Một số tác hại của đương quy nếu sử dụng sai cách cần lưu ý

Tác hại của đương quy là gì?

Đương quy, hay còn gọi là Angelica sinensis trong danh pháp khoa học, là một vị thảo dược quen thuộc trong y học cổ truyền, thường được biết đến với công dụng bổ huyết, hoạt huyết và điều hòa kinh nguyệt. Nhiều người có quan niệm rằng các loại dược liệu tự nhiên hoàn toàn lành tính và có thể dùng tùy ý như thực phẩm hằng ngày. Tuy nhiên, đương quy chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh, điển hình là coumarin và các tinh dầu dễ bay hơi. Khi sử dụng không đúng cách, dùng quá liều hoặc dùng sai đối tượng, vị thuốc này có thể gây ra nhiều phản ứng bất lợi nghiêm trọng đối với sức khỏe. Hiểu rõ các nguy cơ tiềm ẩn và cơ chế tác động của đương quy sẽ giúp người dùng chủ động phòng ngừa biến chứng, tránh việc sử dụng dược liệu theo phong trào gây tổn hại đến cơ thể.

Nguy cơ chảy máu kéo dài do tương tác với thuốc chống đông

Một trong những tác hại đáng lưu ý nhất của đương quy xuất phát từ hàm lượng tự nhiên của các dẫn xuất coumarin có khả năng ức chế ngưng tập tiểu cầu. Khi người bệnh tự ý sử dụng đương quy cùng lúc với các loại thuốc chống đông máu hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu như aspirin, warfarin, clopidogrel, nguy cơ xuất huyết sẽ tăng lên gấp nhiều lần.

Sự kết hợp bất cẩn này có thể dẫn đến hiện tượng bầm tím dưới da, chảy máu chân răng khó cầm, chảy máu cam hoặc nguy hiểm hơn là xuất huyết đường tiêu hóa và xuất huyết nội sọ. Ngoài ra, những người chuẩn bị trải qua phẫu thuật ngoại khoa, thủ thuật nhổ răng hoặc người có tiền sử rối loạn đông máu cũng phải ngưng sử dụng thảo dược này trước đó ít nhất hai tuần để tránh tai biến mất máu cấp tính trong quá trình can thiệp y tế.

Kích thích các bệnh lý nhạy cảm với nội tiết tố nữ

Đương quy chứa các hợp chất thực vật có hoạt tính tương tự estrogen, có thể làm thay đổi cân bằng nội tiết tố trong cơ thể người phụ nữ. Đối với những người mắc các bệnh lý phụ khoa nhạy cảm với hormone như u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung, ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng, việc hấp thu các chất kích thích estrogen từ đương quy có thể thúc đẩy sự tăng sinh của các mô tế bào bất thường.

Sự phát triển mất kiểm soát này khiến kích thước khối u tăng nhanh hơn, làm trầm trọng thêm tình trạng rong kinh, đau bụng kinh và làm giảm hiệu quả của các liệu pháp điều trị ức chế nội tiết do bác sĩ chuyên khoa chỉ định. Do đó, phụ nữ có tiền sử mắc các bệnh khối u phụ khoa tuyệt đối không nên tự ý dùng các bài thuốc hoặc sản phẩm bồi bổ chứa đương quy.

Rối loạn hệ tiêu hóa và tăng nhạy cảm ánh sáng trên da

Việc sử dụng đương quy với liều lượng cao hoặc trong thời gian dài liên tục thường gây ra các tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa. Hoạt tính hoạt huyết và tính nhuận tràng của vị thuốc này có thể dẫn đến tình trạng đầy hơi, khó tiêu, buồn nôn, đau bụng âm ỉ và tiêu chảy, đặc biệt là ở những người có hệ tiêu hóa yếu hoặc viêm đại tràng mãn tính.

Bên cạnh ảnh hưởng đường ruột, một số thành phần trong tinh dầu đương quy, đặc biệt là các hợp chất nhóm furanocoumarin, có thể khiến làn da trở nên nhạy cảm hơn với tia cực tím từ ánh nắng mặt trời. Hiện tượng tăng cảm quang này làm cho da dễ bị đỏ rát, cháy nắng, sạm nám hoặc khởi phát các nốt phát ban dị ứng ngứa ngáy khi người dùng tiếp xúc với ánh sáng ngoài trời.

Nguy cơ đối với phụ nữ mang thai và người có thể trạng đặc thù

Theo y học cổ truyền và dược lý hiện đại, đương quy có tác dụng kích thích co bóp cơ trơn tử cung, làm tăng cường lưu thông máu ở vùng chậu. Đối với phụ nữ mang thai, đặc biệt trong ba tháng đầu của thai kỳ, việc tự ý uống đương quy có thể dẫn đến hiện tượng dọa sảy thai, sảy thai tự nhiên hoặc sinh non.

Ngoài ra, tính hoạt huyết mạnh của đương quy cũng không thích hợp cho những người đang bị tiêu chảy do lạnh bụng, người có tỳ vị hư hàn hoặc những người đang trong kỳ kinh nguyệt ra máu quá nhiều. Việc bồi bổ không đúng thể bệnh chẳng những không mang lại tác dụng phục hồi thể lực mà còn khiến cơ thể mệt mỏi, suy nhược nhiều hơn do khí huyết bị xáo trộn.

Lưu ý an toàn

Đương quy là một vị thuốc có dược tính cao, hoàn toàn không phải là thực phẩm bổ sung có thể tùy ý sử dụng lâu dài. Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của thầy thuốc. Người dùng không được tự ý phối hợp đương quy với thuốc tây, không tự ý tăng liều hoặc uống kéo dài mà không có chỉ định. Khi có bất kỳ triệu chứng bất thường như xuất huyết, phát ban hay rối loạn tiêu hóa, cần ngừng dùng ngay và thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa.

Tóm tắt

Đương quy đem lại nhiều giá trị hỗ trợ sức khỏe khi được dùng đúng người, đúng bệnh và đúng liều lượng y khoa. Ngược lại, việc lạm dụng hoặc dùng sai cách thảo dược này có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đối với hệ tim mạch, nội tiết và thai kỳ. Hãy luôn tham vấn ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi bắt đầu sử dụng bất kỳ bài thuốc nào có chứa đương quy.