Siêu âm hạch cổ phát hiện bệnh lý gì và khi nào nên thực hiện

Siêu âm hạch cổ phát hiện bệnh lý gì và khi nào nên thực hiện?

Hạch huyết thanh hay hạch bạch huyết vùng cổ đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch của cơ thể, giúp bẫy và tiêu diệt vi khuẩn, vi rút hoặc các tế bào bất thường. Khi cơ thể gặp tình trạng nhiễm trùng hoặc xuất hiện khối u, các hạch này có thể sưng to và có thể sờ thấy được bằng tay. Siêu âm hạch cổ sử dụng đầu dò siêu âm phẳng tần số cao phát sóng âm qua da, ghi nhận hình ảnh chi tiết của cấu trúc hạch và mạch máu nuôi hạch. Kỹ thuật này giúp bác sĩ đánh giá chính xác rranh giới hạch, rốn hạch, chiều dài, chiều rộng, vỏ hạch và dạng tưới máu Doppler. Nhờ không sử dụng tia X, siêu âm hạch cổ hoàn toàn an toàn, có thể thực hiện nhiều lần và áp dụng được cho mọi đối tượng từ trẻ em đến người lớn tuổi.

Các bệnh lý có thể phát hiện qua siêu âm hạch cổ

Siêu âm hạch cổ hỗ trợ chẩn đoán nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau liên quan đến hệ bạch huyết và các cơ quan lân cận. Trước hết là các bệnh lý viêm nhiễm lành tính như viêm hạch phản ứng do viêm họng, viêm amidan, viêm tai giữa, nhiễm trùng răng miệng hoặc lao hạch. Trong các trường hợp này, siêu âm thường ghi nhận hạch có rốn hạch rõ, hình bầu dục và vỏ hạch không bị dày bất thường.

Bên cạnh đó, phương pháp này giúp phát hiện các tổn thương hạch do bệnh lý tự miễn hoặc u lành tính vùng cổ. Đặc biệt, siêu âm hạch cổ đóng vai trò then chốt trong việc tầm soát và theo dõi di căn hạch từ các khối u ác tính lân cận như ung thư tuyến giáp, ung thư vòm họng, ung thư thanh quản, ung thư lưỡi hoặc các bệnh lý ác tính hệ huyết học như u lympho Hodgkin và non-Hodgkin. Việc đánh giá kỹ các đặc điểm nghi ngờ trên siêu âm sẽ giúp bác sĩ quyết định có cần chọc hút tế bào bằng kim nhỏ hay sinh thiết hạch hay không.

Thời điểm người bệnh nên đi thực hiện siêu âm hạch cổ

Người bệnh nên đến các cơ sở y tế để thăm khám và siêu âm hạch cổ khi nhận thấy vùng cổ xuất hiện các nốt sưng cứng hoặc sờ thấy khối hạch bất thường. Đặc biệt, nếu hạch cổ kéo dài trên hai tuần mà không có dấu hiệu thu nhỏ kích thước, hạch ngày càng to ra hoặc dính chặt vào các mô xung quanh làm hạn chế di động thì việc kiểm tra y khoa là vô cùng cần thiết.

Ngoài ra, các dấu hiệu kèm theo như sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, sút cân nhanh chóng, đổ mồ hôi đêm, mệt mỏi dai dẳng, khó nuốt, đau họng mãn tính hoặc khàn tiếng cũng là những lý do quan trọng đòi hỏi người bệnh phải đi siêu âm hạch cổ sớm. Đối với những trường hợp có tiền sử mắc các bệnh lý tuyến giáp hoặc từng điều trị ung thư vùng đầu mặt cổ, bác sĩ cũng sẽ chỉ định siêu âm hạch cổ định kỳ để theo dõi tình trạng di căn hoặc tái phát.

Quy trình thực hiện siêu âm hạch cổ diễn ra như thế nào

Quá trình siêu âm hạch cổ diễn ra nhanh chóng, nhẹ nhàng và không gây đau đớn cho người bệnh. Trước khi tiến hành, người bệnh chỉ cần nằm ngửa trên giường khám, ngửa nhẹ cổ để vùng cổ được bộc lộ rõ ràng. Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên chẩn đoán hình ảnh sẽ bôi một lớp gel chuyên dụng lên vùng da cổ nhằm giúp đầu dò tiếp xúc tốt hơn và truyền sóng âm hiệu quả.

Bác sĩ di chuyển nhẹ nhàng đầu dò siêu âm quanh các vị trí hạch ở dưới hàm, cằm, dọc cơ ức đòn chũm, thượng đòn và sau tai. Toàn bộ hình ảnh cấu trúc mô và mạch máu hạch sẽ hiển thị trực tiếp trên màn hình thiết bị. Kết quả siêu âm thường có ngay sau khi kết thúc buổi khám. Người bệnh không cần chuẩn bị đặc biệt hay nhịn ăn trước khi siêu âm hạch cổ, trừ khi bác sĩ có chỉ định siêu âm kết hợp các cơ quan vùng bụng khác.

Ý nghĩa của kết quả siêu âm hạch cổ trong chẩn đoán y khoa

Kết quả siêu âm hạch cổ cung cấp những thông tin hình ảnh quan trọng giúp bác sĩ lâm sàng phân loại bản chất hạch. Hạch lành tính thường thể hiện qua các đặc điểm như hình bầu dục, tỷ lệ đường kính ngang trên đường kính dọc rõ ràng, rốn hạch còn nguyên vẹn và mạch máu phân bố đều ở trung tâm hạch.

Ngược lại, nếu hạch có hình tròn, mất rốn hạch, bờ hạch không đều, xuất hiện vôi hóa, hoại tử bên trong hoặc có vi mạch tưới máu ở ngoại vi, bác sĩ sẽ nghi ngờ đây là hạch bất thường hoặc hạch ác tính. Tuy nhiên, siêu âm chỉ là phương pháp hình ảnh mang tính định hướng. Để đưa ra kết luận chính xác nhất, bác sĩ sẽ kết hợp kết quả siêu âm với thăm khám lâm sàng, xét nghiệm máu, và nếu cần thiết sẽ chỉ định chọc hút tế bào bằng kim nhỏ FNAC hoặc sinh thiết hạch để giải phẫu bệnh.

Lưu ý an toàn

Siêu âm hạch cổ là công cụ hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh và không thể thay thế cho xét nghiệm giải phẫu bệnh khi xác định bản chất khối u. Người bệnh tuyệt đối không tự ý sờ nắn, đắp lá thuốc, chọc hút hay sử dụng các bài thuốc truyền miệng lên vùng hạch sưng cổ khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Việc tự ý can thiệp có thể làm nhiễm trùng, biến dạng tổn thương hoặc làm chậm trễ quá trình điều trị y tế chính xác.

Tóm tắt

Siêu âm hạch cổ là phương pháp thăm khám đơn giản, an toàn nhưng mang lại giá trị cao trong việc phát hiện sớm các bệnh lý vùng cổ. Khi nhận thấy các biểu hiện bất thường như nổi hạch kéo dài hoặc hạch to nhanh, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ khám và tư vấn phương án theo dõi thích hợp.