Sốt siêu vi: Triệu chứng điển hình và cách xử lý an toàn theo bác sĩ

Sốt siêu vi là gì?

Sốt siêu vi, hay còn gọi là sốt virus, là thuật ngữ chung chỉ tình trạng sốt do cơ thể phản ứng lại sự xâm nhập và nhân lên của các chủng virus khác nhau như rhinovirus, adenovirus, enterovirus hoặc virus cúm. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng thông qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với các bề mặt nhiễm virus.

Khi xâm nhập vào cơ thể, virus tấn công vào các mô tế bào, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân và tác động lên trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi, dẫn tới các đợt sốt cao. Nhìn chung, bệnh có diễn tiến cấp tính và phần lớn sẽ tự thuyên giảm trong vòng bảy đến mười ngày nếu hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên, ở các đối tượng có sức đề kháng nhạy cảm như trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mạn tính, sốt siêu vi có thể dẫn đến các biến chứng như bội nhiễm vi khuẩn đường hô hấp, viêm phổi hoặc mất nước nghiêm trọng.

Các triệu chứng thường gặp khi cơ thể nhiễm sốt siêu vi

Khi bị nhiễm virus, hệ thống miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng tự vệ khiến thân nhiệt tăng cao. Người bệnh thường bắt đầu với các cơn sốt dao động từ 38 đến trên 39 độ C, có thể sốt từng cơn hoặc sốt liên tục. Đi kèm với sốt là cảm giác đau nhức cơ bắp toàn thân, mỏi mệt rã rời, đau nặng vùng trán và hai hốc mắt.

Bên cạnh đó, các biểu hiện viêm đường hô hấp trên cũng rất phổ biến như hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, rát họng hoặc ho khan kéo dài. Ở một số bệnh nhân, đặc biệt là trẻ nhỏ, sốt siêu vi còn có thể đi kèm tình trạng rối loạn tiêu hóa nhẹ như đầy hơi, buồn nôn, chán ăn hoặc tiêu chảy phân lỏng. Sau khoảng hai đến ba ngày khởi phát sốt, trên bề mặt da có thể xuất hiện các nốt ban đỏ li ti nhưng thường lặn nhanh khi căng da và không để lại vết thâm nếu không có bội nhiễm.

Biện pháp hạ sốt và chăm sóc thể trạng tại nhà đúng cách

Nguyên tắc then chốt trong chăm sóc người sốt siêu vi là kiểm soát thân nhiệt và nâng cao thể trạng để hệ miễn dịch tự đào thải mầm bệnh. Người bệnh cần được nằm nghỉ ngơi ở nơi thông thoáng, sạch sẽ, tránh gió lùa trực tiếp và mặc trang phục rộng rãi, thấm hút mồ hôi tốt.

Khi thân nhiệt vượt quá 38.5 độ C hoặc gây khó chịu nhiều, việc sử dụng thuốc hạ sốt đơn chất chứa paracetamol có thể được cân nhắc theo hướng dẫn y tế để làm dịu cơn sốt và giảm đau mình mẩy. Đồng thời, có thể kết hợp chườm ấm tại các vị trí nhiều mạch máu lớn như trán, nách và bẹn bằng khăn mềm thấm nước ấm vừa phải. Tuyệt đối không chườm nước đá lạnh hoặc bôi cồn lên da vì dễ gây co mạch ngoại vi, làm nhiệt lượng khó thoát ra ngoài và tăng nguy cơ hạ thân nhiệt đột ngột.

Tầm quan trọng của việc bù nước và cân bằng dinh dưỡng

Sốt cao liên tục khiến cơ thể thất thoát một lượng nước và chất điện giải đáng kể qua mồ hôi và hơi thở. Nếu không được bù dịch kịp thời, người bệnh rất dễ rơi vào trạng thái kiệt sức, tụt huyết áp hoặc rối loạn tuần hoàn. Do đó, việc bổ sung nước đầy đủ là ưu tiên hàng đầu trong suốt quá trình theo dõi tại nhà.

Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ dung dịch oresol được pha đúng tỉ lệ chuẩn ghi trên bao bì sản phẩm. Ngoài oresol, nước lọc ấm, nước dừa tươi hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin C cũng giúp bổ sung khoáng chất và tăng cường đề kháng. Về mặt ăn uống, nên chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày với thức ăn mềm, dễ nuốt như súp gà, cháo thịt băm nấu cùng rau củ. Tránh ép người bệnh ăn quá nhiều trong một bữa và hạn chế tối đa thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ uống có gas hoặc chất kích thích.

Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa đi khám ngay

Mặc dù phần lớn các trường hợp sốt siêu vi có thể tự thoái lui sau vài ngày, một số bệnh nhân vẫn có nguy cơ đối mặt với biến chứng nghiêm trọng nếu không theo dõi sát sao. Người chăm sóc cần đặc biệt chú ý đưa người bệnh đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Những biểu hiện cần can thiệp y tế khẩn cấp bao gồm sốt cao liên tục trên 39.5 độ C không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường, co giật, lơ mơ, li bì khó đánh thức hoặc kích thích vật vã. Ngoài ra, tình trạng thở gấp, khó thở, đau tức ngực dữ dội, nôn ói liên tục không thể uống nước, tiêu chảy mất nước nặng hoặc xuất hiện các nốt xuất huyết dưới da cũng là tín hiệu cho thấy bệnh đã diễn tiến phức tạp, cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xét nghiệm máu để chẩn đoán chính xác.

Lưu ý an toàn

Các thông tin chăm sóc trên chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hay thuốc kháng viêm nhóm corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc vì có thể gây ngộ độc và suy gan cấp. Nếu người bệnh sốt cao không hạ hoặc có dấu hiệu mệt lả, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Sốt siêu vi là tình trạng nhiễm trùng phổ biến và phần lớn diễn tiến lành tính nếu được chăm sóc đúng hướng. Việc nghỉ ngơi hợp lý, bù đủ dịch và hạ sốt an toàn giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan trước các dấu hiệu chuyển biến nặng. Khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc sốt kéo dài không hạ, việc thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế là biện pháp an toàn và cần thiết nhất.