Sau áp xe vú có mất sữa không? Cách duy trì nguồn sữa

Vì sao lượng sữa có thể giảm sau áp xe vú?

Áp xe là một ổ tụ mủ trong mô vú và thường cần được dẫn lưu bằng kim hoặc một đường rạch nhỏ. Trong thời gian đau và điều trị, mẹ có thể cho bú ít hơn, bé ngậm bắt khó hơn hoặc việc vắt sữa bị gián đoạn. Đây là những lý do thực tế khiến lượng sữa giảm trong ngắn hạn. Xem thêm tổng quan về áp xe vú để hiểu các dấu hiệu và hướng xử trí thường gặp.

Một bên vú giảm sữa cũng không có nghĩa cả hai bên đều mất khả năng tiết sữa. Bên vú còn lại có thể tiếp tục đáp ứng theo nhu cầu của trẻ. Ở bên đã can thiệp, khả năng hồi phục phụ thuộc mức độ viêm, vị trí tổn thương, mức đau, cách duy trì lấy sữa và quá trình lành vết thương. Không có một mốc thời gian hoặc mức phục hồi giống nhau cho mọi bà mẹ.

Nếu mới xuất hiện cục đau nhưng chưa được chẩn đoán, không nên tự coi đó là áp xe rồi chích, nặn hoặc day mạnh. Bài phân biệt tắc tia sữa và áp xe vú giúp nhận biết điểm khác nhau, nhưng siêu âm và khám trực tiếp vẫn có thể cần thiết khi nghi có ổ dịch.

Sau dẫn lưu áp xe vú có tiếp tục cho con bú được không?

Trong nhiều trường hợp, có. NHS hướng dẫn mẹ có thể tiếp tục cho bú cả hai bên nếu có thể; nếu quá đau, mẹ có thể vắt sữa bằng tay hoặc máy. Phác đồ số 36 của Academy of Breastfeeding Medicine cũng khuyến nghị tiếp tục cho bú bên bị ảnh hưởng sau chọc hút hoặc đặt dẫn lưu áp xe do tiết sữa, đồng thời quản lý tình trạng tiết sữa cho phù hợp.

Vì thế, không có quy tắc chung buộc mọi bà mẹ phải ngừng cho bú 5–7 ngày, cũng không nên mặc định sữa bên vú bệnh luôn phải vắt bỏ. Mẹ cần báo cho bác sĩ rằng mình đang nuôi con bằng sữa mẹ để được chọn thuốc phù hợp và nhận chỉ dẫn cụ thể theo vị trí vết thương, loại thủ thuật và tình trạng của trẻ. Không tự ngừng thuốc hoặc bỏ liều chỉ vì lo thuốc ảnh hưởng đến bé.

Nếu miệng bé có thể chạm vào vết thương hở, mô nhiễm khuẩn hoặc dịch từ ổ áp xe, bác sĩ có thể hướng dẫn đổi tư thế, che phủ vùng tổn thương hoặc tạm tránh bú trực tiếp bên đó. Với một số tình huống đặc biệt như nhiễm MRSA, trẻ sinh non hoặc trẻ đang điều trị tại đơn vị hồi sức sơ sinh, quyết định dùng sữa cần được cá thể hóa cùng bác sĩ của mẹ và bác sĩ của bé.

Cách duy trì nguồn sữa mà không làm vú tổn thương thêm

Mục tiêu là duy trì việc lấy sữa đủ phù hợp với nhu cầu của trẻ và khả năng chịu đựng của mẹ, không phải cố hút hoặc vắt cho “cạn kiệt” bầu vú. Nếu bé bú được, hãy làm theo hướng dẫn về tư thế và ngậm bắt. Nếu bú trực tiếp quá đau hoặc tạm thời chưa phù hợp, bác sĩ hoặc người tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ có thể giúp lập kế hoạch vắt sữa bằng tay hay máy.

• Chọn lực hút dễ chịu; dừng lại nếu đau tăng, chảy máu hoặc mô vú bị kéo căng bất thường.
• Không day ép sâu, bóp mạnh cục sưng hoặc nhờ người “thông tia” bằng lực mạnh.
• Không tự tăng số lần hút chỉ để làm trống vú; kích thích quá mức có thể làm tăng tiết và khiến việc kiểm soát viêm khó hơn.
• Giữ vết can thiệp sạch và thay băng đúng hướng dẫn; không đắp lá, bôi thuốc hoặc tự chích nặn.
• Dùng thuốc đúng đơn và tái khám theo hẹn, kể cả khi đã bớt sốt hoặc bớt đau.

Nếu cần hiểu rõ các lựa chọn chọc hút, dẫn lưu và theo dõi sau thủ thuật, xem bài điều trị áp xe vú. Kế hoạch thực tế vẫn phải dựa trên kết quả khám và siêu âm của từng người.

Khi nào cần khám lại hoặc đi cấp cứu?

Sau dẫn lưu, một vùng cứng nhỏ có thể chưa biến mất ngay. Điều quan trọng là diễn biến chung phải được theo dõi theo mốc bác sĩ đã dặn. Liên hệ cơ sở điều trị nếu sốt xuất hiện lại, vùng đỏ hoặc sưng lan rộng, đau tăng, dịch từ vết thương nhiều hơn hoặc có mùi, cục không nhỏ đi, hay nguồn sữa giảm kèm tình trạng của bé khiến mẹ lo lắng.

Nếu mẹ đang cho con bú bị sốt và đau vú, không nên chỉ cố hút sữa tại nhà rồi chờ. Cần đi cấp cứu khi có lơ mơ, khó thở, choáng, tim đập nhanh hoặc sức khỏe suy sụp rõ. Các dấu hiệu toàn thân nặng cần được đánh giá ngay, không chờ đến lịch tái khám.

Điều cần nhớ về nguồn sữa sau áp xe

Áp xe vú có thể làm nguồn sữa giảm tạm thời, nhưng mất sữa vĩnh viễn không phải kết quả tất yếu. Nhiều mẹ vẫn có thể tiếp tục cho bú hoặc duy trì sữa bằng cách vắt phù hợp trong quá trình hồi phục. Ba điểm quan trọng nhất là điều trị đúng ổ áp xe, tránh tác động mạnh lên mô vú và có kế hoạch cho bú hoặc vắt sữa được cá thể hóa.

Đừng tự đặt mốc kiêng bú, tự vắt bỏ toàn bộ sữa hoặc tự giảm thuốc. Hãy hỏi bác sĩ rõ ba vấn đề: bé có thể bú trực tiếp bên vú đã can thiệp hay không, vết thương cần được che chắn như thế nào và nếu phải tạm ngừng bú trực tiếp thì nên duy trì nguồn sữa ra sao.