Sốt xuất huyết lần 3 có nguy hiểm không và cách phòng ngừa

Sốt xuất huyết lần 3 là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền từ người sang người chủ yếu thông qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti và Aedes albopictus. Virus Dengue tồn tại dưới 4 tuýp huyết thanh khác nhau, ký hiệu từ DEN-1 đến DEN-4. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi cá nhân có thể mắc sốt xuất huyết tối đa 4 lần trong suốt cuộc đời.

Nhiều người lầm tưởng rằng đã mắc bệnh sốt xuất huyết một hoặc hai lần thì cơ thể sẽ có miễn dịch bảo vệ trọn đời. Thực tế, kháng thể chỉ bảo vệ vĩnh viễn với đúng tuýp virus đã gây bệnh trước đó. Khi bị nhiễm một tuýp virus mới ở lần thứ 3, phản ứng miễn dịch phức tạp của cơ thể có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh, gây tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ xuất huyết.

Khả năng tái nhiễm virus sốt xuất huyết nhiều lần trong đời

Virus gây bệnh sốt xuất huyết Dengue có 4 tuýp huyết thanh riêng biệt gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Khi một người mắc bệnh lần đầu tiên, hệ thống miễn dịch sẽ tạo ra kháng thể đặc hiệu có khả năng bảo vệ suốt đời đối với tuýp virus đó. Tuy nhiên, lượng kháng thể này chỉ có thể chống lại các tuýp còn lại trong một khoảng thời gian ngắn từ vài tuần đến vài tháng.

Sau giai đoạn bảo vệ chéo tạm thời, khả năng miễn dịch với các chủng virus Dengue khác sẽ suy giảm rõ rệt. Vì vậy, một người hoàn toàn có thể bị tái nhiễm lần 2, lần 3 hoặc thậm chí lần 4 nếu tiếp tục bị muỗi vằn Aedes mang chủng virus mới đốt. Quan niệm cho rằng từng mắc bệnh một hoặc hai lần sẽ có miễn dịch vĩnh viễn là hoàn toàn sai lầm và dễ dẫn đến tâm lý chủ quan nguy hiểm.

Nguy cơ biến chứng nặng khi mắc sốt xuất huyết lần 3

Nhiễm sốt xuất huyết lần 3 thường nguy hiểm hơn so với lần đầu do hiện tượng tăng cường miễn dịch phụ thuộc kháng thể (ADE). Trong cơ chế này, các kháng thể cũ từ những lần nhiễm trước không đủ mạnh để tiêu diệt chủng virus mới, ngược lại còn vô tình tạo điều kiện cho virus xâm nhập nhanh chóng hơn vào các tế bào miễn dịch, khiến lượng virus nhân lên mạnh mẽ.

Hậu quả của phản ứng miễn dịch quá mức là tình trạng viêm lan rộng, tăng tính thấm thành mạch dẫn đến thoát huyết tương ồ ạt, cô đặc máu, tụt huyết áp và nguy cơ sốc sốt xuất huyết. Người bệnh nhiễm lần thứ ba cũng đối mặt với nguy cơ suy giảm tiểu cầu nghiêm trọng, xuất huyết niêm mạc, chảy máu nội tạng hoặc suy đa cơ quan nếu không được phát hiện và xử trí y tế kịp thời.

Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa đi cấp cứu ngay

Trong quá trình theo dõi sốt xuất huyết, đặc biệt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 tính từ khi khởi phát sốt, người bệnh và gia đình cần hết sức chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo diễn tiến nặng. Giai đoạn này người bệnh có thể bớt sốt nhưng lại là lúc biến chứng nguy hiểm dễ xuất hiện nhất.

Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm đau bụng dữ dội liên tục, đặc biệt ở vùng hạ sườn phải, nôn ói nhiều lần trong ngày, mệt lả, li bì hoặc bồn chồn vật vã. Dấu hiệu chảy máu niêm mạc như chảy máu chân răng, chảy máu cam khó cầm, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu tiện ra máu hoặc kinh nguyệt ra nhiều bất thường ở phụ nữ cũng là cảnh báo đỏ. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nào nêu trên, cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện để được cấp cứu.

Các biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết tái nhiễm hiệu quả

Biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết căn bản và lâu dài nhất vẫn là ngăn chặn sự sinh sản và phát triển của muỗi vằn truyền bệnh Aedes aegypti. Cần thường xuyên kiểm tra, cọ rửa các dụng cụ chứa nước sinh hoạt, đậy kín nắp bể chứa, lật úp các vật dụng đọng nước xung quanh nhà và thả cá nhỏ để tiêu diệt lăng quăng, bọ gậy.

Bên cạnh đó, việc phòng tránh muỗi đốt đóng vai trò vô cùng thiết thực. Mọi người nên duy trì thói quen ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm, mặc quần áo dài tay khi làm việc ở nơi ẩm thấp, sử dụng bình xịt côn trùng, kem xua muỗi và lắp lưới chống muỗi ở các cửa sổ. Những người từng có tiền sử mắc bệnh sốt xuất huyết càng cần chủ động trao đổi với nhân viên y tế về các biện pháp tiêm chủng phòng bệnh hiện có để tăng cường bảo vệ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Người bệnh nghi ngờ sốt xuất huyết tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc hạ sốt nhóm aspirin hay ibuprofen, và không tự truyền dịch tại nhà vì có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Khi có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết lần 3 là tình huống y khoa cần được theo dõi cẩn trọng do nguy cơ biến chứng cao hơn các lần trước. Người bệnh không nên tự điều trị tại nhà mà cần thăm khám sớm tại cơ sở y tế, đồng thời chủ động diệt muỗi, lăng quăng để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.