Tác hại của bệnh trĩ đối với sức khỏe và những ảnh hưởng thường gặp
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh trĩ là tình trạng phồng giãn các đám rối tĩnh mạch tại vùng hậu môn trực tràng, xuất hiện rất phổ biến ở người trưởng thành. Nhiều người xem đây là vấn đề nhạy cảm nên thường ngần ngại thăm khám sớm.
Tác hại của bệnh trĩ không chỉ dừng lại ở cảm giác ngứa ngáy hay khó chịu nhất thời. Nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách, bệnh có thể gây mất máu kéo dài, sa nghẹt búi trĩ, viêm nhiễm cục bộ và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.
Việc hiểu rõ những ảnh hưởng bất lợi của bệnh trĩ giúp người bệnh chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt và sớm tìm kiếm tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.
Tác hại của bệnh trĩ là gì?
Bệnh trĩ xảy ra khi áp lực trong ổ bụng hoặc vùng đáy chậu gia tăng liên tục, khiến các tĩnh mạch ở lớp niêm mạc hoặc dưới da quanh ống hậu môn phồng to và mất dần tính đàn hồi. Dựa vào vị trí hình thành so với đường lược, bệnh thường được chia thành trĩ nội, trĩ ngoại hoặc trĩ hỗn hợp. Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng có thể chỉ dừng lại ở cảm giác khó chịu nhẹ hoặc xuất hiện vài giọt máu tươi bám trên giấy vệ sinh sau mỗi lần đi đại tiện. Tuy nhiên, tính chất mạn tính và khuynh hướng tiến triển nặng dần theo thời gian là đặc điểm đáng lưu tâm của bệnh lý này. Nếu các yếu tố nguy cơ như táo bón kéo dài, thói quen ngồi lâu một chỗ hoặc chế độ ăn ít chất xơ không được cải thiện, tĩnh mạch trĩ sẽ ngày càng căng giãn, làm mỏng thành mạch và giảm khả năng co hồi tự nhiên. Sự suy giảm chức năng nâng đỡ của mô liên kết xung quanh dần biến một vấn đề cục bộ thành nguồn cơn của nhiều biến chứng phức tạp.
Thiếu máu mạn tính do chảy máu đại tiện kéo dài
Chảy máu là triệu chứng đặc trưng thường thấy ở người mắc bệnh trĩ, ban đầu chỉ là vệt máu nhỏ bám ở phân hoặc giấy vệ sinh. Do lượng máu mỗi lần chảy ra không quá ồ ạt, nhiều người bệnh có xu hướng xem nhẹ và bỏ qua. Dù vậy, tình trạng rỉ máu vi thể lặp đi lặp lại trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng có thể làm cơ thể mất đi một lượng hồng cầu và sắt đáng kể mà tủy xương không kịp bù đắp. Hậu quả là người bệnh rơi vào trạng thái thiếu máu thiếu sắt mạn tính. Tình trạng này khiến lượng oxy vận chuyển đến các cơ quan bị suy giảm, dẫn đến cảm giác mệt mỏi triền miên, hoa mắt, chóng mặt khi thay đổi tư thế, da dẻ xanh xao và giảm khả năng tập trung trong công việc. Đối với người cao tuổi hoặc người sẵn có bệnh lý tim mạch, thiếu máu kéo dài còn làm tăng gánh nặng tuần hoàn, có thể khiến các triệu chứng suy tim hay đau thắt ngực trở nên trầm trọng hơn.
Sa búi trĩ và nguy cơ nghẹt hoại tử mô
Khi các đám rối tĩnh mạch trĩ nội tiếp tục giãn to và các dây chằng treo nâng đỡ bị thoái hóa, búi trĩ sẽ dần tụt ra ngoài lỗ hậu môn trong quá trình rặn đại tiện, gọi là sa búi trĩ. Ở mức độ nhẹ, búi trĩ có thể tự co lại hoặc dễ dàng đẩy lên bằng tay. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng hơn, búi trĩ nằm thường trực bên ngoài ống hậu môn và có thể bị cơ vòng hậu môn co thắt chèn ép mạnh. Sự tắc nghẽn hồi lưu tĩnh mạch trong khi động mạch vẫn tiếp tục bơm máu vào sẽ làm búi trĩ phù nề, căng tức dữ dội, tạo thành tình trạng nghẹt búi trĩ. Nếu dòng máu nuôi dưỡng bị cắt đứt hoàn toàn, các mô tế bào bên trong búi trĩ sẽ thiếu máu cục bộ, dẫn đến viêm loét và hoại tử mô. Đây là một biến chứng ngoại khoa cấp tính gây đau đớn dữ dội, đòi hỏi người bệnh phải được đưa đến bệnh viện xử trí khẩn cấp để ngăn chặn nhiễm trùng lan rộng.
Huyết khối trĩ gây đau đớn dữ dội và cản trở vận động
Huyết khối trĩ xuất hiện khi dòng máu lưu thông chậm trong búi tĩnh mạch trĩ bị ứ trệ kết hợp với tình trạng tổn thương nội mạc mạch máu, kích hoạt quá trình đông máu và hình thành cục máu đông cục bộ. Tình trạng này hay xảy ra ở các búi trĩ ngoại sau các đợt gắng sức rặn mạnh, nâng vác vật nặng hoặc ngồi liên tục suốt nhiều giờ. Người bệnh sẽ đột ngột nhận thấy một khối u nhỏ, tròn, màu xanh tím hoặc tím thẫm nằm sát rìa hậu môn, đi kèm cảm giác đau rát dữ dội đến mức không thể ngồi xuống ghế, khó khăn khi đi lại và vô cùng đau đớn khi đi vệ sinh. Cơn đau thường đạt đỉnh điểm trong vòng 24 đến 48 giờ đầu tiên. Mặc dù một số khối huyết khối nhỏ có thể tự tiêu biến sau nhiều tuần, chúng thường để lại các mảnh da thừa hậu môn gây mất vệ sinh, hoặc khối huyết khối có thể vỡ ra gây chảy máu tươi kèm nguy cơ nhiễm khuẩn cao.
Viêm nhiễm hậu môn và suy giảm chất lượng cuộc sống
Búi trĩ bị sa ra ngoài thường đi kèm với hiện tượng tăng tiết dịch nhầy từ niêm mạc ống hậu môn, kết hợp với cấu trúc nếp gấp da gồ ghề khiến việc vệ sinh cá nhân sau khi đại tiện trở nên rất khó khăn. Môi trường ẩm ướt liên tục tại vùng đáy chậu tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn và vi nấm đường ruột sinh sôi, gây ngứa ngáy dữ dội, chàm hóa da quanh hậu môn hoặc viêm nứt kẽ hậu môn. Trong những trường hợp nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu vào các tuyến hậu môn gây viêm mủ, hình thành các ổ áp xe hậu môn và rò hậu môn phức tạp. Bên cạnh những tổn thương thực thể, bệnh trĩ còn gây ra những tổn thương tâm lý không nhỏ. Cảm giác đau rát thường trực, sự bất tiện khi ngồi làm việc và nỗi ám ảnh mỗi lần bước vào nhà vệ sinh khiến người bệnh luôn trong trạng thái lo âu, căng thẳng, mất ngủ và e ngại giao tiếp xã hội.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học và không thể thay thế cho quá trình thăm khám của bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa hoặc hậu môn trực tràng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc uống, thuốc bôi hoặc áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng để đắp vào vùng hậu môn vì nguy cơ gây bỏng rát, loét niêm mạc và nhiễm trùng hoại tử rất cao. Triệu chứng chảy máu đại tiện có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng khác như polyp trực tràng hay ung thư đại trực tràng, do đó việc nội soi và chẩn đoán phân biệt tại cơ sở y tế là vô cùng cần thiết.
Tóm tắt
Bệnh trĩ tuy là bệnh lý lành tính nhưng nếu xem nhẹ có thể gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe và tinh thần. Việc chủ động điều chỉnh lối sống nhiều chất xơ, uống đủ nước và duy trì vận động là nền tảng quan trọng để kiểm soát bệnh. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường vùng hậu môn, người bệnh nên sớm tìm đến các bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ chăm sóc phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh trĩ có tự khỏi hoàn toàn nếu không điều trị y khoa không?
Bệnh trĩ không thể tự biến mất hoàn toàn khi các tĩnh mạch đã bị giãn nở và mất tính đàn hồi. Việc thay đổi lối sống chỉ giúp làm dịu triệu chứng và ngăn bệnh nặng thêm, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá để có giải pháp kiểm soát lâu dài.
Chảy máu do bệnh trĩ khác gì với các bệnh lý đường ruột khác?
Máu do bệnh trĩ thường có màu đỏ tươi, xuất hiện sau phân hoặc dính trên giấy vệ sinh. Ngược lại, máu màu đỏ thẫm lẫn đờm nhớt hoặc phân đen có thể cảnh báo tổn thương ở đoạn ruột cao hơn, cần nội soi tiêu hóa để chẩn đoán phân biệt.
Bệnh trĩ có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng không?
Bệnh trĩ là tổn thương mạch máu lành tính và hoàn toàn không biến chuyển thành ung thư. Dù vậy, triệu chứng đi ngoài ra máu của bệnh trĩ rất dễ nhầm lẫn với ung thư đại trực tràng, khiến người bệnh chủ quan và trì hoãn thăm khám phát hiện sớm.
Khi nào người bệnh trĩ cần phải can thiệp phẫu thuật?
Phẫu thuật thường chỉ được bác sĩ chỉ định khi bệnh trĩ ở độ nặng, trĩ sa không co lên được, trĩ huyết khối gây tắc nghẽn hoặc có biến chứng hoại tử, chảy máu nhiều mà các biện pháp điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả.
Phụ nữ mang thai mắc bệnh trĩ cần lưu ý những điều gì?
Thai phụ mắc bệnh trĩ cần tăng cường ăn rau xanh, uống đủ nước và tránh ngồi lâu. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc đặt hay thuốc bôi khi chưa có chỉ định của bác sĩ sản khoa và tiêu hóa để đảm bảo an toàn cho thai nhi.
