5 tác hại của trà kombucha mà bạn nên biết trước khi dùng

Tác hại của trà kombucha là gì?

Trà kombucha là thức uống lên men truyền thống được tạo ra từ quá trình cộng sinh giữa lá trà, đường cùng màng vi sinh vật scoby gồm nấm men và vi khuẩn axetic. Sau thời gian ủ từ một đến vài tuần, sản phẩm tạo thành có vị chua nhẹ, hơi sủi bọt tự nhiên và chứa nhiều axit hữu cơ, vitamin nhóm B cùng men vi sinh. Nhờ đặc tính này, kombucha thường được quảng bá với công dụng cân bằng hệ vi sinh đường ruột và thanh lọc cơ thể.

Mặc dù có nguồn gốc tự nhiên, kombucha không phù hợp với tất cả mọi người và không thể thay thế cho chế độ ăn uống cân bằng hay các biện pháp điều trị y tế. Độ axit cao, lượng đường dư thừa, nồng độ cồn phát sinh tự nhiên cùng nguy cơ tạp nhiễm nấm mốc trong quá trình lên men thủ công là những yếu tố có thể biến thức uống này thành nguồn cơn gây hại cho sức khỏe. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng các tác động bất lợi sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn sáng suốt trước khi đưa kombucha vào thói quen hằng ngày.

Gây rối loạn tiêu hóa và chướng bụng đầy hơi

Một trong những tác hại phổ biến nhất khi uống trà kombucha là tình trạng khó chịu ở đường tiêu hóa. Quá trình lên men của con giống scoby tạo ra nhiều axit hữu cơ, khí carbon dioxide và các hợp chất đường lên men chuỗi ngắn thuộc nhóm fodmap. Khi dung nạp một lượng lớn thức uống này, dạ dày và ruột có thể bị kích thích mạnh, dẫn đến các triệu chứng như đầy hơi, ợ chua, chướng bụng, đau quặn bụng từng cơn hoặc tiêu chảy.

Hiện tượng này xuất hiện thường xuyên hơn ở những người có hội chứng ruột kích thích hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm. Vi sinh vật sống trong kombucha khi đi vào đường ruột chưa kịp thích nghi có thể làm thay đổi đột ngột hệ vi sinh bản địa, tạo ra cảm giác cồn cào khó chịu. Người dùng nên bắt đầu với lượng nhỏ để theo dõi mức độ đáp ứng của đường ruột thay vì uống liên tục nhiều lần trong ngày.

Nguy cơ tăng cân và khó kiểm soát đường huyết

Dù được xếp vào nhóm đồ uống hỗ trợ sức khỏe, trà kombucha vẫn chứa một lượng đường đáng kể cùng năng lượng dư thừa. Trong quá trình sản xuất, đường mía hoặc các loại chất làm ngọt là nguồn thức ăn chính để men và vi khuẩn sinh trưởng. Mặc dù vi sinh vật tiêu thụ một phần đường, lượng đường còn lại trong thành phẩm vẫn có thể khiến cơ thể nạp thêm calo rỗng nếu dùng không kiểm soát.

Uống quá nhiều kombucha thương mại đóng chai mỗi ngày có thể cản trở quá trình kiểm soát cân nặng, làm tăng mỡ thừa và gây biến động đường huyết. Điều này đặc biệt bất lợi đối với những người đang cố gắng giảm mỡ, người mắc hội chứng chuyển hóa hoặc bệnh nhân đái tháo đường type 2. Lượng carbohydrate lỏng dung nạp nhanh chóng vào máu mà không mang lại cảm giác no như thực phẩm nguyên phần.

Nguy cơ nhiễm toan chuyển hóa do nồng độ axit cao

Nhiễm toan axit lactic là một biến chứng y khoa nguy hiểm từng được ghi nhận trong y văn liên quan đến việc tiêu thụ kombucha quá mức. Kombucha chứa nồng độ axit cao, bao gồm axit axetic, axit gluconic và axit lactic. Khi một người tiêu thụ lượng lớn thức uống có tính axit trong thời gian dài hoặc khi cơ thể có sẵn bệnh lý suy giảm chức năng gan thận, khả năng trung hòa axit có thể bị quá tải.

Sự tích tụ quá mức axit trong máu khiến độ pH suy giảm, dẫn đến tình trạng toan chuyển hóa nghiêm trọng. Bệnh nhân có thể xuất hiện các dấu hiệu như buồn nôn, mệt mỏi lả người, thở nhanh sâu, nhầm lẫn và rối loạn nhịp tim. Mặc dù tình trạng này hiếm gặp ở người khỏe mạnh dùng liều vừa phải, nguy cơ tăng cao rõ rệt ở người có tiền sử suy thận mạn tính hoặc rối loạn chuyển hóa axit.

Nguy cơ nhiễm khuẩn và nấm mốc độc hại khi ủ sai cách

Quá trình ủ trà kombucha tại gia đình tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn chéo và độc tố vi nấm nếu không đảm bảo điều kiện vô trùng nghiêm ngặt. Môi trường ấm và ẩm trong lúc lên men là điều kiện thuận lợi không chỉ cho men vi sinh có lợi mà còn cho các bào tử nấm mốc độc hại như Aspergillus hoặc vi khuẩn xâm nhập từ không khí, dụng cụ đựng và bàn tay người làm.

Việc uống phải dung dịch kombucha bị nhiễm khuẩn có thể gây ngộ độc tiêu hóa cấp tính, nhiễm trùng huyết hoặc phản ứng dị ứng nặng. Nguy cơ này đe dọa trực tiếp nhóm đối tượng có hệ miễn dịch suy yếu, bao gồm bệnh nhân ung thư đang hóa trị, người nhiễm HIV, người ghép tạng đang dùng thuốc ức chế miễn dịch và người cao tuổi suy kiệt. Do đó, tự lên men kombucha tại nhà cần sự cẩn trọng cao độ về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Tổn thương gan thận và ngộ độc kim loại hòa tan

Tác hại tiềm tàng khác của trà kombucha là khả năng gây độc cho gan và thận, nhất là khi sử dụng các mẻ trà ủ trong bình gốm tráng men chì hoặc bình kim loại kém chất lượng. Tính axit mạnh của kombucha có thể thôi nhiễm các kim loại nặng và hóa chất độc hại từ vật liệu chứa đựng vào trong dịch trà, dẫn đến ngộ độc kim loại mạn tính.

Một số báo cáo lâm sàng đã ghi nhận các trường hợp tổn thương gan cấp, vàng da hoặc tăng men gan không rõ nguyên nhân sau khi dùng kombucha nồng độ đậm đặc kéo dài. Ngoài ra, kombucha vẫn chứa một tỷ lệ cồn tự nhiên nhỏ sinh ra từ quá trình lên men cùng lượng caffeine từ lá trà nền. Dù nồng độ cồn và caffeine thường thấp, chúng vẫn tạo thêm gánh nặng chuyển hóa cho tế bào gan và kích thích hệ thần kinh trung ương ở những người mẫn cảm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho lời khuyên y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Không dùng trà kombucha như phương pháp thải độc hay thay thế phác đồ điều trị bệnh. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau bụng dữ dội, nôn mửa liên tục, khó thở hoặc vàng mắt vàng da sau khi uống, cần ngừng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.

Tóm tắt

Trà kombucha có thể là một thức uống lên men mang lại cảm giác sảng khoái khi dùng đúng lượng và đúng cách. Tuy nhiên, thức uống này không phải thần dược và vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ y khoa đối với hệ tiêu hóa, chuyển hóa và chức năng tạng. Người dùng nên lắng nghe phản ứng của cơ thể, ưu tiên sản phẩm đạt chuẩn an toàn vệ sinh và tham khảo ý kiến bác sĩ khi có bệnh lý nền.