Sảy thai: Dấu hiệu nguyên nhân và cách xử trí

Tổng quan về sảy thai

Sảy thai là thuật ngữ y khoa mô tả sự kết thúc thai kỳ tự nhiên trước khi thai nhi đạt 20 tuần tuổi, thời điểm mà thai chưa có khả năng sống độc lập bên ngoài tử cung người mẹ. Theo các quan sát dịch tễ học sản khoa, ước tính có khoảng 10% đến 20% các thai kỳ được ghi nhận kết thúc bằng hiện tượng sảy thai, trong đó phần lớn tập trung vào giai đoạn tam cá nguyệt thứ nhất. Biến cố này có thể xảy ra ở bất kỳ thai phụ nào, kể cả những người đã từng có thai kỳ khỏe mạnh trước đó.

Về phương diện lâm sàng, sảy thai được phân loại thành nhiều thể bệnh khác nhau tùy thuộc vào mức độ mở của cổ tử cung, sự tống xuất của tổ chức thai và triệu chứng đi kèm. Trường hợp dọa sảy thai đặc trưng bởi tình trạng ra máu âm đạo nhưng lỗ cổ tử cung vẫn đóng kín, phôi thai vẫn còn tim thai và có cơ hội giữ được nếu được can thiệp theo dõi kịp thời. Khi tổ chức thai đã bong một phần hoặc toàn bộ ra khỏi thành tử cung, bệnh cảnh sẽ chuyển sang sảy thai khó tránh hoặc sảy thai đang tiến triển.

Nếu toàn bộ phôi thai và màng rau đã được đẩy hoàn toàn ra ngoài buồng tử cung, tình trạng này được gọi là sảy thai hoàn toàn. Ngược lại, sảy thai không hoàn toàn là khi một phần mô thai hoặc gai rau vẫn còn sót lại bên trong lòng tử cung, tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết kéo dài và viêm nhiễm nội mạc tử cung nếu không được xử trí y tế phù hợp. Bên cạnh đó, khái niệm thai chết lưu đề cập đến trường hợp phôi thai đã ngừng phát triển nhưng toàn bộ tổ chức thai vẫn lưu lại trong tử cung người mẹ mà chưa có dấu hiệu tự đào thải. Ngoài ra, những trường hợp mất thai liên tiếp từ hai đến ba lần trở lên được xếp vào nhóm sảy thai tái diễn, đòi hỏi các khảo sát chuyên sâu về di truyền, giải phẫu và miễn dịch.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân dẫn đến sảy thai rất đa dạng và phức tạp, trong đó nhiều trường hợp không thể xác định được căn nguyên chính xác dù đã thực hiện đầy đủ các xét nghiệm. Trong ba tháng đầu của thai kỳ, nguyên nhân phổ biến hàng đầu bắt nguồn từ các bất thường về số lượng hoặc cấu trúc nhiễm sắc thể của phôi thai. Những lỗi di truyền này thường xuất hiện ngẫu nhiên trong quá trình giảm phân tạo giao tử hoặc trong các lần phân chia tế bào đầu tiên sau thụ tinh. Khi bộ nhiễm sắc thể bị khiếm khuyết nghiêm trọng, phôi thai không thể tiếp tục biệt hóa và phát triển bình thường, dẫn tới hiện tượng ngừng phát triển tự nhiên như trứng trống, thai lưu hoặc thai trứng.

Bên cạnh yếu tố phôi học, các nguyên nhân xuất phát từ cơ thể người mẹ cũng đóng vai trò quan trọng. Bất thường cấu trúc giải phẫu tại tử cung như tử cung hai sừng, tử cung có vách ngăn, dính buồng tử cung hoặc u xơ tử cung dưới niêm mạc có thể cản trở sự làm tổ và phát triển của bánh rau. Hở eo tử cung hoặc suy hoàng thể dẫn đến thiếu hụt nồng độ progesterone cũng là những yếu tố sinh học làm tăng nguy cơ sảy thai trong giai đoạn sớm. Ngoài ra, các rối loạn nội tiết mạn tính chưa được kiểm soát tốt như đái tháo đường, suy giáp hoặc cường giáp, cùng với các hội chứng tự miễn như hội chứng kháng phospholipid và rối loạn tăng đông máu đều có thể gây tổn thương vi mạch rau thai, dẫn đến thiếu máu nuôi dưỡng phôi thai.

Tình trạng nhiễm trùng toàn thân hoặc nhiễm trùng cục bộ tại hệ thống sinh dục do vi khuẩn, virus cũng có thể kích hoạt phản ứng viêm tại nội mạc tử cung, gây bong tách màng đệm và sảy thai. Bên cạnh đó, các chấn thương cơ học vùng chậu hoặc can thiệp thủ thuật xâm lấn trong thai kỳ cũng tiềm ẩn rủi ro nhất định.

Về các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng sảy thai, độ tuổi mang thai của người mẹ là yếu tố được ghi nhận rõ rệt nhất. Phụ nữ mang thai trên 35 tuổi, và đặc biệt trên 40 tuổi, có nguy cơ gặp bất thường nhiễm sắc thể ở noãn cao hơn đáng kể so với lứa tuổi trẻ hơn. Tiền sử từng sảy thai từ hai lần trở lên cũng làm gia tăng xác suất tái phát trong những lần mang thai tiếp theo. Lối sống không lành mạnh bao gồm việc hút thuốc lá chủ động hoặc thụ động, lạm dụng rượu bia, sử dụng chất kích thích, tình trạng béo phì hoặc quá nhẹ cân, cùng với việc tự ý sử dụng các loại thuốc có độc tính trên thai nhi mà không có chỉ định chuyên môn đều là những yếu tố nguy cơ đã được y văn ghi nhận.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Triệu chứng lâm sàng của sảy thai có thể biểu hiện từ nhẹ đến rất rầm rộ, tùy thuộc vào tuổi thai và diễn tiến thực tế của quá trình mất thai. Biểu hiện phổ biến và thường gặp nhất là xuất huyết âm đạo. Lượng máu chảy có thể chỉ là vài đốm màu nâu nhạt, dịch màu hồng hoặc chuyển sang máu đỏ tươi chảy liên tục lẫn máu cục. Tình trạng ra máu có thể ngắt quãng hoặc kéo dài trong nhiều ngày. Mặc dù chảy máu nhẹ trong tam cá nguyệt thứ nhất có thể liên quan đến hiện tượng trứng làm tổ hoặc viêm lộ tuyến cổ tử cung lành tính, bất kỳ sự xuất huyết nào trong thai kỳ cũng cần được theo dõi thận trọng như một dấu hiệu cảnh báo tiềm tàng.

Dấu hiệu quan trọng thứ hai là đau và co thắt vùng bụng dưới hoặc đau thắt lưng âm ỉ. Cơn đau có thể tương tự như cảm giác đau bụng kinh nhưng thường có xu hướng tăng dần về cường độ và tần suất. Cảm giác đau thắt từng cơn xuất hiện khi tử cung co bóp nhằm tống xuất các mô thai ra ngoài. Đi kèm với cơn co tử cung, thai phụ có thể nhận thấy sự thay đổi của dịch tiết âm đạo, bao gồm dịch nhầy lẫn máu, dịch ối chảy ra ào ạt khi màng ối bị rách hoặc nhìn thấy trực tiếp các mẩu mô màu hồng xám được tống xuất qua đường âm đạo. Một số phụ nữ cũng nhận thấy các triệu chứng thai nghén quen thuộc như căng tức ngực, buồn nôn hoặc mệt mỏi đột ngột biến mất.

Trong thực hành lâm sàng, việc phân biệt sảy thai với các tình trạng cấp cứu sản phụ khoa khác là hết sức cần thiết. Đáng chú ý nhất là thai ngoài tử cung, một bệnh cảnh có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng người mẹ. Thai ngoài tử cung thường biểu hiện bằng cơn đau bụng dữ dội, lệch hẳn sang một bên hố chậu, có thể kèm theo đau nhói lên vùng vai do kích thích cơ hoành khi có xuất huyết nội tạng, đi cùng cảm giác chóng mặt, hoa mắt hoặc choáng ngất. Ngoài ra, triệu chứng đau bụng ra máu cũng dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý phụ khoa như polyp cổ tử cung, viêm cổ tử cung cấp, hoặc viêm ruột thừa cấp trong thai kỳ.

Bên cạnh các dấu hiệu cơ học, thai phụ cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu nhiễm trùng tử cung. Tình trạng sốt cao, ớn lạnh, đau vùng hạ vị liên tục không giảm và dịch âm đạo có mùi hôi tanh nồng nặc là những chỉ điểm của sảy thai nhiễm khuẩn, cần được can thiệp y tế khẩn cấp nhằm ngăn chặn nguy cơ nhiễm khuẩn huyết.

Chẩn đoán

Quy trình chẩn đoán sảy thai được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa thông qua sự kết hợp chặt chẽ giữa thăm khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết. Bước đầu tiên là khai thác chi tiết bệnh sử, bao gồm tuổi thai tính theo kỳ kinh cuối, đặc điểm chảy máu âm đạo, tính chất cơn đau bụng cũng như tiền sử sản khoa và các bệnh lý nền đi kèm.

Khám thực thể bằng mỏ vịt và thăm khám phụ khoa bằng tay cho phép bác sĩ đánh giá chính xác nguồn gốc máu chảy, kiểm tra mức độ tổn thương tại âm đạo hay cổ tử cung, và xác định trạng thái đóng hay mở của lỗ cổ tử cung. Việc phát hiện tổ chức thai đang mắc kẹt tại lỗ cổ tử cung có giá trị quyết định trong việc chẩn đoán sảy thai không hoàn toàn hoặc sảy thai khó tránh.

Siêu âm đầu dò âm đạo hoặc siêu âm ổ bụng là phương tiện chẩn đoán hình ảnh cốt lõi. Siêu âm giúp xác định vị trí túi thai nằm trong hay ngoài buồng tử cung, đo đạc kích thước túi ối, đánh giá sự hiện diện của phôi thai, túi noãn hoàng và nhịp tim thai. Nếu túi ối đạt kích thước nhất định nhưng không thấy phôi thai hoặc phôi thai đạt kích thước tiêu chuẩn nhưng không phát hiện hoạt động tim thai, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán thai ngừng phát triển hoặc thai trống.

Xét nghiệm định lượng nồng độ beta-hCG huyết thanh trong máu đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sự sống của thai, đặc biệt ở giai đoạn rất sớm khi siêu âm chưa cho hình ảnh rõ ràng. Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm beta-hCG lặp lại sau 48 giờ để đánh giá động học tăng trưởng của hormone. Trong một thai kỳ bình thường, nồng độ hormone này thường tăng gấp đôi sau hai ngày; sự sụt giảm hoặc gia tăng không tương xứng là dấu hiệu cảnh báo thai bất thường hoặc sảy thai. Ngoài ra, xét nghiệm nhóm máu, yếu tố Rh và công thức máu cũng được chỉ định để phát hiện tình trạng thiếu máu và dự phòng bất đồng nhóm máu Rh giữa mẹ và con.

Biến chứng nguy hiểm có thể gặp sau sảy thai

Nếu không được chẩn đoán và theo dõi y tế đúng cách, sảy thai có thể dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng sinh sản của người mẹ. Biến chứng cấp tính thường gặp nhất là xuất huyết nặng kéo dài do sót rau hoặc đờ tử cung, có thể dẫn đến thiếu máu trầm trọng, tụt huyết áp và sốc mất máu cần phải truyền máu cấp cứu. Một số trường hợp xuất huyết nặng có thể kích hoạt tình trạng rối loạn đông máu nội mạch rải rác, gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được kiểm soát kịp thời.

Biến chứng nghiêm trọng tiếp theo là nhiễm trùng tử cung, thường xuất hiện khi mô thai lưu lại quá lâu hoặc quá trình can thiệp thủ thuật nạo hút không đảm bảo vô khuẩn. Vi khuẩn có thể xâm nhập gây viêm nội mạc tử cung, lan rộng sang các phần phụ gây ứ mủ vòi trứng, hoặc dẫn tới viêm phúc mạc chậu và nhiễm khuẩn huyết. Tình trạng viêm nhiễm vùng chậu nếu để lại di chứng có thể gây dính buồng tử cung hoặc tắc vòi trứng, làm gia tăng nguy cơ vô sinh thứ phát hoặc thai ngoài tử cung trong tương lai. Ngoài các tổn thương thực thể, sang chấn tâm lý, cảm giác tội lỗi và trầm cảm sau sảy thai cũng là biến chứng kéo dài đòi hỏi sự can thiệp và hỗ trợ tâm lý chuyên sâu.

Phục hồi sức khỏe và chuẩn bị cho thai kỳ tiếp theo

Quá trình phục hồi thể chất sau khi sảy thai thường diễn ra trong khoảng vài tuần tùy thuộc vào tuổi thai và phương pháp can thiệp xử trí. Kinh nguyệt thông thường sẽ quay trở lại sau khoảng bốn đến sáu tuần kể từ thời điểm sảy thai, phản ánh sự phục hồi dần dần của chu kỳ rụng trứng. Trong giai đoạn hậu sảy thai, phụ nữ cần ưu tiên thời gian nghỉ ngơi, duy trì chế độ dinh dưỡng giàu chất sắt, protein và vitamin để bù lại lượng máu đã mất, đồng thời uống đủ nước và giữ vệ sinh vùng kín sạch sẽ hàng ngày.

Về thời điểm mang thai lại an toàn, các chuyên gia sản phụ khoa thường khuyến nghị các cặp vợ chồng nên chờ ít nhất từ hai đến ba chu kỳ kinh nguyệt đều đặn hoặc khoảng ba tháng sau biến cố. Khoảng thời gian này giúp niêm mạc tử cung có đủ điều kiện tái tạo hoàn chỉnh và cơ thể người mẹ hồi phục thể lực, đồng thời giúp tâm lý của hai vợ chồng được ổn định và sẵn sàng. Đối với những trường hợp sảy thai liên tiếp từ hai lần trở lên, hai vợ chồng nên chủ động thực hiện các xét nghiệm thăm dò chuyên sâu như nhiễm sắc thể đồ, xét nghiệm kháng thể tự miễn và kiểm tra cấu trúc tử cung trước khi lên kế hoạch mang thai tiếp theo.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Mục tiêu hàng đầu trong xử trí sảy thai là bảo đảm an toàn tính mạng cho người phụ nữ, cầm máu hiệu quả, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng và bảo tồn tối đa chức năng sinh sản cho những lần mang thai tương lai. Phương án xử trí cụ thể sẽ được bác sĩ sản khoa quyết định dựa trên thể sảy thai, tuổi thai, mức độ mất máu, tình trạng toàn thân của người mẹ và sự đồng thuận sau khi được tư vấn đầy đủ.

Đối với trường hợp dọa sảy thai, mục tiêu là hỗ trợ thai kỳ tiếp tục phát triển an toàn. Bác sĩ sẽ hướng dẫn thai phụ nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế tối đa các hoạt động thể lực gắng sức, kiêng quan hệ tình dục và có thể cân nhắc các biện pháp hỗ trợ nội tiết dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh. Thai phụ cần được theo dõi sát diễn biến lâm sàng và tái khám siêu âm để đánh giá sức sống của phôi thai.

Khi sảy thai đã diễn ra không thể đảo ngược, ba nhóm phương pháp can thiệp y khoa chính có thể được bác sĩ cân nhắc. Thứ nhất là phương pháp theo dõi tự nhiên, thường áp dụng cho sảy thai giai đoạn rất sớm không có dấu hiệu nhiễm trùng hay băng huyết; cơ thể người mẹ sẽ được cho thời gian từ một đến hai tuần để tự tống xuất hoàn toàn các mô thai ra ngoài. Thứ hai là can thiệp nội khoa bằng thuốc dưới sự chỉ định và giám sát trực tiếp của nhân viên y tế tại bệnh viện nhằm thúc đẩy tử cung co bóp đẩy tổ chức mô còn sót ra ngoài. Thứ ba là can thiệp ngoại khoa như thủ thuật hút thai chân không hoặc nong nạo buồng tử cung, được chỉ định khẩn cấp khi người bệnh bị chảy máu nặng đe dọa tính mạng, có dấu hiệu nhiễm trùng tử cung, hoặc khi các phương pháp điều trị bảo tồn thất bại.

Bên cạnh xử trí tại buồng tử cung, các thai phụ có nhóm máu Rh âm tính cần được tiêm dự phòng globulin miễn dịch kháng D theo chỉ định của bác sĩ để ngăn ngừa hiện tượng đồng miễn dịch ảnh hưởng đến các thai kỳ sau. Sau khi quá trình sảy thai kết thúc, người bệnh cần được hướng dẫn theo dõi các dấu hiệu hồi phục tại nhà, uống đủ nước, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và kiêng quan hệ tình dục trong ít nhất hai đến bốn tuần để cổ tử cung đóng kín hoàn toàn. Đặc biệt, việc chăm sóc sức khỏe tâm lý, chia sẻ và nâng đỡ tinh thần cho người phụ nữ là một phần không thể thiếu trong kế hoạch điều trị toàn diện.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Mặc dù đa số các trường hợp sảy thai liên quan đến sai sót nhiễm sắc thể ngẫu nhiên không thể ngăn chặn hoàn toàn, phụ nữ hoàn toàn có thể chủ động thực hiện nhiều biện pháp y tế và điều chỉnh lối sống để giảm thiểu tối đa các yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh được.

Khám sức khỏe tiền hôn nhân và tư vấn tiền sản trước khi mang thai là bước chuẩn bị hết sức quan trọng. Hoạt động này giúp phát hiện và điều trị ổn định các bệnh lý mạn tính tiềm ẩn như bệnh lý tuyến giáp, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc các dị tật giải phẫu buồng tử cung. Việc tầm soát và điều trị triệt để các viêm nhiễm phụ khoa trước khi thụ thai cũng góp phần bảo vệ môi trường làm tổ thuận lợi cho phôi.

Chế độ dinh dưỡng trước và trong thai kỳ cần được chú trọng đặc biệt. Phụ nữ nên bổ sung axit folic với liều lượng theo hướng dẫn y khoa ít nhất từ một đến ba tháng trước khi mang thai nhằm giảm thiểu dị tật ống thần kinh và hỗ trợ phân bào khỏe mạnh. Đồng thời, chế độ ăn hàng ngày cần cung cấp đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng, tăng cường thực phẩm giàu sắt, canxi, vitamin D và kẽm. Việc duy trì chỉ số khối cơ thể ở mức cân đối trước khi thụ thai giúp hạn chế nguy cơ rối loạn chuyển hóa trong thai kỳ.

Về lối sống, thai phụ cần tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá, không sử dụng rượu bia, caffeine nồng độ cao và các chất kích thích. Cần tránh tiếp xúc với các hóa chất độc hại, bức xạ hoặc môi trường làm việc ô nhiễm. Việc tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, tập yoga cho bà bầu rất được khuyến khích để nâng cao thể lực, nhưng cần tránh các môn thể thao va chạm mạnh hoặc làm việc kiệt sức. Quan trọng nhất, thai phụ cần tuân thủ lịch khám thai định kỳ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ sản khoa và không tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào khi chưa có ý kiến tư vấn y tế.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Thai phụ cần liên hệ với bác sĩ sản khoa ngay khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong thai kỳ, dù triệu chứng đó xuất hiện thoáng qua hay ở mức độ nhẹ. Việc phát hiện sớm hiện tượng ra máu âm đạo hoặc đau bụng lâm râm có thể giúp can thiệp giữ thai kịp thời trong các trường hợp dọa sảy thai.

Đặc biệt, thai phụ cần đến ngay phòng cấp cứu hoặc bệnh viện có chuyên khoa sản phụ khoa gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu báo động nguy hiểm sau đây:

• Tình trạng xuất huyết âm đạo diễn ra ồ ạt, máu đỏ tươi ướt đẫm hai băng vệ sinh loại dày liên tục trong vòng một đến hai giờ, hoặc chảy máu kèm theo nhiều cục máu đông lớn.
• Cơn đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu trở nên dữ dội, đau quặn thắt từng cơn liên tục không thuyên giảm khi nằm nghỉ.
• Cơn đau nhói buốt đột ngột lệch về một bên bụng hoặc đau nhói lan lên khớp vai, kèm theo hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh hoặc ngất xỉu, đây là những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ vỡ thai ngoài tử cung gây sốc mất máu.
• Xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng sinh dục như sốt cao trên 38 độ C, rét run, đau vùng hạ vị dữ dội hoặc khí hư âm đạo tiết ra nhiều có mùi hôi tanh khó chịu.
• Âm đạo đột ngột vỡ nước ối hoặc tống xuất ra các mẩu mô bất thường. Trong mọi tình huống khẩn cấp, thai phụ tuyệt đối không được tự lái xe mà cần có người thân đưa đi hoặc gọi cấp cứu y tế.

Lưu ý an toàn

Các kiến thức y khoa được trình bày trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và tham khảo tổng quát, không thể thay thế cho quá trình thăm khám lâm sàng, chẩn đoán xác định hay chỉ định điều trị từ bác sĩ sản phụ khoa. Mỗi thai phụ và mỗi thai kỳ đều sở hữu những đặc điểm sinh học và bệnh cảnh riêng biệt, đòi hỏi phác đồ theo dõi cá thể hóa.

Khi phát hiện triệu chứng ra máu âm đạo hoặc đau bụng trong thai kỳ, thai phụ tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc giữ thai, thảo dược truyền miệng hay các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng khoa học. Việc tự ý sử dụng thuốc có thể che lấp các dấu hiệu cấp cứu nguy hiểm của thai ngoài tử cung hoặc làm chậm trễ thời gian can thiệp y tế cần thiết. Bên cạnh đó, thai phụ không được tự ý thụt rửa sâu âm đạo, không đặt thuốc hoặc dùng tampon khi đang bị ra máu vì hành động này làm tăng mạnh nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng vào buồng tử cung. Việc vận động mạnh hoặc tiếp tục quan hệ tình dục khi đang có biểu hiện dọa sảy thai cũng là điều cần tránh để không làm gia tăng nguy cơ bong tách bánh rau.

Kết luận

Sảy thai là một biến cố y khoa không mong muốn có thể xảy ra trong thai kỳ, nhưng phần lớn phụ nữ từng trải qua một lần sảy thai vẫn hoàn toàn có khả năng mang thai và sinh con khỏe mạnh trong tương lai. Sự thấu hiểu về bản chất của biến cố, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và tiếp cận y tế kịp thời là nền tảng quan trọng giúp bảo vệ tối đa sức khỏe sinh sản cho người mẹ.

Bên cạnh sự phục hồi về mặt giải phẫu và sinh lý dưới sự đồng hành của bác sĩ chuyên khoa, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần sau sảy thai cũng cần được đặt lên hàng đầu. Người phụ nữ không nên tự dằn vặt hay đổ lỗi cho bản thân, mà rất cần nhận được sự chia sẻ, yêu thương từ người bạn đời và gia đình. Khi có ý định mang thai trở lại, các cặp vợ chồng nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ để có kế hoạch chuẩn bị tiền sản chu đáo và an toàn nhất.