Bị sốt có làm tăng huyết áp không và những lưu ý cần biết

Bị sốt có làm tăng huyết áp không?

Sốt xuất hiện khi trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi thiết lập lại mức nhiệt độ cơ thể cao hơn ngưỡng bình thường. Khi thân nhiệt gia tăng, toàn bộ cơ thể phải điều chỉnh hoạt động chuyển hóa nhằm đáp ứng với tình trạng viêm nhiễm hoặc nhiễm trùng. Sự thay đổi này tác động trực tiếp đến hệ tuần hoàn, khiến tim phải đập nhanh hơn để tăng cường lưu thông máu và cung cấp oxy cho các mô cơ quan.

Trong quá trình sốt, phản ứng căng thẳng sinh lý kích thích tuyến thượng thận giải phóng các hormone như adrenaline và cortisol. Các chất này làm co mạch máu ngoại vi và thúc đẩy sức co bóp tim, từ đó có thể khiến chỉ số huyết áp tâm thu và tâm trương đo được nhỉnh hơn so với trạng thái nghỉ ngơi ban đầu. Tình trạng này hầu hết chỉ mang tính chất đáp ứng tạm thời của cơ thể.

Cơ chế sinh lý giải thích việc sốt ảnh hưởng đến huyết áp

Khi thân nhiệt tăng thêm 1 độ C, nhịp tim của một người có thể tăng thêm khoảng 8 đến 10 nhịp mỗi phút. Sự gia tăng tần số tim làm lưu lượng máu xuất thu từ tim tăng lên đáng kể. Đồng thời, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích mạnh do phản ứng viêm, khiến các mạch máu ngoại biên co lại để hạn chế thoát nhiệt.

Sự kết hợp giữa nhịp tim nhanh và lực cản ngoại vi tăng lên là nguyên nhân cốt lõi khiến chỉ số huyết áp có xu hướng tăng nhẹ đến trung bình trong các đợt sốt. Bên cạnh đó, tình trạng mất nước qua đường mồ hôi hoặc hô hấp nhanh khi bị sốt cũng có thể làm giảm thể tích tuần hoàn, kích hoạt hệ thống điều hòa renin-angiotensin-aldosterone, đóng góp vào sự thay đổi huyết áp tạm thời.

Tăng huyết áp khi sốt là phản ứng tạm thời hay dấu hiệu nguy hiểm

Đối với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số huyết áp tăng nhẹ trong lúc sốt là một phản ứng sinh lý mang tính chất tạm thời. Khi tình trạng sốt được kiểm soát và thân nhiệt trở về mức bình thường, các chỉ số mạch và huyết áp thường sẽ tự ổn định lại mà không cần đến can thiệp chuyên biệt cho huyết áp.

Tuy nhiên, với những người đã có tiền sử bệnh lý cao huyết áp, xơ vữa mạch máu hoặc bệnh tim mạch nền, sự tăng vọt chỉ số huyết áp trong đợt sốt có thể làm tăng áp lực lên thành mạch và cơ tim. Ở nhóm đối tượng này, việc thân nhiệt gia tăng kết hợp với huyết áp tăng cao dễ dẫn đến những biến chứng bất lợi nếu không được giám sát và điều chỉnh kịp thời bởi bác sĩ chuyên khoa.

Nguyên tắc theo dõi và kiểm soát huyết áp khi bị sốt tại nhà

Khi bị sốt, việc đo huyết áp ngay tại thời điểm thân nhiệt đang ở mức rất cao hoặc người bệnh đang có cảm giác rét run có thể phản ánh chỉ số tăng ảo do co mạch sinh lý. Do đó, người bệnh nên ưu tiên hạ sốt bằng các biện pháp vật lý như lau mát bằng nước ấm, mặc quần áo thoáng mát và uống đủ nước trước khi thực hiện đo lại huyết áp.

Người bệnh nên nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái ít nhất 15 phút trước khi tiến hành đo chỉ số. Hãy ghi chép lại các giá trị huyết áp kèm theo mức thân nhiệt tương ứng ở từng thời điểm trong ngày. Việc lưu giữ nhật ký theo dõi này sẽ giúp bác sĩ có thêm căn cứ dữ liệu chính xác để đánh giá tình trạng sức khỏe chung và đưa ra định hướng xử trí phù hợp nếu các chỉ số tiếp tục bất thường.

Dấu hiệu bất thường cần đưa người bệnh bị sốt đến cơ sở y tế

Mặc dù huyết áp tăng nhẹ khi sốt là hiện tượng thường gặp, nhưng người bệnh tuyệt đối không được chủ quan trước các biểu hiện cảnh báo nguy hiểm. Nếu chỉ số huyết áp đo được duy trì ở mức rất cao kéo dài dù thân nhiệt đã giảm, hoặc xuất hiện kèm theo các triệu chứng lâm sàng nghiêm trọng, việc thăm khám y tế ngay lập tức là hết sức cần thiết.

Những triệu chứng đi kèm đòi hỏi sự can thiệp khẩn cấp bao gồm đau ngực dữ dội, khó thở, tức ngực, đau đầu dồn dập, hoa mắt chóng mặt nghiêm trọng, nhìn mờ hoặc co giật. Bác sĩ thăm khám sẽ tiến hành kiểm tra toàn diện, xác định nguyên nhân gây sốt gốc rễ và đánh giá tổn thương cơ quan đích để đưa ra phác đồ theo dõi an toàn nhất cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ huyết áp hoặc tự điều chỉnh liều lượng thuốc đang điều trị khi thấy huyết áp tăng trong lúc sốt mà không có chỉ định từ bác sĩ. Mỗi cá thể có tình trạng sức khỏe và đáp ứng sinh lý khác nhau, do đó mọi quyết định can thiệp dùng thuốc cần được tư vấn kỹ lưỡng bởi nhân viên y tế chuyên khoa.

Tóm tắt

Tóm lại, bị sốt có thể làm tăng huyết áp tạm thời do sự kích thích hệ thần kinh giao cảm và tăng nhịp tim. Người bệnh cần bình tĩnh theo dõi thân nhiệt kết hợp kiểm tra chỉ số huyết áp đúng cách sau khi đã nghỉ ngơi. Việc trao đổi thường xuyên với bác sĩ sẽ giúp đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe.