Tác hại của việc tắm đêm và cách tắm an toàn cho sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người có thói quen tắm muộn sau một ngày dài làm việc bận rộn để giải tỏa căng thẳng và cảm thấy sạch sẽ trước khi đi ngủ. Tuy nhiên, hành động tưởng chừng vô hại này lại ẩn chứa nhiều nguy hiểm khôn lường cho sức khỏe, thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Về đêm, nhiệt độ không khí hạ thấp kết hợp với sự thay đổi sinh lý tự nhiên của cơ thể khiến việc tiếp xúc với nước dễ gây ra các biến cố tim mạch và hô hấp cấp tính. Hiểu rõ tác hại của việc tắm đêm sẽ giúp mỗi người chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt và thiết lập khung giờ tắm rửa khoa học để bảo vệ bản thân cùng gia đình.
Tác hại của việc tắm đêm là gì?
Tắm đêm là hành vi tắm gội vào khung giờ muộn, thường là sau 22 giờ hoặc lúc nửa đêm về sáng, khi nhiệt độ môi trường giảm sâu và cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Về mặt sinh lý, huyết áp và thân nhiệt của con người thường giảm tự nhiên vào ban đêm theo nhịp sinh học. Khi tiếp xúc với nước vào thời điểm này, cơ thể phải đối mặt với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, kích hoạt các phản xạ thần kinh giao cảm gây co mạch và rối loạn điều nhiệt. Thói quen này làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện các vấn đề sức khỏe từ nhẹ như cảm lạnh, đau đầu, viêm xoang, đau mỏi cơ khớp cho đến những biến cố y khoa nghiêm trọng như đột quỵ não, nhồi máu cơ tim hay liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên.
Nguy cơ sốc nhiệt và co thắt mạch máu đột ngột khi tắm đêm
Khi về đêm, nhiệt độ môi trường giảm xuống mức thấp nhất trong ngày. Việc tiếp xúc với nước vào thời điểm này khiến cơ thể phản ứng bằng cơ chế tự vệ tự nhiên là co các mao mạch ngoại vi dưới da nhằm giữ nhiệt. Tuy nhiên, sự co thắt mạch máu đột ngột làm cản trở lưu lượng máu hồi lưu về tim và lên não, gây tăng huyết áp tức thời và tạo áp lực lớn lên thành mạch. Hiện tượng chênh lệch nhiệt độ giữa cơ thể và môi trường nước còn dễ dẫn đến tình trạng sốc nhiệt, khiến người tắm choáng váng, hoa mắt, thậm chí té ngã trong phòng tắm.
Tác động tiêu cực đến hệ tim mạch và nguy cơ đột quỵ não
Hệ tim mạch chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi cơ thể phải thích ứng với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột vào ban đêm. Co mạch ngoại vi làm tăng áp lực máu đột ngột, buộc tim phải co bóp mạnh hơn để duy trì tuần hoàn. Đối với những người có tiền sử xơ vữa động mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh mạch vành, áp lực này có thể làm nứt vỡ mảng xơ vữa hoặc kích hoạt hình thành cục máu đông. Hậu quả nghiêm trọng có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp hoặc tai biến mạch máu não, biểu hiện qua tình trạng méo miệng, yếu liệt nửa người hoặc hôn mê sâu.
Ảnh hưởng xấu tới hệ hô hấp và gây đau nhức cơ xương khớp
Đêm muộn là lúc hệ miễn dịch của cơ thể có xu hướng suy giảm sau một ngày dài hoạt động. Tiếp xúc với hơi nước và luồng gió lạnh khi tắm đêm khiến niêm mạc đường hô hấp trên bị kích ứng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và virus tấn công, dẫn đến viêm mũi dị ứng, viêm họng, viêm phế quản hoặc viêm phổi. Ngoài ra, nhiệt độ thấp ban đêm tác động trực tiếp lên hệ cơ xương khớp làm giảm lưu thông dịch khớp và tuần hoàn máu đến cơ bắp. Người có thói quen tắm khuya thường thức dậy với cảm giác đau mỏi vai gáy, cứng cổ, chuột rút hoặc ê ẩm khắp người.
Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần đặc biệt tránh tắm khuya
Mặc dù tắm đêm tiềm ẩn rủi ro cho tất cả mọi người, nhưng một số nhóm đối tượng đối mặt với nguy cơ biến chứng cao hơn đáng kể. Người cao tuổi có hệ thống mạch máu kém đàn hồi và phản xạ điều nhiệt suy giảm nên rất dễ bị đột quỵ khi tắm khuya. Bệnh nhân có bệnh nền mạn tính như đái tháo đường, suy tim, rối loạn mỡ máu hay tiền sử tai biến cần tuyệt đối tránh thói quen này. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ có sức đề kháng yếu, người vừa uống rượu bia hoặc người vừa lao động nặng nhọc cũng là những đối tượng đặc biệt nhạy cảm trước tác động nhiệt của việc tắm đêm.
Nguyên tắc tắm đúng cách và biện pháp phòng ngừa rủi ro
Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên sắp xếp thời gian tắm rửa trước 20 giờ mỗi ngày. Nếu công việc bận rộn buộc phải vệ sinh cá nhân muộn, chỉ nên dùng khăn ấm lau người nhanh chóng ở nơi kín gió và lau khô ngay sau đó. Khi tắm, nên dùng nước ấm vừa phải, tuyệt đối không dùng nước lạnh hoặc nước quá nóng. Tránh dội nước đột ngột lên đầu hoặc ngực; thay vào đó, hãy làm quen nhiệt độ bằng cách xối nước từ chân, tay rồi mới đến toàn thân. Sau khi tắm xong, cần lau khô cơ thể, sấy khô tóc ngay lập tức và mặc ấm trước khi bước ra khỏi phòng tắm.
Lưu ý an toàn
Bài viết chỉ cung cấp thông tin thường thức về sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Tuyệt đối không tắm khi đang sốt cao, say rượu bia, tụt huyết áp hoặc vừa vận động kiệt sức. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cấp cứu như đau thắt ngực, khó thở, méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc mất ý thức sau khi tắm, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
Tóm tắt
Tắm đêm là thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe tim mạch, hô hấp và hệ thần kinh. Thay đổi thói quen tắm sớm hơn, duy trì nhiệt độ nước phù hợp và lắng nghe phản ứng của cơ thể là cách đơn giản để bảo vệ tính mạng. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau khi tắm, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nên tắm vào thời điểm nào trong ngày để đảm bảo an toàn cho sức khỏe?
Khung giờ tắm an toàn nhất là vào buổi chiều tối trước 20 giờ. Nếu buộc phải vệ sinh cá nhân sau thời gian này, bạn chỉ nên lau người nhanh bằng khăn ấm trong phòng kín gió thay vì tắm ngâm hoặc dội nước lạnh trực tiếp lên cơ thể.
Gội đầu muộn vào ban đêm và để tóc ướt đi ngủ có hại gì?
Gội đầu ban đêm rồi để tóc ẩm đi ngủ dễ làm lạnh da đầu, gây co mạch máu nuôi dưỡng thần kinh sọ não. Tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến đau đầu mạn tính, viêm chân tóc, nấm da đầu và làm tăng nguy cơ liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên.
Tắm bằng nước nóng vào ban đêm có hoàn toàn loại bỏ được nguy cơ đột quỵ không?
Tắm nước nóng vào ban đêm vẫn tiềm ẩn rủi ro sốc nhiệt khi bước ra khỏi phòng tắm gặp nhiệt độ phòng thấp. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa buồng tắm và môi trường bên ngoài có thể gây co thắt mạch máu và tăng áp lực lên tim.
Có nên tắm ngay sau khi tập thể dục buổi tối muộn không?
Vừa tập thể dục xong, thân nhiệt còn cao, lỗ chân lông giãn nở và nhịp tim đập nhanh. Tắm ngay lúc này, nhất là vào buổi tối, dễ gây co mạch đột ngột, cản trở tuần hoàn máu lên não và tăng nguy cơ ngất xỉu hoặc đột quỵ tim.
Người đang mệt mỏi hoặc bị cảm sốt có nên tắm vào ban đêm không?
Khi bị sốt hoặc cơ thể suy nhược, hệ điều hòa thân nhiệt đang rối loạn và sức đề kháng giảm sút. Tắm đêm lúc này rất dễ khiến cơ thể nhiễm lạnh sâu, làm bệnh trở nặng, co giật hoặc dẫn tới biến chứng viêm phổi nguy hiểm.
