Sinh non cần kiêng những gì để cơ thể mẹ nhanh hồi phục

Sinh non cần kiêng những gì là gì?

Thời kỳ hậu sản sau một cuộc sinh non đòi hỏi sự chăm sóc y tế và chế độ phục hồi rất đặc biệt. Do cơ thể chưa hoàn tất chu kỳ mang thai tự nhiên, lượng hormone sinh dục tụt dốc đột ngột dễ làm sản phụ mệt mỏi, suy kiệt và suy giảm sức đề kháng. Vết rạch tầng sinh môn hoặc vết mổ lấy thai cần nhiều thời gian và điều kiện vệ sinh vô khuẩn để tái tạo mô mà không bị bục chỉ hay nhiễm trùng.

Bên cạnh đó, áp lực tinh thần khi phải xa con để bé nằm lồng ấp hay theo dõi tại khoa sơ sinh có thể ức chế phản xạ tiết sữa và làm tăng nguy cơ rối loạn cảm xúc hậu sản. Vì vậy, mục tiêu kiêng cữ sau sinh non không phải là áp dụng những quan niệm kiêng khem khắt khe thiếu căn cứ, mà là loại bỏ các yếu tố nguy cơ gây viêm nhiễm, bảo vệ hệ tiêu hóa, nâng đỡ hệ cơ xương khớp và ổn định tinh thần cho người mẹ trong giai đoạn nhạy cảm này.

Kiêng vận động mạnh và mang vác vật nặng quá sớm

Trong giai đoạn đầu sau sinh non, các dây chằng vùng chậu và cơ đáy chậu vẫn còn giãn rộng, trong khi vết rạch mổ hoặc vết may tầng sinh môn đang trong quá trình lành thương. Người mẹ cần tuyệt đối kiêng các hoạt động thể lực nặng như gánh vác đồ đạc, chạy nhảy, cúi gập người liên tục hoặc đứng lên ngồi xuống đột ngột. Vận động quá sức trong thời gian này dễ làm tăng áp lực ổ bụng, dẫn đến nguy cơ bục chỉ khâu, xuất huyết thứ phát hoặc gia tăng nguy cơ sa tử cung và sa thành âm đạo về sau.

Mặc dù cần hạn chế làm việc nặng, sản phụ không nên nằm bất động hoàn toàn trên giường. Sau khoảng 24 giờ kể từ lúc sinh, mẹ nên bắt đầu ngồi dậy nhẹ nhàng và đi lại chậm rãi quanh phòng bệnh hoặc nhà ở. Vận động nhẹ nhàng giúp kích thích nhu động ruột hoạt động trở lại, tăng cường tuần hoàn máu về các chi để phòng ngừa hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu, đồng thời hỗ trợ sản dịch thoát ra ngoài dễ dàng hơn.

Tránh kiêng khem ăn uống quá mức và dùng thực phẩm chưa chín

Nhiều quan niệm dân gian truyền miệng thường bắt sản phụ sau sinh chỉ được ăn cơm trắng với thịt nạc kho mặn hoặc kiêng hoàn toàn các loại rau củ, trái cây và thủy hải sản. Đây là thói quen sai lầm có thể khiến cơ thể người mẹ thiếu hụt protein, sắt, kẽm, canxi và các vitamin cần thiết cho quá trình tạo máu cũng như tiết sữa non. Thay vì kiêng ăn vô căn cứ, sản phụ cần kiêng các loại thực phẩm tái sống, gỏi cá, nem chua, trứng lòng đào hay sữa chưa tiệt trùng nhằm loại bỏ nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột do vi khuẩn Salmonella, E. coli hoặc Listeria monocytogenes.

Ngoài ra, người mẹ nên kiêng các món ăn chứa quá nhiều dầu mỡ động vật chiên rán, đồ ăn cay nóng nhiều ớt tiêu, đồ uống chứa cồn, rượu bia và caffeine nồng độ cao. Các chất kích thích này không chỉ làm tổn thương niêm mạc dạ dày đang nhạy cảm mà còn có thể đi qua sữa mẹ, gây kích thích thần kinh và làm gián đoạn giấc ngủ của trẻ sơ sinh non tháng.

Kiêng quan hệ tình dục sớm khi sản dịch chưa dứt

Sau sinh non, niêm mạc tử cung bị tổn thương tại vị trí bám của bánh nhau và cổ tử cung vẫn còn mở rộng trong những tuần đầu để tống xuất sản dịch ra ngoài. Quan hệ tình dục quá sớm khi cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến viêm nội mạc tử cung, viêm phần phụ và rách tái phát vết thương tầng sinh môn. Các vi khuẩn từ âm đạo hoặc đối tác rất dễ xâm nhập ngược dòng vào buồng tử cung trong thời điểm lớp bảo vệ tự nhiên này chưa khép kín.

Sản phụ nên kiêng quan hệ tình dục ít nhất 6 tuần sau sinh hoặc cho đến khi sản dịch đã hết hoàn toàn, vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ đã lành sẹo mềm mại và không còn cảm giác đau nhức. Trước khi quan hệ trở lại, hai vợ chồng nên tham khảo ý kiến bác sĩ sản phụ khoa và áp dụng các biện pháp tránh thai an toàn, phù hợp với giai đoạn cho con bú, nhằm tránh nguy cơ mang thai quá sớm khi cơ thể mẹ chưa kịp phục hồi sau lần sinh non.

Kiêng các thói quen vệ sinh và làm ấm cơ thể không an toàn

Các thói quen dân gian như nằm than sưởi ấm, kiêng tắm gội dài ngày hay thụt rửa sâu âm đạo tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Khói than sinh khí carbon monoxide gây ngạt thở, tổn thương đường thở và nguy cơ bỏng. Việc kiêng tắm gội khiến mồ hôi và sản dịch ứ đọng, tăng nguy cơ nhiễm trùng da và vết khâu.

Sản phụ không nên ngâm bồn hoặc đi bơi khi cổ tử cung chưa đóng kín. Thay vào đó, mẹ nên tắm nhanh bằng nước ấm dưới vòi sen trong phòng kín gió, lau khô người ngay sau khi tắm và vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng từ trước ra sau bằng nước sạch. Vết mổ hoặc vết rạch tầng sinh môn cần được giữ khô ráo và thay băng vệ sinh sau mỗi 3 đến 4 giờ.

Kiêng chịu đựng căng thẳng và cô lập cảm xúc

Sinh non thường mang đến cú sốc tâm lý lớn cho người mẹ do cảm giác tự trách, lo âu về sự phát triển của em bé và sự thay đổi đột ngột của nhịp sống. Người mẹ tuyệt đối không nên kiềm chế cảm xúc, chịu đựng căng thẳng một mình hay tự cô lập bản thân với gia đình và các nhân viên y tế. Tình trạng stress kéo dài sẽ kích thích cơ thể sản sinh cortisol và adrenaline, ức chế tuyến yên bài tiết hormone oxytocin và prolactin, từ đó làm giảm rõ rệt lượng sữa mẹ và cản trở phản xạ xuống sữa.

Sản phụ cần kiêng thức khuya liên tục hoặc làm việc với thiết bị điện tử trong thời gian dài. Gia đình cần chủ động chia sẻ việc nhà và động viên tinh thần để người mẹ có những khoảng nghỉ ngơi ngắn xen kẽ trong ngày. Khi cảm thấy quá tải, buồn bã kéo dài, mất ngủ trầm trọng hoặc có suy nghĩ tiêu cực, sản phụ nên chủ động tâm sự với người thân hoặc tìm kiếm sự trợ giúp từ chuyên gia tâm lý và bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định điều trị y khoa. Người mẹ tuyệt đối không tự ý xông hơ các loại lá dân gian không rõ nguồn gốc lên vết mổ hoặc dùng thuốc bổ trợ khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, ớn lạnh, sản dịch có mùi hôi tanh khó chịu, chảy máu ồ ạt, vết mổ sưng tấy đỏ hoặc đau bụng dưới dữ dội, sản phụ cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa sản phụ khoa để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Hành trình phục hồi sau sinh non đòi hỏi sự kiên nhẫn, chăm sóc cẩn trọng và kiêng cữ dựa trên cơ sở khoa học thay vì áp dụng máy móc các quan niệm dân gian sai lầm. Bằng việc chú trọng nghỉ ngơi, giữ gìn vệ sinh vết thương, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và duy trì tinh thần lạc quan, người mẹ sẽ nhanh chóng lấy lại thể lực và chuẩn bị nền tảng sức khỏe vững vàng để đồng hành cùng con yêu.