Tác dụng phụ của Soliris từ thường gặp, nhẹ đến nghiêm trọng

Tác dụng phụ của Soliris là gì?

Soliris chứa hoạt chất chính là eculizumab, một kháng thể đơn dòng tái tổ hợp có khả năng liên kết đặc hiệu với protein bổ thể C5 trong cơ thể người. Bằng cách ngăn chặn sự phân cắt của C5 thành C5a và C5b, thuốc ngăn ngừa sự hình thành phức hợp tấn công màng, từ đó làm giảm quá trình phá hủy hồng cầu hoặc tổn thương nội mô mạch máu ở các bệnh nhân mắc bệnh lý tự miễn và huyết học phức tạp.

Tuy nhiên, bổ thể lại là một mắt xích quan trọng trong hệ thống miễn dịch tự nhiên chống lại các tác nhân gây bệnh xâm nhập, đặc biệt là vi khuẩn có vỏ bọc. Do đó, cơ chế điều trị của Soliris đồng thời cũng là nguồn gốc gây ra nhiều phản ứng phụ không mong muốn. Tác dụng phụ có thể dao động từ các triệu chứng nhẹ như nhức đầu, mệt mỏi, khó tiêu cho đến những biến chứng nhiễm trùng xâm lấn nguy hiểm tính mạng, đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt của nhân viên y tế.

Các tác dụng phụ thường gặp và nhẹ của thuốc Soliris

Trong quá trình sử dụng Soliris, nhiều người bệnh có thể gặp các phản ứng không mong muốn ở mức độ nhẹ hoặc trung bình. Triệu chứng phổ biến nhất là đau đầu, thường xuất hiện trong những ngày đầu sau khi truyền thuốc và có xu hướng giảm dần.

Bên cạnh đau đầu, người bệnh cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu giống cảm cúm như nghẹt mũi, viêm họng, ho nhẹ hoặc đau nhức mỏi cơ và đau lưng. Về tiêu hóa, một số trường hợp ghi nhận cảm giác buồn nôn, ăn không ngon miệng, khó tiêu hoặc tiêu chảy nhẹ. Những triệu chứng này thường không đe dọa tính mạng nhưng có thể gây khó chịu trong sinh hoạt thường ngày. Bác sĩ điều trị có thể chỉ định các biện pháp hỗ trợ thích hợp để cải thiện sự thoải mái cho bệnh nhân.

Nguy cơ nhiễm trùng não mô cầu nghiêm trọng

Mối lo ngại lớn nhất khi điều trị bằng Soliris là nguy cơ nhiễm khuẩn màng não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vì eculizumab ức chế protein bổ thể C5, hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể đối với các vi khuẩn có vỏ bọc bị suy yếu nghiêm trọng, khiến nguy cơ nhiễm khuẩn tăng cao gấp nhiều lần so với người bình thường.

Tình trạng nhiễm khuẩn não mô cầu có thể tiến triển rất nhanh thành viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng. Người bệnh cần đặc biệt cảnh giác với các biểu hiện cảnh báo như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường, cứng cổ, sợ ánh sáng, lú lẫn, buồn nôn nhiều hoặc xuất hiện ban xuất huyết hoại tử trên da. Khi có bất kỳ biểu hiện nghi ngờ nào, bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức.

Các biến chứng nhiễm trùng khác và phản ứng tiêm truyền

Bên cạnh nhiễm khuẩn não mô cầu, Soliris cũng có thể làm tăng tính nhạy cảm của cơ thể với các tác nhân vi khuẩn và virus khác. Bệnh nhân có nguy cơ mắc viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu, nhiễm nấm hoặc nhiễm khuẩn huyết do các chủng vi khuẩn gram âm khác.

Ngoài ra, phản ứng liên quan đến truyền dịch có thể xảy ra trong hoặc ngay sau khi tiêm truyền tĩnh mạch. Người bệnh có thể gặp hiện tượng ớn lạnh, sốt nhẹ, ngứa ngáy, nổi mề đay, chóng mặt hoặc thay đổi huyết áp. Một số trường hợp hiếm gặp có thể xuất hiện phản ứng phản vệ nặng đòi hỏi phải ngừng truyền và can thiệp hồi sức cấp cứu ngay lập tức. Do đó, việc tiêm truyền Soliris luôn được thực hiện tại các cơ sở y tế có đủ trang thiết bị hỗ trợ.

Biện pháp phòng ngừa và theo dõi an toàn khi dùng Soliris

Để giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng, người bệnh bắt buộc phải được tiêm vắc xin phòng ngừa não mô cầu ít nhất hai tuần trước khi bắt đầu liều Soliris đầu tiên, bao gồm cả vắc xin ngừa các nhóm huyết thanh thông thường và nhóm B nếu có chỉ định. Nếu phải điều trị khẩn cấp, bác sĩ sẽ kết hợp dùng kháng sinh dự phòng cho đến khi vắc xin tạo đủ kháng thể.

Người bệnh cần được cấp thẻ cảnh báo y tế ghi rõ đang dùng thuốc ức chế bổ thể eculizumab để luôn mang theo bên mình. Việc tái khám định kỳ, làm xét nghiệm công thức máu, chức năng gan thận và theo dõi sát sao mọi thay đổi của cơ thể giúp bác sĩ phát hiện sớm các tác dụng phụ để điều chỉnh kế hoạch theo dõi y khoa một cách an toàn nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục kiến thức y khoa phổ quát, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng truyền hoặc thay đổi phác đồ Soliris vì có thể kích hoạt các đợt tan máu ồ ạt hoặc biến cố huyết khối đe dọa tính mạng. Khi có dấu hiệu sốt hoặc đau đầu bất thường, cần đến ngay bệnh viện để được kiểm tra.

Tóm tắt

Thuốc Soliris mang lại hiệu quả điều trị quan trọng cho nhiều bệnh lý miễn dịch và huyết học hiếm gặp nhưng luôn tiềm ẩn các nguy cơ tác dụng phụ từ nhẹ đến đe dọa tính mạng. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn tiêm truyền, tiêm ngừa vắc xin đầy đủ và chủ động nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường để thông báo ngay cho bác sĩ phụ trách.