Suy thận độ mấy thì phải chạy thận và các giải pháp hỗ trợ điều trị

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Suy thận mạn tính là tình trạng chức năng thận suy giảm dần dần và không thể phục hồi theo thời gian, dẫn đến sự ứ đọng các độc chất chuyển hóa và rối loạn cân bằng nước, điện giải trong cơ thể. Câu hỏi suy thận độ mấy thì phải chạy thận luôn là nỗi băn khoăn lớn của người bệnh và thân nhân khi nhận kết quả chẩn đoán bệnh thận.

Về nguyên tắc chuyên môn, chỉ định chạy thận nhân tạo hoặc điều trị thay thế thận thường được đưa ra khi bệnh nhân tiến triển đến suy thận giai đoạn 5, tức mức lọc cầu thận ước tính giảm xuống dưới 15 ml/phút/1.73 m2, hoặc khi xuất hiện các biến chứng đe dọa tính mạng. Việc hiểu đúng thời điểm cần can thiệp lọc máu và áp dụng các giải pháp hỗ trợ điều trị bảo tồn sẽ giúp người bệnh kéo dài thời gian duy trì chức năng thận, chuẩn bị tâm lý vững vàng và chủ động kiểm soát bệnh tật một cách an toàn.

Suy thận độ mấy phải chạy thận là gì?

Suy thận là sự suy giảm khả năng lọc máu và bài tiết của thận, khiến các chất cặn bã chuyển hóa như urê và creatinin tích tụ lại trong máu. Dựa vào mức lọc cầu thận ước tính, bệnh thận mạn được phân chia từ giai đoạn 1 đến giai đoạn 5. Trong các giai đoạn đầu, thận vẫn còn khả năng bù trừ nên triệu chứng thường mờ nhạt hoặc chỉ phát hiện tình cờ qua xét nghiệm nước tiểu và máu. Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn muộn, sự suy giảm nghiêm trọng của nhu mô thận gây ra hàng loạt xáo trộn nội môi, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch, huyết học và cân bằng kiềm toan. Chạy thận nhân tạo là một trong các phương pháp điều trị thay thế thận nhằm đưa máu qua màng lọc nhân tạo bên ngoài cơ thể để làm sạch rồi trả lại tuần hoàn. Đây là biện pháp duy trì sự sống cần thiết khi thận tự nhiên không còn đáp ứng được nhu cầu bài tiết tối thiểu của cơ thể.

Phân loại các giai đoạn suy thận mạn theo mức lọc cầu thận

Suy thận mạn được phân loại thành 5 giai đoạn dựa trên mức lọc cầu thận ước tính viết tắt là eGFR. Ở giai đoạn 1 và 2, mức lọc cầu thận giảm nhẹ trên 60 ml/phút/1.73 m2, người bệnh thường chưa có triệu chứng rõ rệt. Sang giai đoạn 3, mức lọc cầu thận giảm còn từ 30 đến 59 ml/phút/1.73 m2, các rối loạn chuyển hóa bắt đầu xuất hiện. Bước vào giai đoạn 4, chức năng thận suy giảm nặng nề với eGFR từ 15 đến 29 ml/phút/1.73 m2, bệnh nhân đối mặt với nguy cơ thiếu máu và rối loạn điện giải nghiêm trọng. Giai đoạn 5 là suy thận giai đoạn cuối với eGFR dưới 15 ml/phút/1.73 m2, lúc này thận gần như mất hoàn toàn khả năng tự đào thải chất cặn bã và duy trì cân bằng nội môi.

Thời điểm bắt buộc phải tiến hành chạy thận nhân tạo

Người bệnh suy thận thường được chỉ định lọc máu hoặc điều trị thay thế thận khi bước vào giai đoạn 5, tương đương mức lọc cầu thận dưới 15 ml/phút/1.73 m2. Tuy nhiên, việc bắt đầu chạy thận không chỉ dựa hoàn toàn vào con số mức lọc cầu thận mà còn phụ thuộc vào triệu chứng lâm sàng thực tế. Bác sĩ chuyên khoa thận sẽ chỉ định lọc máu cấp cứu hoặc lọc máu định kỳ sớm hơn nếu người bệnh xuất hiện hội chứng urê máu cao, tăng kali máu kháng trị đe dọa ngừng tim, toan chuyển hóa nặng không đáp ứng với thuốc hoặc phù phổi cấp do quá tải thể tích tuần hoàn. Quyết định thời điểm can thiệp luôn được bác sĩ cân nhắc kỹ lưỡng nhằm bảo vệ an toàn tính mạng cho người bệnh.

Các biện pháp kiểm soát bệnh lý nền và bảo tồn chức năng thận

Kiểm soát huyết áp và đường huyết là mục tiêu hàng đầu để làm chậm tốc độ suy giảm chức năng thận ở mọi giai đoạn. Bệnh nhân đái tháo đường và tăng huyết áp cần dùng thuốc đều đặn theo đơn của bác sĩ tim mạch và nội tiết, đồng thời theo dõi các chỉ số này tại nhà mỗi ngày. Bên cạnh đó, việc điều trị các biến chứng đi kèm như thiếu máu do thiếu hụt erythropoietin và rối loạn chuyển hóa khoáng chất xương cũng đóng vai trò rất quan trọng. Bệnh nhân không được tự ý sử dụng các thuốc giảm đau kháng viêm không steroid hoặc các loại kháng sinh có độc tính với thận mà chưa có sự đồng ý của thầy thuốc.

Nguyên tắc dinh dưỡng hỗ trợ người bệnh suy thận

Chế độ dinh dưỡng giữ vai trò hỗ trợ then chốt trong việc giảm tải áp lực cho thận và kéo dài thời gian trước khi phải lọc máu. Người bệnh suy thận cần thực hiện chế độ ăn giảm muối nghiêm ngặt để kiểm soát huyết áp và tình trạng phù nề. Lượng chất đạm nạp vào cơ thể cần được tính toán phù hợp với từng giai đoạn bệnh dưới sự hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng tiết chế, ưu tiên đạm có giá trị sinh học cao. Đồng thời, việc kiểm soát lượng nước uống hàng ngày, hạn chế các thực phẩm giàu kali và phốt pho như các loại đậu, quả khô hay nước ngọt có ga sẽ giúp ngăn ngừa các biến chứng tim mạch nguy hiểm.

Các phương pháp điều trị thay thế thận hiện nay

Bên cạnh chạy thận nhân tạo ngắt quãng tại các trung tâm y tế, người bệnh suy thận giai đoạn cuối còn có thể tiếp cận các phương pháp thay thế thận khác như lọc màng bụng hay còn gọi là thẩm phân phúc mạc. Phương pháp này tận dụng màng bụng của chính người bệnh làm màng lọc, cho phép thực hiện tại nhà và tạo điều kiện linh hoạt hơn cho sinh hoạt hàng ngày. Ngoài ra, ghép thận là biện pháp điều trị tối ưu nhất giúp người bệnh phục hồi chức năng thận gần như bình thường và nâng cao chất lượng cuộc sống, tuy nhiên phương pháp này đòi hỏi người bệnh phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về miễn dịch và tìm được thận hiến phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa thận học. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc, tự điều chỉnh liều lượng hoặc sử dụng các loại thuốc nam, thuốc bắc, thảo dược không rõ nguồn gốc để chữa suy thận vì có thể gây ngộ độc thận cấp tính và làm bệnh tiến triển nhanh hơn. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, bệnh nhân cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Suy thận tiến triển đến giai đoạn cuối đòi hỏi người bệnh phải có sự chuẩn bị kỹ càng cả về thể chất lẫn tâm lý khi bước vào điều trị thay thế thận. Việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ, kiểm soát chế độ dinh dưỡng và theo dõi các chỉ số sinh hóa định kỳ là chìa khóa then chốt giúp duy trì chất lượng sống ổn định. Người bệnh không nên tự ý trì hoãn chỉ định y khoa hoặc tìm kiếm các phương pháp điều trị chưa được kiểm chứng.