Siêu âm có phát hiện viêm vùng chậu không và những điều chị em cần biết

Siêu âm có phát hiện viêm vùng chậu không là gì?

Viêm vùng chậu là bệnh lý nhiễm trùng đường sinh dục trên của phụ nữ, thường bắt nguồn từ vi khuẩn di chuyển ngược dòng từ âm đạo và cổ tử cung lên tử cung, ống dẫn trứng hoặc buồng trứng. Về mặt kỹ thuật, siêu âm là phương pháp sử dụng sóng âm tần số cao để tái tạo hình ảnh các cấu trúc giải phẫu bên trong tiểu khung. Khi đặt câu hỏi siêu âm có phát hiện viêm vùng chậu không, câu trả lời là siêu âm có giá trị rất lớn trong việc phát hiện các tổn thương dạng khối, tình trạng ứ dịch tai vòi hoặc các ổ viêm nhiễm nặng tạo mủ. Dẫu vậy, siêu âm không thể ghi nhận được sự hiện diện của vi khuẩn ở mức độ vi mô, do đó một kết quả siêu âm chưa ghi nhận bất thường không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ viêm vùng chậu ở giai đoạn mới chớm nở.

Vai trò của kỹ thuật siêu âm trong khảo sát cơ quan sinh sản nữ

Viêm vùng chậu là tình trạng nhiễm trùng tại các cơ quan sinh sản trên của nữ giới bao gồm tử cung, tai vòi, buồng trứng và các tổ chức lân cận trong tiểu khung. Trong quy trình kiểm tra phụ khoa, siêu âm đóng vai trò quan trọng nhờ tính sẵn có, an toàn, không xâm lấn và không dùng bức xạ. Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát cấu trúc giải phẫu của tử cung và hai phần phụ, từ đó phát hiện các tổn thương thực thể có thể quan sát được bằng mắt thường trên hình ảnh y khoa.

Tuy nhiên, siêu âm không trực tiếp nhìn thấy các vi khuẩn gây bệnh mà chỉ phản ánh những biến đổi về hình thái do phản ứng viêm gây ra. Khi viêm nhiễm dẫn đến tình trạng phù nề, ứ dịch hoặc tích tụ mủ, chùm sóng siêu âm sẽ ghi nhận các vùng giảm âm hoặc có phản âm hỗn hợp. Do đó, siêu âm được xem là phương tiện hỗ trợ chẩn đoán đắc lực nhằm xác định mức độ lan rộng của tổn thương và đánh giá các biến chứng tại chỗ.

Khả năng phát hiện tổn thương tùy thuộc vào giai đoạn bệnh

Khả năng phát hiện viêm vùng chậu của siêu âm phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn tiến triển của bệnh. Ở giai đoạn viêm nhiễm sớm hoặc mức độ nhẹ, phản ứng viêm chỉ diễn ra trên bề mặt niêm mạc nội mạc tử cung hoặc ống dẫn trứng mà chưa tạo thành khối tụ dịch hay sưng to. Lúc này, cấu trúc giải phẫu hiển thị trên màn hình siêu âm vẫn hoàn toàn bình thường, khiến hình ảnh siêu âm không ghi nhận bất thường nào dù người bệnh có thể đã có biểu hiện đau bụng dưới hoặc sốt nhẹ.

Ngược lại, khi bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng hơn hoặc đã xuất hiện biến chứng, siêu âm thể hiện độ nhạy rất cao. Bác sĩ có thể dễ dàng nhận thấy hình ảnh tai vòi giãn to chứa đầy dịch hoặc mủ, vách tai vòi dày lên bất thường, hoặc hình thành khối áp xe buồng trứng và tai vòi với phản âm không đồng nhất. Ngoài ra, sự xuất hiện của dịch tự do ở túi cùng Douglas cũng là một dấu hiệu gián tiếp thường gặp cảnh báo tình trạng viêm đang diễn tiến trong khoang chậu.

So sánh giá trị của siêu âm thành bụng và siêu âm đầu dò âm đạo

Hai kỹ thuật siêu âm phổ biến nhất được sử dụng trong kiểm tra vùng chậu là siêu âm qua thành bụng và siêu âm đầu dò qua đường âm đạo. Siêu âm qua thành bụng cung cấp góc nhìn tổng quan toàn bộ tiểu khung và các cơ quan lân cận trong ổ bụng, thường áp dụng cho những người chưa từng quan hệ tình dục hoặc khi có khối viêm nhiễm kích thước lớn vượt ra ngoài tiểu khung. Để thực hiện kỹ thuật này, người bệnh cần uống nhiều nước và nhịn tiểu để làm căng bàng quang tạo cửa sổ âm học.

Trong khi đó, siêu âm đầu dò âm đạo là phương pháp có giá trị chẩn đoán cao hơn đáng kể đối với các bệnh lý phụ khoa. Nhờ đầu dò tần số cao được đặt sát cổ tử cung và các cơ quan phần phụ, hình ảnh thu được có độ phân giải rất chi tiết. Bác sĩ có thể quan sát rõ ranh giới giữa buồng trứng và tai vòi, nhận biết sớm tình trạng ứ dịch tai vòi mức độ nhỏ hoặc phân biệt các khối áp xe phần phụ với u nang buồng trứng, nang hoàng thể hay khối thai ngoài tử cung.

Các phương pháp thăm khám cần kết hợp để chẩn đoán chính xác

Do giới hạn của hình ảnh học, kết quả siêu âm bình thường không đồng nghĩa với việc người bệnh hoàn toàn không bị viêm vùng chậu. Để đưa ra kết luận chính xác, bác sĩ chuyên khoa phụ sản luôn kết hợp nhiều yếu tố chuyên môn khác nhau bắt đầu từ việc khai thác bệnh sử chi tiết và đánh giá các triệu chứng cơ năng như đau tức hạ vị, đau khi giao hợp, khí hư ra nhiều có mùi hôi hoặc rối loạn kinh nguyệt.

Tiếp theo, việc thăm khám phụ khoa bằng mỏ vịt và khám hai tay là bước bắt buộc để kiểm tra độ nhạy cảm của cổ tử cung, tử cung và hai phần phụ khi lay động. Đồng thời, bác sĩ sẽ lấy mẫu bệnh phẩm dịch âm đạo hoặc dịch cổ tử cung để làm xét nghiệm soi tươi, nhuộm soi vi sinh, cấy tìm vi khuẩn hoặc xét nghiệm khuếch đại axit nucleic để xác định chính xác sự hiện diện của lậu cầu, chlamydia hay vi khuẩn kỵ khí. Các xét nghiệm máu đánh giá chỉ số viêm như tốc độ máu lắng và protein phản ứng C cũng hỗ trợ đắc lực cho việc chẩn đoán toàn diện.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán và tư vấn điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ khi có các dấu hiệu bất thường như đau bụng dưới dữ dội, sốt cao, ra máu âm đạo bất thường hoặc khí hư hôi cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa phụ sản để được thăm khám trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc đặt phụ khoa hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng tại nhà khi chưa có chỉ định y tế chính thức, nhằm tránh nguy cơ biến chứng nhiễm trùng lan rộng và ảnh hưởng lâu dài đến khả năng sinh sản.

Tóm tắt

Siêu âm là công cụ hỗ trợ hình ảnh có giá trị nhưng không thể thay thế việc thăm khám phụ khoa toàn diện. Khi có các dấu hiệu bất thường nghi ngờ viêm vùng chậu, chị em phụ nữ nên chủ động đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp, chỉ định siêu âm và các xét nghiệm thích hợp nhằm có phương án chăm sóc sức khỏe kịp thời.