Tác hại khi cho trẻ xem tivi, điện thoại nhiều và cách thiết lập thói quen lành mạnh

Tác hại khi trẻ xem tivi điện thoại nhiều là gì?

Thời gian sử dụng thiết bị màn hình ở trẻ em bao gồm toàn bộ thời lượng trẻ xem tivi, dùng điện thoại thông minh, máy tính bảng hay chơi trò chơi điện tử. Trong những năm đầu đời, não bộ và các cơ quan cảm giác của trẻ phát triển với tốc độ rất nhanh, phụ thuộc phần lớn vào các kích thích tương tác hai chiều từ thế giới thực. Việc tiếp xúc thụ động trước ánh sáng nhân tạo và các khung hình chuyển động liên tục của màn hình kỹ thuật số có thể làm thay đổi cách thức tiếp nhận thông tin của hệ thần kinh non nớt. Các chuyên gia nhi khoa khuyến nghị trẻ dưới 18 tháng tuổi không nên tiếp xúc với màn hình kỹ thuật số ngoài các cuộc gọi video ngắn cùng gia đình; trẻ từ 2 đến 5 tuổi chỉ nên giới hạn dưới 1 giờ mỗi ngày với nội dung có chất lượng và có sự đồng hành của người lớn. Khi vượt quá các ngưỡng hợp lý này, nguy cơ xuất hiện các rối loạn hành vi và thể chất sẽ gia tăng đáng kể.

Ảnh hưởng tiêu cực đến thị giác và sức khỏe đôi mắt

Mắt của trẻ em rất nhạy cảm và vẫn đang trong quá trình hoàn thiện cấu trúc. Khi nhìn chăm chú vào màn hình điện thoại hoặc tivi ở cự ly gần trong thời gian dài, tần số chớp mắt của trẻ giảm đi đáng kể, dẫn đến tình trạng khô mắt, cay mắt, đỏ mắt và mỏi mắt kỹ thuật số.

Bên cạnh đó, việc liên tục điều tiết ở khoảng cách gần mà thiếu ánh sáng tự nhiên ngoài trời là yếu tố nguy cơ hàng đầu thúc đẩy sự tiến triển của tật cận thị học đường. Trẻ thường xuyên xem điện thoại trong phòng tối hoặc để màn hình quá sát mặt cũng có thể gặp phải tình trạng rối loạn điều tiết tạm thời, nhìn mờ hoặc đau nhức vùng trán và hốc mắt.

Gây rối loạn giấc ngủ và giảm chất lượng nghỉ ngơi

Ánh sáng xanh phát ra từ màn hình điện thoại và tivi có khả năng ức chế sự bài tiết tự nhiên của hormone melatonin, một chất dẫn truyền quan trọng báo hiệu cho cơ thể biết đã đến giờ đi ngủ. Khi trẻ xem thiết bị điện tử gần giờ ngủ, nhịp sinh học tự nhiên bị gián đoạn, khiến trẻ trằn trọc, khó đi vào giấc ngủ và dễ giật mình tỉnh giấc giữa đêm.

Hơn nữa, các video hoạt hình có tiết tấu nhanh, âm thanh sôi động hoặc trò chơi điện tử kích thích mạnh lên vỏ não, làm cho hệ thần kinh trung ương của trẻ duy trì trạng thái hưng phấn kéo dài. Tình trạng thiếu ngủ mạn tính hoặc ngủ không sâu giấc sẽ khiến trẻ trở nên mệt mỏi, cáu gắt, giảm khả năng ghi nhớ và suy giảm hệ miễn dịch vào ban ngày.

Hạn chế phát triển ngôn ngữ và kỹ năng tương tác xã hội

Ngôn ngữ được hình thành tốt nhất thông qua quá trình giao tiếp hai chiều giữa trẻ và những người xung quanh, nơi trẻ có thể quan sát nét mặt, khẩu hình và phản hồi lại lời nói. Màn hình tivi và điện thoại chỉ cung cấp thông tin một chiều, không thể thay thế sự gắn kết cảm xúc của cha mẹ.

Nhiều ghi nhận thực tế cho thấy trẻ xem tivi và điện thoại quá nhiều thường có vốn từ vựng nghèo nàn hơn, phát âm kém chuẩn xác và có nguy cơ chậm nói cao hơn. Việc thu mình vào thế giới ảo cũng làm giảm cơ hội rèn luyện các kỹ năng xã hội như chia sẻ, chờ đợi đến lượt và kiểm soát cảm xúc, khiến trẻ dễ bộc lộ tính khí nóng nảy hoặc khó hòa nhập khi đến trường lớp.

Tăng nguy cơ béo phì và ảnh hưởng đến hệ vận động

Thói quen ngồi hoặc nằm xem điện thoại hàng giờ liền khiến mức tiêu hao năng lượng của cơ thể giảm sút rõ rệt. Tình trạng ít vận động kết hợp với thói quen ăn vặt thụ động trong lúc xem màn hình là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ.

Ngoài ra, tư thế cúi đầu liên tục để nhìn màn hình điện thoại gây áp lực rất lớn lên các đốt sống cổ, nhóm cơ vai gáy và cột sống lưng. Trẻ duy trì tư thế sai lệch này trong thời gian dài có thể bị gù lưng, đau mỏi cổ vai gáy và suy giảm sức bền thể lực, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển vóc dáng toàn diện.

Biện pháp giúp cha mẹ kiểm soát và xây dựng thói quen lành mạnh

Để giảm thiểu tác hại của thiết bị điện tử, cha mẹ cần đóng vai trò định hướng và thiết lập các quy tắc rõ ràng trong sinh hoạt gia đình. Hãy đặt ra giới hạn thời gian cụ thể mỗi ngày, không để tivi hoặc thiết bị thông minh trong phòng ngủ của trẻ và tắt toàn bộ màn hình ít nhất 1 giờ trước khi đi ngủ.

Cha mẹ nên chủ động lựa chọn các nội dung mang tính giáo dục, phù hợp với lứa tuổi và ngồi xem cùng con để giải thích các tình huống thực tế. Đồng thời, việc khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể chất ngoài trời, đọc sách, chơi xếp hình và tạo không gian trò chuyện ấm cúng trong bữa ăn sẽ giúp trẻ dần giảm bớt sự phụ thuộc vào màn hình ảo.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và hướng dẫn thói quen sinh hoạt khoa học cho trẻ nhỏ, không thay thế cho các đánh giá y khoa chuyên sâu. Nếu phụ huynh nhận thấy trẻ có các dấu hiệu bất thường như chậm nói rõ rệt, không phản hồi khi gọi tên, suy giảm thị lực, nheo mắt liên tục hoặc thay đổi hành vi nghiêm trọng, hãy đưa trẻ đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi, Mắt hoặc Tâm lý lâm sàng để được bác sĩ thăm khám và tư vấn can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Thiết bị điện tử là phương tiện hỗ trợ học tập và giải trí hữu ích nhưng cần được sử dụng có chừng mực và phù hợp với độ tuổi. Bằng cách thiết lập giới hạn thời gian hợp lý, đồng hành cùng con trong các hoạt động thường ngày và khuyến khích lối sống năng động, cha mẹ sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.