Sau khi bị chó cắn bao lâu thì chích ngừa để đảm bảo?

Bị chó cắn bao lâu thì chích ngừa là gì?

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra, lây truyền từ động vật có vú sang người chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc nước bọt dính vào niêm mạc hay vết thương hở. Khi virus xâm nhập qua da, chúng nhân lên tại chỗ rồi di chuyển dần qua các dây thần kinh ngoại biên tiến vào tủy sống và não bộ.

Thời gian ủ bệnh dại ở người có thể dao động từ một vài tuần đến vài tháng, đôi khi kéo dài cả năm tùy theo lượng virus đưa vào cơ thể và khoảng cách từ vết thương tới não bộ. Điểm đặc biệt nguy hiểm của bệnh dại là một khi đã xuất hiện các triệu chứng viêm não, co giật, sợ nước, sợ gió thì gần như không còn khả năng cứu chữa. Vì vậy, tiêm phòng dự phòng sau phơi nhiễm là biện pháp duy nhất giúp cơ thể kích hoạt hệ miễn dịch tiêu diệt virus dại kịp thời.

Thời điểm thích hợp để tiêm phòng sau khi bị chó cắn

Sau khi bị chó cắn, người bệnh cần đến cơ sở y tế để tiêm phòng vắc xin dại càng sớm càng tốt, tối ưu nhất là trong vòng 24 đến 48 giờ đầu. Bệnh dại do virus dại gây ra và có thời gian ủ bệnh thay đổi, thường từ vài tuần đến vài tháng tùy thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương.

Khi virus dại đã xâm nhập và di chuyển đến hệ thần kinh trung ương gây bộc phát triệu chứng lâm sàng, tỷ lệ tử vong gần như là tuyệt đối. Việc tiêm vắc xin phòng dại sớm giúp cơ thể kịp thời sản sinh kháng thể chủ động để trung hòa virus trước khi chúng tấn công các tế bào thần kinh. Do đó, việc trì hoãn tiêm chủng để chờ đợi theo dõi con vật có thể dẫn đến nguy cơ chậm trễ cơ hội phòng ngừa an toàn.

Các bước sơ cứu vết thương ban đầu đúng cách

Ngay sau khi bị chó cắn hoặc cào, bước sơ cứu tại chỗ đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm giảm thiểu lượng virus tại vết thương. Vết thương cần được rửa ngay lập tức dưới vòi nước chảy liên tục với xà phòng trong tối thiểu mười lăm phút. Nếu không có xà phòng, người bệnh có thể rửa tạm thời bằng nước sạch nhiều lần.

Sau khi rửa sạch xà phòng, cần sát khuẩn lại vết thương bằng cồn y tế hoặc dung dịch sát khuẩn povidone iodine. Tuyệt đối không chà xát mạnh làm dập nát mô mềm, không nặn máu, không đắp lá cây hay các chất lạ lên vết thương. Vết thương do động vật cắn không nên tự ý khâu kín ngay trừ những trường hợp đặc biệt do bác sĩ chuyên khoa ngoại khoa xử trí.

Những trường hợp cần tiêm huyết thanh kháng dại kết hợp vắc xin

Chỉ định tiêm phòng sau phơi nhiễm phụ thuộc vào mức độ tiếp xúc theo phân loại y tế. Nếu da còn nguyên vẹn và chỉ tiếp xúc dịch tiết bên ngoài thì không cần tiêm. Tuy nhiên, khi có vết xước nhẹ, vết cào rách da hoặc vết cắn chảy máu, người bệnh bắt buộc phải tiêm vắc xin phòng dại.

Đối với các vết cắn sâu, nhiều vết thương hoặc vết thương nằm ở những vùng gần thần kinh trung ương như đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay ngón chân, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp tiêm huyết thanh kháng dại cùng với vắc xin. Huyết thanh kháng dại cung cấp lượng kháng thể thụ động ngay lập tức để bảo vệ cơ thể trong thời gian chờ vắc xin tạo miễn dịch chủ động. Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần được kiểm tra tình trạng tiêm phòng uốn ván để tiêm bổ sung nếu cần thiết.

Nguyên tắc theo dõi động vật sau khi cắn người

Sau khi đã tiêm mũi vắc xin đầu tiên, việc theo dõi con chó trong vòng mười ngày là cơ sở để bác sĩ điều chỉnh lịch tiêm tiếp theo. Nếu con chó vẫn sống khỏe mạnh, ăn uống bình thường sau mười ngày theo dõi, liệu trình tiêm chủng có thể được xem xét tạm ngưng theo hướng dẫn chuyên môn.

Ngược lại, nếu con chó có biểu hiện bất thường như hung dữ, chảy nhiều dãi, bỏ ăn, liệt, cắn người vô cớ rồi chết hoặc chạy mất tích không thể theo dõi, người bệnh phải tiếp tục hoàn thành đầy đủ toàn bộ phác đồ tiêm vắc xin theo đúng lịch hẹn. Người dân tuyệt đối không tự ý ngưng tiêm chủng khi chưa có tư vấn từ bác sĩ tiêm chủng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức và không thay thế cho chỉ định y khoa. Khi bị chó mèo cào cắn, người bệnh tuyệt đối không đắp thuốc nam, không nặn hút nọc độc hoặc tự ý điều trị tại nhà mà phải đến trung tâm tiêm chủng hoặc trạm y tế gần nhất để được tư vấn phác đồ phù hợp.

Tóm tắt

Tiêm phòng vắc xin dại là biện pháp bảo vệ tính mạng duy nhất hiệu quả sau khi bị động vật nghi dại cắn. Người bị thương cần chủ động đến điểm tiêm chủng càng sớm càng tốt để được bác sĩ đánh giá nguy cơ và tư vấn phác đồ dự phòng thích hợp.