Những sai lầm ngày hè dễ dẫn đến ngộ độc thực phẩm nguy kịch

Ngộ độc thực phẩm mùa hè là gì?

Ngộ độc thực phẩm mùa hè là tình trạng bệnh lý xảy ra sau khi ăn uống phải các loại thức ăn, nước uống bị nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc độc tố do vi sinh vật tiết ra trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Ở dải nhiệt độ từ 20 đến 40 độ C, vi sinh vật gây hại có khả năng nhân đôi số lượng chỉ sau mỗi 20 phút.

Khi độc tố và vi khuẩn xâm nhập vào đường tiêu hóa, chúng tấn công niêm mạc ruột, kích thích phản ứng viêm cấp tính và gây rối loạn hấp thu nước, điện giải. Trong các trường hợp nhiễm khuẩn nặng, độc tố vi khuẩn có thể vượt qua hàng rào ruột đi vào máu, gây hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc toàn thân, suy đa cơ quan và đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được hỗ trợ y tế kịp thời.

Thói quen để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu sau khi nấu

Nhiệt độ môi trường mùa hè thường xuyên ở mức cao, tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi với tốc độ nhanh chóng. Thói quen nấu chín thức ăn từ trưa rồi để trên bàn ăn hoặc trong chạn bát đến bữa tối mà không đậy kín hay bảo quản mát là nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc.

Sau khi nấu chín, nếu để ở nhiệt độ thường quá hai giờ, các bào tử vi khuẩn tồn dư có thể nảy mầm và sản sinh độc tố. Việc đun lại thức ăn trước khi ăn chỉ tiêu diệt được vi khuẩn sống chứ không thể phá hủy hoàn toàn các ngoại độc tố chịu nhiệt đã ngấm vào thực phẩm, dẫn đến nguy cơ rối loạn tiêu hóa và nhiễm độc cấp tính.

Rã đông và sắp xếp thực phẩm sai cách trong tủ lạnh

Nhiều người có thói quen ngâm thịt, cá đông lạnh trong chậu nước ở nhiệt độ phòng hoặc để ngoài không khí nhiều giờ liền để tan đá. Quá trình này khiến lớp bề mặt ngoài của thực phẩm ấm lên nhanh chóng và trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn nhân lên, trong khi phần lõi bên trong vẫn còn đóng băng.

Ngoài ra, việc để lẫn thực phẩm sống và thực phẩm chín trong cùng ngăn mát tủ lạnh, không bọc màng bọc thực phẩm hoặc hộp kín chuyên dụng cũng dẫn đến tình trạng nhiễm khuẩn chéo. Nước rỉ từ thịt cá sống có thể mang vi khuẩn Salmonella hoặc Campylobacter sang các món ăn sẵn, gây nguy hiểm trực tiếp cho đường tiêu hóa.

Sử dụng đá lạnh và đồ uống vỉa hè không bảo đảm nguồn nước

Nhu cầu giải khát tăng cao vào mùa nóng khiến nước đá, nước giải khát đường phố, chè và sinh tố trở thành lựa chọn phổ biến. Tuy nhiên, nguồn nước làm đá không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh hoặc khâu vận chuyển, lưu trữ thủ công bằng thùng xốp cáu bẩn là nguồn lây nhiễm vi khuẩn E. coli và phẩy khuẩn tả rất lớn.

Các loại dụng cụ pha chế, máy xay sinh tố hay ly cốc không được khử trùng sạch sẽ trong môi trường nóng ẩm cũng dễ hình thành màng sinh học chứa vi nấm và vi khuẩn gây bệnh, dẫn đến tình trạng ngộ độc cấp kèm tiêu chảy dữ dội cho người dùng.

Tiêu thụ các món ăn tươi sống và tái chưa qua xử lý nhiệt

Các món gỏi cá, hàu sống, nem chua, tiết canh và thịt tái thường được ưa chuộng trên các bàn nhậu mùa hè. Thời tiết nắng nóng đẩy nhanh tốc độ phân hủy mô động vật và sự tích tụ của vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus trong hải sản biển hoặc liên cầu lợn trong tiết canh tươi sống.

Các loại ký sinh trùng và vi khuẩn nguy hiểm này không thể bị loại bỏ hoàn toàn bằng nước cốt chanh, mù tạt hay rượu trắng như quan niệm dân gian. Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng có thể gây viêm dạ dày ruột cấp, nhiễm trùng huyết và sốc nhiễm độc chỉ trong thời gian rất ngắn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất nâng cao kiến thức thường thức và phòng ngừa y tế, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc truyền nhiễm. Đặc biệt đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính, mọi dấu hiệu mất nước nhanh cần được xử trí tại cơ sở y tế.

Tóm tắt

Ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu mỗi gia đình duy trì thói quen chế biến và bảo quản an toàn. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường về tiêu hóa, việc theo dõi sát diễn tiến và đến cơ sở y tế kịp thời là yếu tố quyết định để bảo vệ tính mạng.