Tại sao bọng mắt dưới bị sưng đỏ, đau và cách xử trí

Bọng mắt dưới bị sưng đỏ và đau là gì?

Bọng mắt dưới là vùng giải phẫu đặc biệt, bao gồm lớp da mỏng manh, mô liên kết lỏng lẻo, cơ vòng mi, vách hốc mắt và các túi mỡ nâng đỡ nhãn cầu. Do cấu trúc mô dưới da tại khu vực này có tính chất xốp, dịch viêm hoặc máu rất dễ tích tụ, khiến vùng bọng mắt dễ bị phù nề rõ rệt hơn so với các vùng da khác trên khuôn mặt.

Khi xuất hiện tình trạng sưng đỏ kèm theo cảm giác đau rát hoặc căng tức, điều đó báo hiệu một phản ứng viêm đang diễn ra tại các tuyến bờ mi, nang lông mi, màng kết mạc hoặc các mô liên kết sâu hơn. Mức độ sưng đau có thể dao động từ nhẹ, khu trú tại một điểm nhỏ trên bờ mi, cho đến sưng nề lan tỏa toàn bộ mi dưới và vùng má lân cận. Hiểu đúng cấu trúc và cơ chế tổn thương tại vùng mí dưới là bước đầu tiên để có hướng xử trí an toàn, tránh để nhiễm trùng lây lan vào nội nhãn.

Các nguyên nhân phổ biến khiến bọng mắt dưới sưng đỏ và đau

Vùng mí và bọng mắt dưới có tổ chức da rất mỏng cùng hệ thống mạch máu, tuyến bã nhờn và tuyến lệ phong phú. Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến bọng mắt dưới sưng đau là chắp hoặc lẹo mắt. Lẹo hình thành do sự nhiễm trùng cấp tính ở chân lông mi hoặc tuyến bã nhờn mi mắt, tạo nên nốt nhọt nhỏ gây đau nhức, đỏ cộm. Chắp xảy ra khi ống dẫn tuyến meibomius bị bít tắc, dịch ứ đọng dẫn đến phản ứng viêm hạt mạn tính làm mí sưng phồng.

Bên cạnh chắp lẹo, viêm bờ mi và viêm kết mạc cũng có thể làm mí mắt dưới phù nề, ngứa ngáy và tiết nhiều dịch ghèn. Dị ứng với phấn hoa, bụi bẩn, lông động vật hoặc các loại mỹ phẩm chăm sóc da quanh mắt thường gây phù mi cấp tính kèm theo đỏ rát. Một nguyên nhân nghiêm trọng hơn là viêm túi lệ hoặc tắc ống dẫn lệ, khiến vùng góc trong mí mắt dưới sưng to, đau tức và chảy nước mắt liên tục. Đặc biệt, viêm mô tế bào quanh hốc mắt là tình trạng nhiễm trùng sâu có thể đe dọa thị lực nếu không được can thiệp kịp thời.

Biện pháp chăm sóc và giảm khó chịu vùng mắt tại nhà an toàn

Khi nhận thấy bọng mắt dưới có dấu hiệu sưng đau ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc ban đầu an toàn tại nhà để giảm bớt cảm giác khó chịu. Biện pháp hiệu quả nhất là sử dụng khăn sạch hoặc gạc y tế ngâm nước ấm vừa phải, vắt ráo rồi chườm nhẹ nhàng lên vùng mi mắt bị sưng trong khoảng mười đến mười lăm phút, làm đều đặn hai đến ba lần mỗi ngày. Nhiệt độ ấm giúp làm mềm chất tiết bã nhờn bị ứ đọng, kích thích tuần hoàn máu tại chỗ và hỗ trợ giải phóng dịch viêm.

Đồng thời, người bệnh cần vệ sinh mắt hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý 0.9%, dùng tăm bông hoặc gạc sạch lau nhẹ từ góc trong ra góc ngoài mắt, tuyệt đối không chà xát mạnh. Trong suốt thời gian mi mắt bị tổn thương, cần ngừng hoàn toàn việc trang điểm mắt, ngừng sử dụng kem dưỡng quanh mắt và tháo bỏ kính áp tròng. Cần cho mắt nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế nhìn màn hình điện thoại, máy tính liên tục để tránh làm mắt bị khô và điều tiết quá mức.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến cơ sở y tế khám ngay

Mặc dù nhiều trường hợp sưng bọng mắt dưới xuất phát từ các tổn thương lành tính, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan trước những dấu hiệu nhiễm trùng nặng. Cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế có chuyên khoa mắt nếu cơn đau nhức mắt xuất hiện dữ dội, đau tăng lên rõ rệt khi cử động liếc mắt hoặc nhắm mở mắt. Sự xuất hiện của các rối loạn thị giác như nhìn mờ, nhìn đôi, giảm tầm nhìn hoặc nhạy cảm quá mức với ánh sáng là cảnh báo khẩn cấp cần được xử trí y khoa ngay lập tức.

Ngoài ra, nếu vùng sưng đỏ không chỉ khu trú ở bọng mắt dưới mà lan rộng sang gò má, sống mũi, kèm theo hiện tượng mắt lồi, sụp mi không mở được mắt hoặc sốt cao, rét run, người bệnh cần được cấp cứu nhãn khoa. Đây là các biểu hiện điển hình của viêm mô tế bào hốc mắt hoặc huyết khối xoang hang, những biến chứng nhiễm trùng lan tỏa có nguy cơ tổn hại dây thần kinh thị giác và đe dọa tính mạng nếu điều trị chậm trễ.

Những sai lầm cần tránh khi xử lý bọng mắt dưới bị sưng đau

Nhiều người có thói quen tự chẩn đoán và tự điều trị khi thấy mắt bị sưng đỏ, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho thị lực. Sai lầm phổ biến nhất là tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh và corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Hoạt chất corticoid có thể làm giảm triệu chứng sưng đỏ tạm thời nhưng nếu dùng sai mục đích hoặc quá liều sẽ làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến nhiễm trùng nặng hơn, thậm chí gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể.

Một sai lầm nguy hại khác là thói quen day nặn, cố tình dùng kim chích các nốt mủ ở mí mắt dưới hoặc đắp các loại lá cây, đắp túi trà, đắp thuốc nam theo kinh nghiệm truyền miệng. Vùng da quanh mắt rất nhạy cảm và liên kết lỏng lẻo; việc tự ý can thiệp cơ học hoặc đắp vật lạ không đảm bảo vô trùng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu vào tổ chức hốc mắt, gây hoại tử mô và để lại sẹo co kéo mi mắt vĩnh viễn. Người bệnh cũng nên tránh dụi mắt liên tục vì hành động này dễ làm trầy xước giác mạc và phát tán mầm bệnh sang mắt còn lại.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc kháng viêm corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Không đắp lá cây, không tự chích nặn mủ tại nhà. Khi có dấu hiệu đau nhức dữ dội, giảm thị lực hoặc sưng lan rộng, cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Bọng mắt dưới bị sưng đỏ và đau có thể xuất phát từ phản ứng viêm nhẹ hoặc bệnh lý nhiễm trùng mắt phức tạp. Việc chăm sóc đúng cách, giữ vệ sinh và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ thị lực. Người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa mắt để được chẩn đoán chính xác và hướng dẫn điều trị phù hợp, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.