Một người có thể tái nhiễm vi khuẩn Hib không và cách phòng ngừa

Tái nhiễm vi khuẩn Hib là gì?

Vi khuẩn Hib là tên viết tắt của Haemophilus influenzae type b, một loại vi khuẩn Gram âm có lớp vỏ bọc polysaccharide gây bệnh đường hô hấp và nhiều nhiễm trùng xâm lấn nguy hiểm. Nhóm đối tượng dễ bị vi khuẩn này tấn công nhất là trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ dưới năm tuổi và những người có bệnh nền làm suy giảm hệ thống miễn dịch như cắt lách hoặc thiếu hụt globulin miễn dịch.

Vi khuẩn lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người mang vi khuẩn ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần gũi. Điểm đặc trưng của kháng nguyên vỏ nang Hib là khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch tự nhiên rất yếu ở trẻ nhỏ. Chính vì vậy, người bệnh sau khi được chữa khỏi đợt nhiễm trùng cấp tính vẫn có nguy cơ mắc lại vi khuẩn Hib nếu tiếp xúc với nguồn lây bệnh trong cộng đồng.

Nguyên nhân khiến một người vẫn có thể tái nhiễm vi khuẩn Hib

Nhiễm trùng tự nhiên do vi khuẩn Hib thường không tạo ra kháng thể bảo vệ lâu dài, nhất là ở trẻ nhỏ dưới hai mươi bốn tháng tuổi. Lớp vỏ polysaccharide của vi khuẩn Hib thuộc nhóm kháng nguyên không phụ thuộc tế bào T. Hệ thống miễn dịch non nớt của trẻ nhỏ chưa thể tự ghi nhớ và sản xuất đủ lượng kháng thể đặc hiệu sau khi khỏi bệnh tự nhiên. Sau khi được điều trị khỏi đợt nhiễm trùng cấp tính bằng kháng sinh, lượng kháng thể bảo vệ còn lại rất thấp và suy giảm nhanh chóng theo thời gian. Khi tiếp xúc trở lại với nguồn vi khuẩn trong môi trường sống hoặc từ người lành mang trùng, cơ thể không đủ sức chống đỡ, dẫn đến khả năng tái nhiễm khuẩn. Ở người lớn hoặc trẻ lớn tuổi hơn, các khiếm khuyết tạm thời của hệ miễn dịch cũng có thể làm giảm khả năng phòng vệ trước vi khuẩn Hib.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ tái nhiễm vi khuẩn Hib cao

Nguy cơ tái nhiễm vi khuẩn Hib tập trung cao nhất ở nhóm trẻ nhỏ dưới hai tuổi, độ tuổi có tỷ lệ biến chứng nguy hiểm nhất khi vi khuẩn xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh trung ương. Những trẻ từng mắc bệnh nhiễm trùng xâm lấn do vi khuẩn Hib trước hai mươi bốn tháng tuổi nếu không được tiêm phòng bổ sung sau giai đoạn bình phục sẽ đối mặt với nguy cơ mắc lại rõ rệt. Bên cạnh đó, người bị suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải, người từng phẫu thuật cắt lách hoặc mắc bệnh thiếu hụt kháng thể cũng rất dễ bị vi khuẩn Hib tấn công trở lại. Trẻ em sinh hoạt trong môi trường đông đúc như trường mầm non hoặc gia đình có người mang vi khuẩn đường hô hấp cũng là đối tượng dễ tiếp xúc nguồn lây.

Tiêm chủng vắc xin để chủ động phòng ngừa tái nhiễm vi khuẩn Hib

Tiêm chủng vắc xin liên hợp phòng vi khuẩn Hib là giải pháp hiệu quả và an toàn hàng đầu để ngăn ngừa nhiễm trùng lần đầu cũng như tái nhiễm. Khác với cơ chế nhiễm khuẩn tự nhiên, vắc xin Hib liên hợp gắn kháng nguyên vỏ với protein mang, giúp kích hoạt phản ứng miễn dịch phụ thuộc tế bào T. Nhờ cơ chế sinh học này, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể sản sinh lượng kháng thể dồi dào và hình thành tế bào nhớ miễn dịch bền vững. Các hướng dẫn y khoa khuyến cáo trẻ từng mắc bệnh do vi khuẩn Hib vẫn cần được tiêm phòng đầy đủ theo phác đồ độ tuổi ngay sau khi thể trạng ổn định. Hiện nay, thành phần phòng vi khuẩn Hib thường được tích hợp thuận tiện trong các mũi tiêm phối hợp năm trong một hoặc sáu trong một.

Biện pháp vệ sinh và giảm thiểu phơi nhiễm vi khuẩn Hib

Bên cạnh việc tiêm phòng vắc xin, việc hạn chế tiếp xúc với nguồn lây vi khuẩn Hib trong đời sống sinh hoạt thường ngày cũng đóng vai trò rất quan trọng. Phụ huynh và người chăm sóc cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là trước khi chuẩn bị bữa ăn và sau khi chăm sóc trẻ. Khi ho hoặc hắt hơi, cần che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay để tránh phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh. Không gian sống của gia đình cần được giữ thông thoáng, sạch sẽ, các bề mặt tiếp xúc và đồ chơi của trẻ nên được vệ sinh định kỳ. Trong một số trường hợp cụ thể có ca bệnh trong nhà, bác sĩ có thể hướng dẫn dự phòng phù hợp cho các thành viên nguy cơ cao.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết cung cấp thông tin y khoa phổ thông mang tính chất tham khảo, không thể thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Người chăm sóc tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh để điều trị hoặc uống dự phòng khi chưa có hướng dẫn y khoa cụ thể. Khi phát hiện trẻ có các biểu hiện bất thường như sốt cao, li bì, co giật hoặc khó thở, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Vi khuẩn Hib hoàn toàn có thể gây tái nhiễm ở người đã từng mắc bệnh, nhất là trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Việc chủ động tiêm phòng vắc xin Hib đầy đủ, đúng lịch và giữ gìn vệ sinh cá nhân là biện pháp then chốt giúp bảo vệ sức khỏe của trẻ. Cha mẹ nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được tư vấn lịch tiêm chủng phù hợp cho con.