Sáng ngủ dậy bị chảy máu mũi nguyên nhân do đâu và cách khắc phục
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người cảm thấy hoang mang và lo lắng khi vừa thức dậy đã thấy máu tươi chảy ra từ một hoặc cả hai bên lỗ mũi. Tình trạng sáng ngủ dậy bị chảy máu mũi là một hiện tượng tương đối phổ biến ở cả người lớn lẫn trẻ nhỏ, phần lớn xuất phát từ các kích ứng cơ học và môi trường tác động lên hệ thống mao mạch nông tại vùng vách ngăn mũi.
Hiểu rõ các nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hiện tượng này cùng với việc trang bị kỹ năng sơ cứu chuẩn xác sẽ giúp bạn nhanh chóng kiểm soát tình hình, bảo vệ niêm mạc đường thở và nhận biết kịp thời các dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám.
Sáng ngủ dậy bị chảy máu mũi là gì?
Chảy máu mũi, hay còn gọi trong y học là chảy máu cam hoặc xuất huyết mũi, xảy ra khi một hoặc nhiều mạch máu nhỏ bên trong hốc mũi bị tổn thương rách vỡ. Cấu trúc giải phẫu của niêm mạc mũi chứa một mạng lưới mao mạch rất phong phú, nổi bật là đám rối mạch máu Kiesselbach nằm ở phần trước của sụn vách ngăn. Vùng này có lớp niêm mạc che phủ mỏng và tiếp xúc trực tiếp với luồng không khí hít thở hàng ngày. Trong suốt thời gian ngủ ban đêm, việc thở bằng miệng do nghẹt mũi hoặc hít thở luồng không khí khô lạnh kéo dài làm giảm đáng kể độ ẩm bảo vệ của niêm mạc. Khi bạn thức dậy, sự thay đổi tư thế, huyết áp hoặc một cử động va chạm nhỏ ở mũi cũng đủ để khiến các mao mạch này vỡ ra, dẫn đến hiện tượng chảy máu mũi buổi sáng.
Các nguyên nhân thường gặp gây chảy máu mũi khi thức dậy
Nguyên nhân hàng đầu khiến bạn thức dậy với tình trạng mũi bị chảy máu là không khí trong phòng ngủ quá khô và lạnh, đặc biệt khi sử dụng máy điều hòa hoặc máy sưởi suốt đêm. Môi trường thiếu ẩm làm bốc hơi lớp dịch nhầy bảo vệ, khiến niêm mạc vách ngăn mũi trở nên nứt nẻ và các mao mạch mỏng manh dễ vỡ. Bên cạnh đó, thói quen vô thức quẹt mũi, ngoáy mũi hoặc xì mũi mạnh khi nửa tỉnh nửa mê cũng trực tiếp làm rách các điểm mạch vốn đang căng tức. Người bị viêm mũi xoang, viêm mũi dị ứng mạn tính hoặc lạm dụng các loại thuốc xịt thông mũi co mạch kéo dài cũng thường xuyên gặp tổn thương niêm mạc vào buổi sáng.
Cách sơ cứu và cầm máu mũi tại chỗ đúng kỹ thuật
Khi phát hiện máu chảy từ mũi lúc vừa rời giường, điều quan trọng nhất là bạn cần giữ bình tĩnh và thực hiện đúng kỹ thuật sơ cứu tại chỗ. Hãy ngồi thẳng lưng trên mép giường hoặc ghế, hơi nghiêng đầu nhẹ về phía trước để ngăn máu chảy ngược xuống cổ họng. Dùng ngón tay cái và ngón trỏ ép chặt phần cánh mũi mềm ở hai bên vào vách ngăn trong khoảng 10 đến 15 phút, đồng thời hít thở đều đặn bằng miệng. Trong thời gian này, bạn có thể đặt một túi chườm lạnh hoặc khăn mát lên gốc sống mũi để hỗ trợ co mạch. Sau khi máu đã ngưng chảy, tuyệt đối không xì mũi, không ngoáy mũi hoặc cúi gập người trong vài giờ tiếp theo để tránh làm bong cục máu đông vừa hình thành.
Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa chảy máu mũi tại nhà
Để ngăn ngừa hiện tượng chảy máu cam tái diễn vào mỗi buổi sáng, việc duy trì độ ẩm tối ưu cho đường thở đóng vai trò quyết định. Bạn nên sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương trong phòng ngủ, duy trì mức ẩm lý tưởng từ 40 đến 60 phần trăm, đồng thời uống đủ nước ấm trong ngày. Xịt rửa mũi nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương trước khi ngủ giúp làm sạch chất nhầy và giữ bề mặt niêm mạc luôn mềm mại. Nếu niêm mạc mũi quá khô, bạn có thể trao đổi với nhân viên y tế để sử dụng thêm các loại gel dưỡng ẩm mũi hoặc mỡ bôi trơn chuyên dụng. Ngoài ra, việc cắt tỉa móng tay gọn gàng và điều trị dứt điểm các đợt viêm mũi dị ứng sẽ giảm thiểu đáng kể nguy cơ tổn thương mạch máu mũi.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không nhét bông gòn khô, khăn giấy hoặc lá cây chưa tiệt trùng sâu vào hốc mũi vì có thể gây nhiễm trùng và làm tổn thương nặng hơn khi rút ra. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế hoặc chuyên khoa tai mũi họng nếu máu chảy ồ ạt không cầm sau 20 phút ép cánh mũi, chảy máu kèm theo chóng mặt, khó thở, hoa mắt hoặc xuất hiện sau một chấn thương vùng đầu mặt.
Tóm tắt
Tình trạng chảy máu mũi khi thức dậy phần lớn xuất phát từ các yếu tố kích ứng tại chỗ lành tính và có thể cải thiện tốt khi chăm sóc niêm mạc đúng cách. Người bệnh nên ghi nhớ các bước sơ cứu cúi đầu ép cánh mũi và chủ động đi khám chuyên khoa tai mũi họng nếu chảy máu tái diễn nhiều lần hoặc khó cầm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên ngửa cổ ra sau khi bị chảy máu mũi không?
Tư thế ngửa cổ ra sau rất nguy hiểm vì khiến máu chảy ngược xuống hầu họng, dễ gây ho sặc, kích thích dạ dày dẫn đến nôn mửa hoặc tắc nghẽn đường thở. Người bệnh cần giữ đầu hơi cúi về phía trước khi sơ cứu.
Thời gian ép cánh mũi để cầm máu nên kéo dài bao lâu?
Bạn nên dùng ngón tay ép chặt hai cánh mũi liên tục từ 10 đến 15 phút mà không thả tay ra ngắt quãng. Khoảng thời gian này vừa đủ để tạo áp lực trực tiếp và kích hoạt quá trình hình thành cục máu đông tự nhiên.
Bật điều hòa nhiệt độ thấp có làm tăng nguy cơ chảy máu mũi buổi sáng không?
Nằm máy điều hòa cả đêm làm giảm độ ẩm không khí, khiến lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc mũi bị bốc hơi nhanh chóng. Khi các mạch máu nhỏ ở vách ngăn mũi bị khô căng, chúng rất dễ rách vỡ ngay khi bạn thức dậy.
Huyết áp cao có gây chảy máu mũi khi ngủ dậy không?
Huyết áp tăng cao đột ngột có thể làm tăng áp lực lên thành mạch, dẫn đến vỡ các mao mạch niêm mạc mũi. Do đó, người có tiền sử tăng huyết áp khi bị chảy máu mũi nên đo lại huyết áp và đi khám định kỳ.
Dùng nước muối sinh lý xịt mũi hàng ngày có giúp giảm chảy máu mũi không?
Nước muối sinh lý giúp làm mềm rỉ mũi, duy trì độ ẩm tự nhiên và làm sạch dị nguyên gây viêm. Bạn nên xịt hoặc nhỏ rửa mũi nhẹ nhàng mỗi ngày, đặc biệt là trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy.
