Suy thận cấp có phải chạy thận không và nhóm đối tượng nguy cơ cao

Suy thận cấp có phải chạy thận không?

Suy thận cấp, hay còn gọi là tổn thương thận cấp, xảy ra khi hai quả thận bất ngờ mất khả năng lọc các chất độc hại và chất dư thừa khỏi máu. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như mất máu cấp tính, mất nước nghiêm trọng, nhiễm trùng nặng, ngộ độc thuốc hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu.

Khác với suy thận mạn tính vốn tổn thương kéo dài và không thể hồi phục hoàn toàn, suy thận cấp có tính chất cấp tính và khả năng hồi phục cao nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Chức năng thận của người bệnh có thể khôi phục một phần hoặc toàn bộ sau khi nguyên nhân nền được giải quyết. Do đó, việc đánh giá đúng tình trạng bệnh và áp dụng phác đồ phù hợp đóng vai trò quyết định đối với khả năng hồi phục tổn thương.

Trường hợp suy thận cấp cần chạy thận nhân tạo

Chạy thận nhân tạo hay lọc máu trong suy thận cấp là biện pháp can thiệp tạm thời nhằm hỗ trợ chức năng lọc của thận khi thận tạm thời ngừng hoạt động hiệu quả. Bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu sẽ chỉ định chạy thận khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu đe dọa tính mạng hoặc không đáp ứng với điều trị nội khoa thông thường.

Các chỉ định lọc máu cấp cứu thường gặp bao gồm tình trạng tăng kali máu nghiêm trọng không kiểm soát được bằng thuốc, quá tải tuần hoàn gây phù phổi cấp do biến chứng giữ nước, toan chuyển hóa nặng hoặc xuất hiện các triệu chứng hội chứng ure máu cao như viêm màng ngoài tim, rối loạn tri giác. Khi các bất thường này được kiểm soát và thận bắt đầu phục hồi chức năng tự nhiên, quá trình chạy thận có thể dừng lại mà không cần duy trì suốt đời như ở bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối.

Các phương pháp điều trị suy thận cấp không cần chạy thận

Đối với các trường hợp suy thận cấp ở giai đoạn nhẹ hoặc vừa, khi chưa xuất hiện biến chứng nguy hiểm, điều trị ưu tiên là nội khoa kết hợp theo dõi sát sao tại cơ sở y tế. Biện pháp điều trị cốt lõi tập trung vào việc loại bỏ nguyên nhân gây tổn thương thận và bù đắp hoặc cân bằng môi trường bên trong cơ thể.

Bác sĩ có thể chỉ định truyền dịch tĩnh mạch để khắc phục tình trạng thiếu hụt thể tích tuần hoàn do mất máu hoặc mất nước. Trong trường hợp tổn thương do ngộ độc hoặc tác dụng phụ của thuốc, việc dừng ngay các hoạt chất gây độc cho thận là bắt buộc. Ngoài ra, người bệnh cần được điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, kiểm soát lượng nước vào ra và sử dụng thuốc cân bằng điện giải. Nếu nguyên nhân do tắc nghẽn đường tiết niệu như sỏi thận hoặc phì đại tuyến tiền liệt, các thủ thuật giải thông dòng chảy sẽ được thực hiện.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp suy thận cấp

Suy thận cấp có thể xảy ra ở bất kỳ ai, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc phải cao hơn đáng kể do thể trạng hoặc các bệnh lý nền có sẵn. Người cao tuổi là nhóm nguy cơ hàng đầu do chức năng thận suy giảm tự nhiên theo thời gian cùng với sự xuất hiện của nhiều bệnh mạn tính phối hợp.

Người mắc các bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, hoặc bệnh gan mạn tính cũng dễ bị tổn thương thận khi có yếu tố kích thích đột ngột. Bên cạnh đó, những bệnh nhân đang điều trị tại phòng chăm sóc tích cực, người trải qua phẫu thuật lớn, bệnh nhân nhiễm trùng huyết hoặc mất nước nghiêm trọng do tiêu chảy, nôn mửa kéo dài có tỷ lệ gặp suy thận cấp rất cao. Việc sử dụng kéo dài hoặc quá liều các thuốc giảm đau chống viêm không steroid và một số loại thuốc kháng sinh cũng gia tăng rủi ro này.

Theo dõi và bảo vệ chức năng thận cho người thuộc nhóm nguy cơ

Đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, việc chủ động phòng ngừa và theo dõi sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng giúp giảm thiểu khả năng tổn thương thận cấp tính. Người bệnh cần duy trì thói quen uống đủ nước hằng ngày, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và hạn chế tiêu thụ quá nhiều muối hoặc protein động vật.

Việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền như đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường và huyết áp ở người bệnh tăng huyết áp giúp giảm áp lực lên màng lọc của thận. Đặc biệt, người dân tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc đông y không rõ nguồn gốc hoặc các chất bổ sung mà không có hướng dẫn từ bác sĩ. Khi phải dùng các thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thận, người bệnh nên thực hiện xét nghiệm chỉ số creatinine máu và ure máu định kỳ để kiểm tra chức năng thận.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Suy thận cấp là một tình trạng cấp cứu y tế cần được đánh giá trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu thông qua các xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu và chẩn đoán hình ảnh. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều lượng hoặc áp dụng các phương pháp chữa bệnh truyền miệng khi chưa có sự tư vấn chuyên môn.

Tóm tắt

Tóm lại, suy thận cấp không bắt buộc phải chạy thận trong mọi trường hợp mà phụ thuộc vào mức độ tổn thương và khả năng đáp ứng điều trị nội khoa. Nhận biết sớm nguy cơ và tuân thủ hướng dẫn theo dõi của bác sĩ chuyên khoa giúp bảo vệ tối đa chức năng thận và nâng cao khả năng hồi phục.