Tại sao cồn 70 độ sát khuẩn tốt hơn cồn 90 độ?

Cồn 70 độ sát khuẩn là gì?

Cồn y tế là dung dịch sát khuẩn ngoài da và khử trùng bề mặt quen thuộc trong đời sống hàng ngày cũng như tại các cơ sở y tế. Thành phần chính của cồn y tế là ethanol hoặc isopropanol được pha loãng với nước tinh khiết theo các tỷ lệ phần trăm thể tích khác nhau.

Hai loại cồn phổ biến nhất trên thị trường hiện nay là cồn 70 độ và cồn 90 độ. Mặc dù cồn 90 độ có nồng độ cồn nguyên chất cao hơn, nhưng khả năng tiêu diệt vi khuẩn, vi nấm và virus gây bệnh của dung dịch cồn phụ thuộc chặt chẽ vào thời gian tiếp xúc và khả năng xâm nhập tế bào. Sự chênh lệch tỷ lệ nước giữa hai dung dịch dẫn đến sự khác biệt rất lớn về hiệu lực sinh học và mức độ an toàn khi tiếp xúc trực tiếp với làn da con người.

Cơ chế biến tính protein của vi khuẩn và vai trò thiết yếu của phân tử nước

Cơ chế diệt khuẩn cốt lõi của cồn y tế là làm biến tính và đông tụ các protein cấu trúc, enzyme thiết yếu của vi sinh vật, đồng thời phá vỡ lớp màng lipid bảo vệ bên ngoài. Để làm được điều này, phân tử ethanol phải thâm nhập được vào sâu bên trong tế bào vi khuẩn hoặc virus.

Nồng độ cồn 70 độ tương đương với tỷ lệ 70 phần trăm ethanol và 30 phần trăm nước tinh khiết. Nước trong dung dịch đóng vai trò là dung môi hòa tan và chất xúc tác quan trọng, làm chậm tốc độ bay hơi của ethanol tự nhiên. Nhờ có nước, cồn không bị biến mất quá nhanh mà có đủ thời gian khuếch tán qua thành tế bào, làm tê liệt các chuỗi chuyển hóa sinh học và tiêu diệt mầm bệnh từ bên trong một cách triệt để.

Lý do cồn 90 độ bay hơi nhanh và tạo màng bọc bảo vệ mầm bệnh

Cồn 90 độ chứa tới 90 phần trăm ethanol nguyên chất, tạo ra khả năng hút nước cực kỳ mạnh và tốc độ bốc hơi rất nhanh khi tiếp xúc với không khí. Khi thoa lên da hoặc bề mặt nhiễm khuẩn, nồng độ cồn quá cao sẽ làm đông vón lập tức lớp protein ở vỏ ngoài của vi khuẩn ngay trong tích tắc.

Hiện tượng đông tụ quá nhanh này vô tình tạo nên một lớp vỏ bọc bảo vệ dày, ngăn chặn các phân tử cồn tiếp theo thâm nhập vào các bào quan bên trong. Vi khuẩn chỉ rơi vào trạng thái ngừng hoạt động tạm thời chứ chưa bị tiêu diệt hoàn toàn. Sau khi cồn 90 độ bốc hơi hết, lớp vỏ ngoài có thể phân giải và mầm bệnh bên trong lại tiếp tục sinh sôi, phát triển bình thường. Hơn nữa, thời gian lưu lại quá ngắn khiến cồn không kịp hoàn thành chu trình sát khuẩn.

Ứng dụng thực tế và cách sử dụng cồn 70 độ đạt hiệu quả tối ưu

Cồn 70 độ là nồng độ chuẩn được Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế khuyến cáo cho việc sát khuẩn tay nhanh, khử trùng bề mặt vật dụng và chuẩn bị da trước các thủ thuật tiêm truyền thông thường. Dung dịch này có phổ tác dụng rộng trên hầu hết các vi khuẩn gram âm, vi khuẩn gram dương, vi nấm và các loại virus có màng bọc như virus cúm, coronavirus.

Để phát huy tối đa công dụng, cần lấy đủ lượng dung dịch cồn 70 độ xoa đều khắp lòng bàn tay, mu bàn tay, các kẽ ngón tay trong tối thiểu 30 giây cho đến khi cồn tự khô hoàn toàn. Đối với bề mặt đồ vật, cần xịt hoặc lau đẫm dung dịch và để khô tự nhiên trong không khí, không lau lại ngay bằng giẻ khô. Không dùng cồn để thay thế việc rửa tay bằng xà phòng khi tay nhìn thấy rõ vết bẩn hoặc dính dầu mỡ.

Lưu ý an toàn

Cồn y tế là chất lỏng cực kỳ dễ bắt lửa, tuyệt đối không sử dụng cồn gần bếp lửa, thiết bị sưởi hoặc khi đang hút thuốc. Không được uống cồn vì nguy cơ ngộ độc rượu cấp tính, tổn thương gan và thần kinh, đặc biệt nguy hiểm nếu mua phải cồn pha lẫn methanol độc hại. Tránh để cồn bắn vào mắt hoặc niêm mạc nhạy cảm; nếu dính phải, cần rửa ngay dưới vòi nước sạch liên tục trong nhiều phút. Không bôi cồn diện rộng trên da trẻ sơ sinh do nguy cơ hấp thu qua da gây độc. Luôn đậy kín nắp sau khi dùng và để xa tầm với của trẻ nhỏ.

Tóm tắt

Cồn 70 độ đạt hiệu quả diệt khuẩn cao hơn cồn 90 độ nhờ có lượng nước vừa đủ để làm chậm quá trình bay hơi và đưa cồn thấm sâu vào tế bào vi sinh vật. Khi khử khuẩn bàn tay hoặc làm sạch vật dụng thông thường, lựa chọn dung dịch cồn 70 độ đúng tiêu chuẩn y tế sẽ mang lại hiệu quả bảo vệ tối ưu và an toàn hơn cho người sử dụng.