Suy tim mạn tính: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách quản lý

Tổng quan về suy tim mạn tính

Về mặt sinh lý bệnh, suy tim mạn tính được định nghĩa là hội chứng lâm sàng bắt nguồn từ sự biến đổi cấu trúc hoặc rối loạn chức năng của cơ tim, làm suy giảm phân suất tống máu hoặc cản trở khả năng giãn nở của buồng thất trong thì tâm trương. Khi quả tim không thể tống đủ thể tích nhát bóp cần thiết, cơ thể sẽ kích hoạt các cơ chế bù trừ tự nhiên như tăng trương lực giao cảm, hoạt hóa hệ renin angiotensin aldosterone và phì đại sợi cơ tim. Ban đầu, các cơ chế bù trừ này hỗ trợ duy trì huyết áp và lưu lượng máu tạm thời, nhưng về lâu dài chúng lại gây tăng gánh nặng áp lực và gánh nặng thể tích, dẫn đến tái cấu trúc cơ tim bất lợi và xơ hóa mô tim.

Suy tim mạn tính có thể xuất phát từ tổn thương buồng tim trái, buồng tim phải hoặc phối hợp cả hai bên tim. Trong suy tim trái, chức năng của tâm thất trái suy giảm khiến áp lực nhĩ trái và tĩnh mạch phổi tăng cao, dẫn đến xung huyết và ứ dịch tại phổi. Ngược lại, suy tim phải thường khiến máu ứ trệ tại hệ thống tĩnh mạch ngoại vi, gây phù chi dưới, gan to và ứ dịch màng bụng. Đa phần các trường hợp suy tim mạn tính ban đầu bắt nguồn từ tim trái, sau đó tiến triển kéo dài gây tăng áp động mạch phổi và cuối cùng dẫn đến suy tim toàn bộ.

Khác với các biến cố tim mạch cấp tính diễn ra đột ngột, suy tim mạn tính là một quá trình liên tục với các đợt ổn định xen kẽ những giai đoạn bùng phát triệu chứng nặng. Bệnh có thể gặp ở bất kỳ đối tượng nào nhưng tỷ lệ mắc tăng cao rõ rệt ở người cao tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên của thành mạch và cơ tim kèm theo sự hiện diện của nhiều bệnh lý mạn tính đi kèm. Việc hiểu rõ bản chất của suy tim mạn tính giúp người bệnh và thân nhân chủ động tuân thủ lộ trình theo dõi y khoa lâu dài.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Suy tim mạn tính hiếm khi là một bệnh lý đơn độc mà thường là hậu quả cuối cùng của nhiều bệnh lý tim mạch và bệnh chuyển hóa tích tụ qua thời gian. Một trong những căn nguyên hàng đầu dẫn đến suy tim mạn tính là bệnh động mạch vành. Sự lắng đọng mảng xơ vữa làm thu hẹp lòng mạch vành, làm suy giảm lưu lượng máu giàu oxy nuôi dưỡng cơ tim. Tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim kéo dài hoặc các cơn nhồi máu cơ tim trong quá khứ làm hoại tử từng vùng mô tim, thay thế mô cơ tim co bóp khỏe mạnh bằng các dải mô sẹo xơ cứng, từ đó làm giảm lực co bóp của cơ tim một cách không thể hồi phục.

Bên cạnh bệnh mạch vành, tăng huyết áp mạn tính là yếu tố nguyên nhân vô cùng phổ biến. Khi áp lực trong lòng động mạch ngoại biên luôn ở mức cao, tâm thất trái buộc phải co bóp mạnh hơn để thắng được sức cản dòng máu. Tình trạng quá tải áp lực kéo dài buộc các sợi cơ tim phì đại dày lên, làm mất tính đàn hồi tự nhiên và suy giảm thể tích buồng tim, lâu dần dẫn đến suy tim tâm trương rồi tiến triển thành suy tim toàn bộ. Ngoài ra, các bệnh lý van tim như hẹp hoặc hở van hai lá, van động mạch chủ cũng tạo ra gánh nặng thể tích hoặc gánh nặng áp lực bất thường lên các buồng tim, thúc đẩy quá trình giãn buồng tim và suy tim.

Nhiều nguyên nhân nội tại khác tại cơ tim cũng đóng vai trò trực tiếp, bao gồm các thể bệnh cơ tim nguyên phát như bệnh cơ tim giãn nở, bệnh cơ tim phì đại có yếu tố di truyền, hoặc tình trạng viêm cơ tim do nhiễm trùng virus. Những rối loạn nhịp tim mạn tính kéo dài, đặc biệt là chứng rung nhĩ không được kiểm soát tần số thất, khiến tim luôn phải đập nhanh và không đồng bộ, làm suy giảm nghiêm trọng hiệu suất bơm máu.

Về yếu tố nguy cơ và các bệnh lý toàn thân, bệnh đái tháo đường làm gia tăng tốc độ xơ vữa động mạch và gây độc trực tiếp lên vi mạch cơ tim. Bệnh lý tuyến giáp như cường giáp hoặc suy giáp, tình trạng thiếu máu mạn tính nặng khiến cơ tim phải làm việc quá mức liên tục để bù đắp nhu cầu oxy ngoại vi. Thói quen lạm dụng rượu bia kéo dài, hút thuốc lá chủ động, tác dụng phụ của một số hóa chất điều trị ung thư hoặc phơi nhiễm chất độc cũng là những yếu tố kích hoạt tổn thương cơ tim tiến triển.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Các dấu hiệu của suy tim mạn tính phản ánh tình trạng giảm cung lượng tim và sự ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch. Trong giai đoạn đầu, triệu chứng thường xuất hiện kín đáo và tiến triển chậm chạp, dễ bị người bệnh bỏ qua hoặc nhầm lẫn với sự suy giảm sức khỏe do tuổi tác. Dấu hiệu kinh điển và thường gặp nhất là cảm giác khó thở. Ban đầu, khó thở chỉ xảy ra khi người bệnh vận động thể lực, leo cầu thang hoặc mang vác vật nặng. Theo thời gian, tình trạng khó thở xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi hoặc khi nằm đầu bằng, buộc người bệnh phải kê nhiều gối khi ngủ để dễ thở hơn. Một biểu hiện đặc trưng khác là khó thở kịch phát về đêm, khiến người bệnh đột ngột tỉnh giấc trong trạng thái nghẹt thở và phải ngồi dậy để hít thở không khí.

Cùng với khó thở, tình trạng ứ dịch ngoại biên biểu hiện rõ nét qua triệu chứng phù hai chi dưới. Vị trí phù thường xuất hiện ở mắt cá chân, mu bàn chân và cẳng chân, có tính chất đối xứng hai bên, phù mềm và để lại vết lõm khi dùng ngón tay ấn vào. Hiện tượng tích tụ dịch này thường tăng rõ vào cuối ngày do tác động của trọng lực và cải thiện phần nào sau một đêm gác cao chân. Do cơ thể giữ nước và muối, người bệnh có thể ghi nhận tình trạng tăng cân nhanh chóng mà không rõ nguyên nhân dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, việc cơ bắp và các cơ quan không nhận đủ oxy khiến người bệnh luôn trong trạng thái mệt mỏi kiệt sức kéo dài, khả năng vận động và tập luyện thể lực suy giảm đáng kể. Nhịp tim thường đập nhanh hoặc rối loạn không đều như đánh trống ngực để bù đắp sự thiếu hụt cung lượng máu.

Người bệnh cũng có thể gặp các dấu hiệu xung huyết đường tiêu hóa rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý dạ dày ruột như cảm giác đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn, chán ăn hoặc tăng kích thước vòng bụng do ứ dịch ổ bụng và gan ứ máu to ra. Ở người cao tuổi, lưu lượng máu tưới lên não bị giảm sút có thể gây ra trạng thái chóng mặt, lú lẫn nhẹ, suy giảm khả năng tập trung hoặc thay đổi trí nhớ. Nếu suy tim bắt nguồn từ nguyên nhân thiếu máu cục bộ, người bệnh có thể kèm theo cảm giác đau tức hoặc đè nặng vùng trước ngực.

Chẩn đoán

Chẩn đoán suy tim mạn tính đòi hỏi quá trình đánh giá toàn diện kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng và các phương pháp thăm dò cận lâm sàng chuyên sâu. Bước đầu tiên là thăm khám lâm sàng tỉ mỉ, bác sĩ tim mạch sẽ khai thác tiền sử bệnh tim mạch, thói quen sinh hoạt và các bệnh lý mạn tính đi kèm. Trong quá trình nghe tim phổi, bác sĩ sẽ tìm kiếm các dấu hiệu khách quan của tình trạng quá tải thể tích như tiếng tim ngựa phi T3, âm thổi gợi ý bệnh van tim, ran ẩm hoặc ran nổ tại hai đáy phổi do ứ dịch, cùng các biểu hiện tĩnh mạch cổ nổi cao và dấu hiệu phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương tính.

Siêu âm tim qua thành ngực là công cụ thăm dò hình ảnh then chốt và không thể thiếu trong chẩn đoán suy tim. Kỹ thuật này cho phép bác sĩ đánh giá chi tiết kích thước các buồng tim, độ dày thành cơ tim, hoạt động đóng mở của hệ thống van tim cũng như chức năng co bóp tâm thu thông qua chỉ số phân suất tống máu thất trái. Dựa trên phân suất tống máu, suy tim được phân loại thành suy tim phân suất tống máu giảm, suy tim phân suất tống máu bảo tồn hoặc giảm nhẹ, giúp định hướng chiến lược can thiệp phù hợp.

Bên cạnh siêu âm tim, điện tâm đồ giúp ghi nhận các rối loạn nhịp tim tiềm ẩn như rung nhĩ, dấu hiệu phì đại buồng tim hoặc sóng tổn thương do nhồi máu cơ tim cũ. Chụp X-quang ngực thẳng hỗ trợ phát hiện bóng tim to và hình ảnh xung huyết mạch máu phổi hoặc tràn dịch màng phổi. Về cận lâm sàng xét nghiệm, định lượng nồng độ peptide lợi niệu trong huyết tương như BNP hoặc NT-proBNP có giá trị cao trong việc xác định hoặc loại trừ chẩn đoán suy tim, bởi các chỉ số này sẽ tăng vọt khi thành tâm thất chịu áp lực căng giãn quá mức. Các xét nghiệm sinh hóa máu bổ trợ như kiểm tra nồng độ creatinine, điện giải đồ, men gan và nồng độ hormone tuyến giáp cũng được thực hiện để đánh giá tổn thương tạng thứ phát và xác định căn nguyên nền.

Các biến chứng nguy hiểm thường gặp của suy tim mạn tính

Nếu không được chẩn đoán sớm và kiểm soát y khoa chặt chẽ, suy tim mạn tính có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng đe dọa sức khỏe của nhiều hệ cơ quan trong cơ thể. Một trong những biến chứng thường gặp nhất là suy giảm chức năng thận hoặc suy thận mạn tính tiến triển. Khi lưu lượng tim tống đi suy giảm, lượng máu tưới đến các tiểu cầu thận bị hạ thấp đáng kể, làm giảm độ lọc cầu thận và gây ứ đọng các độc chất chuyển hóa trong máu. Đồng thời, tình trạng ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch thận cũng góp phần làm tổn thương nhu mô thận, tạo nên hội chứng tim thận phức tạp đòi hỏi phải theo dõi thận trọng.

Bên cạnh biến chứng tại thận, ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch hệ thống do suy tim phải kéo dài làm tăng áp lực tĩnh mạch cửa, dẫn đến tình trạng gan xung huyết và gan to ứ máu. Về lâu dài, các tế bào gan bị thiếu oxy nuôi dưỡng có thể dẫn đến suy giảm chức năng men gan và xơ hóa gan do tim. Ngoài ra, việc các buồng tim bị giãn nở và biến đổi cấu trúc cơ học có thể làm biến dạng các vòng van tim, dẫn đến hở van hai lá hoặc hở van ba lá thứ phát, tạo thành vòng xoắn bệnh lý làm tình trạng suy tim thêm trầm trọng.

Đặc biệt, sự xơ hóa mô cơ tim và biến đổi dẫn truyền điện học khiến người bệnh suy tim mạn tính đối mặt với nguy cơ cao xuất hiện các rối loạn nhịp tim nguy hiểm, điển hình là rung nhĩ hoặc các cơn nhịp nhanh thất và rung thất. Các rối loạn nhịp này không chỉ làm cung lượng tim giảm sút đột ngột mà còn tiềm ẩn nguy cơ hình thành huyết khối gây đột quỵ não, hoặc thậm chí dẫn đến đột tử do ngừng tim bất khả kháng nếu không có thiết bị hỗ trợ chuyên dụng.

Phân loại suy tim mạn tính theo giai đoạn và chức năng tâm thu

Trong thực hành tim mạch hiện đại, suy tim mạn tính được phân loại chi tiết nhằm định hướng mục tiêu điều trị và tiên lượng bệnh cảnh cho từng cá nhân. Dựa trên chỉ số phân suất tống máu thất trái được đo lường qua siêu âm tim, bệnh được chia thành ba nhóm chính gồm suy tim phân suất tống máu giảm khi chỉ số này dưới hoặc bằng bốn mươi phần trăm, suy tim phân suất tống máu giảm nhẹ trong khoảng từ bốn mươi mốt đến bốn mươi chín phần trăm, và suy tim phân suất tống máu bảo tồn khi chỉ số từ năm mươi phần trăm trở lên nhưng có bằng chứng tăng áp lực đổ đầy buồng tim.

Song song với chức năng co bóp, hệ thống phân loại theo giai đoạn của Hội Tim mạch học quốc tế cũng đánh giá suy tim từ giai đoạn A đến giai đoạn D. Giai đoạn A bao gồm những người có nguy cơ cao phát triển suy tim do có bệnh nền tăng huyết áp, đái tháo đường nhưng chưa có tổn thương cấu trúc tim. Giai đoạn B xuất hiện khi cơ tim đã có biến đổi cấu trúc như phì đại hoặc giãn buồng tim nhưng người bệnh chưa từng biểu hiện triệu chứng. Giai đoạn C là lúc các triệu chứng lâm sàng như khó thở và mệt mỏi đã bộc lộ rõ ràng. Giai đoạn D là giai đoạn suy tim tiến triển nặng, đòi hỏi các can thiệp y khoa chuyên sâu như phẫu thuật cấy ghép thiết bị hỗ trợ hoặc điều trị hồi sức đặc biệt.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Mục tiêu cốt lõi trong quản lý suy tim mạn tính là giảm nhẹ các triệu chứng ứ trệ, cải thiện khả năng gắng sức, làm chậm quá trình tái cấu trúc bất lợi của buồng tim, từ đó ngăn ngừa đợt cấp phải nhập viện và kéo dài tuổi thọ. Quản lý suy tim là một lộ trình dài hạn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân và đội ngũ y tế chuyên khoa tim mạch để xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa dựa trên thể bệnh, mức độ suy giảm phân suất tống máu và các bệnh lý đi kèm.

Về phương diện điều trị nội khoa, y học hiện đại áp dụng các nhóm thuốc nền tảng tác động trực tiếp lên các con đường sinh lý bệnh của suy tim. Nhóm thuốc ức chế hệ renin angiotensin aldosterone, bao gồm thuốc ức chế men chuyển, thuốc ức chế thụ thể angiotensin hoặc nhóm phức hợp ức chế thụ thể angiotensin neprilysin, có tác dụng giãn mạch, giảm tiền gánh và hậu gánh, đồng thời ức chế quá trình xơ hóa thành cơ tim. Nhóm thuốc chẹn beta giao cảm được bác sĩ chỉ định nhằm làm chậm tần số tim, giảm tiêu thụ oxy cơ tim và bảo vệ tế bào cơ tim trước sự kích thích kéo dài của hệ thần kinh giao cảm. Bên cạnh đó, nhóm thuốc kháng thụ thể mineralocorticoid giúp hạn chế giữ muối nước và giảm nguy cơ tái cấu trúc buồng tim. Nhóm thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển natri glucose 2 là bước tiến quan trọng giúp cải thiện huyết động học và giảm đáng kể biến cố tim mạch. Để kiểm soát tình trạng phù và khó thở do tích tụ dịch, bác sĩ sẽ linh hoạt sử dụng các thuốc lợi tiểu nhằm đào thải lượng dịch dư thừa qua đường thận.

Trong những trường hợp suy tim tiến triển hoặc có rối loạn dẫn truyền điện học nặng, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp các thiết bị tim mạch hỗ trợ. Thiết bị tái đồng bộ cơ tim giúp các buồng tâm thất co bóp nhịp nhàng, tối ưu hóa cung lượng tống máu. Máy khử rung tim tự động cấy dưới da được xem xét nhằm phòng ngừa nguy cơ đột tử do các cơn loạn nhịp thất nguy hiểm. Đối với nguyên nhân do hẹp mạch vành hoặc bệnh van tim, các can thiệp ngoại khoa như đặt stent nong mạch, mổ bắc cầu động mạch vành hoặc phẫu thuật sửa thay van tim sẽ được cân nhắc. Ở giai đoạn bệnh rất nặng khi điều trị nội khoa tối ưu không còn đáp ứng, ghép tim hoặc cấy thiết bị hỗ trợ tâm thất nhân tạo là giải pháp y khoa chuyên sâu cuối cùng.

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc, tự chỉnh liều hoặc ngưng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm. Việc theo dõi chỉ số cân nặng hàng ngày, huyết áp và tái khám đúng hẹn đóng vai trò quyết định giúp bác sĩ kịp thời điều chỉnh đơn thuốc an toàn.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Phòng ngừa suy tim mạn tính bao gồm hai cấp độ quan trọng: phòng ngừa tiên phát nhằm ngăn chặn sự hình thành tổn thương tim ở nhóm người có nguy cơ cao, và phòng ngừa thứ phát nhằm ngăn ngừa các đợt suy tim mất bù cấp tính ở những người đã được chẩn đoán mắc bệnh.

Biện pháp nền tảng hàng đầu là kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nguyên nhân. Người có tiền sử tăng huyết áp cần tuân thủ đo huyết áp định kỳ và dùng thuốc đúng chỉ định để giữ huyết áp luôn trong ngưỡng an toàn do bác sĩ khuyến cáo. Bệnh nhân đái tháo đường và rối loạn lipid máu cần phối hợp kiểm soát đường huyết và hạ mỡ máu nhằm hạn chế tiến trình xơ vữa động mạch vành. Việc tầm soát sớm các bệnh lý van tim hoặc dị tật tim bẩm sinh giúp can thiệp xử trí trước khi cơ tim bị giãn và suy yếu.

Về chế độ ăn uống, nguyên tắc quan trọng nhất là cắt giảm lượng muối natri trong khẩu phần hàng ngày. Thói quen ăn mặn kích thích thận giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn và đẩy huyết áp lên cao, gia tăng áp lực co bóp lên cơ tim. Người bệnh nên ưu tiên sử dụng thực phẩm tươi sống, hạn chế tối đa các loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp hoặc dưa cà muối. Đồng thời, cần tham vấn bác sĩ điều trị để xác định lượng nước nạp vào cơ thể mỗi ngày sao cho phù hợp với mức độ bài tiết và tình trạng chức năng thận.

Bên cạnh dinh dưỡng, xây dựng lối sống khoa học mang ý nghĩa quyết định trong bảo vệ cơ tim. Cần từ bỏ hoàn toàn thói quen hút thuốc lá và tránh xa khói thuốc thụ động vì nicotin gây co thắt mạch máu và hủy hoại nội mạc động mạch. Hạn chế tối đa hoặc ngưng hoàn toàn việc sử dụng rượu bia để ngăn ngừa bệnh cơ tim nhiễm độc rượu. Duy trì thói quen tập luyện thể dục vừa sức như đi bộ nhẹ nhàng đều đặn hàng ngày giúp cải thiện tuần hoàn và khả năng dung nạp gắng sức. Ngoài ra, việc tiêm phòng vắc xin cúm mùa định kỳ hàng năm và vắc xin phòng phế cầu giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp dưới, vốn là yếu tố khởi phát hàng đầu của các đợt suy tim mất bù.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh suy tim mạn tính và người chăm sóc cần nắm vững các dấu hiệu cảnh báo để kịp thời liên hệ trợ giúp y tế, giúp ngăn chặn biến cố nguy hiểm đến tính mạng.

Cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khoa hồi sức cấp cứu gần nhất ngay lập tức nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng khẩn cấp nào sau đây:

• Cơn khó thở dữ dội khởi phát đột ngột, cảm giác nghẹt thở không thể nằm xuống, thở rít hoặc ho khạc ra đờm bọt trắng lẫn bọt hồng có lẫn tơ máu, đây là dấu hiệu cảnh báo phù phổi cấp đe dọa tính mạng;
• Cơn đau thắt ngực đột ngột với cảm giác bóp nghẹt, đè nặng vùng sau xương ức lan lên cổ, hàm, vai hoặc cánh tay trái kéo dài trên vài phút;
• Tình trạng ngất xỉu, mất ý thức, choáng váng nghiêm trọng kèm theo hoa mắt, vã mồ hôi lạnh;
• Nhịp tim đập nhanh dồn dập hoặc rối loạn nhịp không đều kèm theo tụt huyết áp và lơ mơ.

Đối với người bệnh đã được chẩn đoán suy tim mạn tính đang điều trị ổn định tại nhà, cần liên hệ và tái khám với bác sĩ chuyên khoa tim mạch sớm hơn lịch hẹn nếu nhận thấy các biểu hiện bệnh chuyển biến xấu:

• Tăng cân đột ngột từ 1,5 đến 2 kg trở lên chỉ trong vòng vài ngày, phản ánh tình trạng cơ thể bắt đầu tích trữ dịch mất kiểm soát;
• Mức độ phù ở chân, mắt cá chân hoặc bụng tăng lên rõ rệt;
• Khó thở xuất hiện thường xuyên hơn, phải tăng số lượng gối kê khi ngủ hoặc thức giấc giữa đêm vì thiếu không khí;
• Cơ thể suy nhược mệt mỏi trầm trọng hơn khiến các sinh hoạt cá nhân cơ bản thường ngày bị gián đoạn.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe tổng quát, không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị hay lời khuyên trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Mỗi người bệnh suy tim mạn tính có tình trạng lâm sàng riêng biệt, phụ thuộc vào phân suất tống máu, chức năng tạng và bệnh nền phối hợp.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc trợ tim, thuốc hạ áp hay thuốc lợi tiểu; không tự thay đổi liều lượng hoặc ngưng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc gián đoạn phác đồ có thể kích hoạt đợt suy tim mất bù cấp tính và rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng. Người bệnh cần thận trọng với các thuốc giảm đau kháng viêm không steroid, thuốc cảm cúm có hoạt chất co mạch hoặc thảo dược chưa kiểm chứng vì nguy cơ gây tích nước và tăng gánh nặng cho tim. Hãy luôn tham vấn bác sĩ điều trị để được tư vấn an toàn.

Kết luận

Suy tim mạn tính là một bệnh lý tiến triển đòi hỏi quá trình theo dõi và chăm sóc y tế liên tục. Dù tổn thương tim khó hồi phục hoàn toàn, nhưng với những bước tiến của y học hiện đại, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát ổn định triệu chứng, giảm nguy cơ nhập viện và kéo dài tuổi thọ.

Chìa khóa để sống chung an toàn với bệnh nằm ở sự phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Việc tuân thủ nghiêm ngặt đơn thuốc, duy trì chế độ ăn giảm muối, kiểm soát lượng nước và theo dõi cân nặng mỗi ngày sẽ giúp bảo tồn chức năng cơ tim. Hãy chủ động tái khám định kỳ và trao đổi với nhân viên y tế ngay khi cơ thể xuất hiện các biểu hiện bất thường.