạt ở những khu vực ẩm thấp, râm mát.

Đối với giải pháp bảo vệ cá nhân bằng hoạt chất, việc dùng kem bôi hoặc thuốc xịt chứa DEET, Picaridin, IR3535 hoặc tinh dầu bạch đàn chanh mang lại hiệu quả xua muỗi rõ rệt. Khi bôi, cần thoa đều lên vùng da hở theo đúng chỉ dẫn của nhà sản xuất, tránh để dính vào mắt, miệng hoặc vết trầy xước. Trong phòng ngủ, việc sử dụng quạt gió ở mức độ vừa phải cũng hỗ trợ phân tán hơi thở và mồ hôi của cơ thể, đồng thời cản trở đáng kể lực bay của muỗi.

Kiểm soát và loại bỏ môi trường sinh sôi của lăng quăng

Phương pháp kiểm soát muỗi căn cơ và bền vững nhất là triệt phá môi trường sinh sản của chúng ngay từ giai đoạn lăng quăng và bọ gậy. Muỗi vằn gây bệnh sốt xuất huyết thường đẻ trứng trong các vũng nước sạch đọng lại quanh khuôn viên gia đình, vì vậy việc đậy kín các chum, vại, xô chậu chứa nước sinh hoạt là điều kiện tiên quyết.

Gia đình cần chủ động thu gom và xử lý các vật dụng phế thải dễ đọng nước mưa như lốp xe cũ, vỏ dừa, hộp nhựa, đồng thời thay nước bình hoa định kỳ hàng tuần. Đối với các bể nước cảnh hoặc chum vại lớn ngoài trời, thả cá bảy màu hoặc các loài cá ăn bọ gậy là giải pháp sinh học an toàn. Bên cạnh đó, việc thường xuyên phát quang bụi rậm rậm rạp, khơi thông rãnh nước ứ đọng sẽ loại bỏ hoàn toàn các nơi trú ngụ ẩm ướt của muỗi trưởng thành.

Lưu ý an toàn

Các sản phẩm chống muỗi dạng xịt hoặc kem bôi cần được sử dụng thận trọng, đặc biệt với trẻ nhỏ và phụ nữ đang mang thai. Không bôi hoạt chất lên vết thương hở, vùng da trầy xước, niêm mạc mắt hoặc bàn tay của trẻ nhỏ để phòng tránh nguy cơ nuốt phải hóa chất. Cần lựa chọn nồng độ hoạt chất phù hợp theo độ tuổi được khuyến cáo trên bao bì. Trường hợp xuất hiện phản ứng dị ứng như ngứa rát, phát ban đỏ hoặc khó thở sau khi tiếp xúc với sản phẩm diệt muỗi, cần rửa sạch ngay bằng nước và đến gặp bác sĩ.

Tóm tắt

Việc thường xuyên bị muỗi đốt là kết quả từ sự tương tác giữa thân nhiệt, lượng khí carbonic thải ra và hệ vi sinh vật tự nhiên trên da. Chủ động kết hợp bảo vệ cơ học, dùng sản phẩm xua muỗi đúng cách và triệt tiêu bọ gậy quanh nhà sẽ giúp bạn giảm thiểu nguy cơ bị muỗi chích và phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm hiệu quả.