Sai lầm khi làm việc ngoài trời nắng nóng gây hại sức khỏe
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Lao động ngoài trời trong điều kiện thời tiết nắng nóng đỉnh điểm khiến cơ thể dễ bị mất nước, kiệt sức vì nhiệt và thậm chí gặp phải biến chứng sốc nhiệt nguy hiểm. Nhiều thói quen sinh hoạt và làm việc thường ngày tưởng chừng vô hại lại chính là nguyên nhân làm tăng gánh nặng lên hệ điều hòa thân nhiệt.
Việc chủ động nhận diện các sai lầm phổ biến khi lao động dưới ánh nắng mặt trời giúp người lao động điều chỉnh thói quen kịp thời, bảo vệ an toàn cho cơ thể và duy trì hiệu suất công việc trong suốt mùa hè.
Làm việc ngoài trời nắng nóng là gì?
Nắng nóng cực đoan là điều kiện thời tiết khắc nghiệt ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, đặc biệt đối với người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, người giao hàng và nông dân. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao kèm theo độ ẩm lớn, cơ thể phải hoạt động liên tục để thải nhiệt thông qua cơ chế tiết mồ hôi và giãn mạch máu dưới da. Tuy nhiên, việc duy trì các thói quen làm việc không phù hợp có thể cản trở quá trình tự làm mát, dẫn đến rối loạn điện giải, giảm lưu lượng máu đến các cơ quan quan trọng và gây nguy cơ kiệt sức vì nhiệt. Nhận thức đúng về các hành vi nguy cơ là bước đầu tiên để xây dựng phương án bảo vệ sức khỏe lao động hiệu quả.
Chỉ uống nước khi cảm thấy khát và sử dụng quá nhiều nước đá lạnh
Nhiều người lao động ngoài trời thường có thói quen chờ đến khi cảm thấy rất khát mới uống nước. Khi cảm giác khát xuất hiện, cơ thể thực chất đã bắt đầu rơi vào trạng thái thiếu nước, làm giảm khả năng tiết mồ hôi để hạ nhiệt. Thêm vào đó, việc uống ngay một lượng lớn nước đá lạnh khi đang nóng nực có thể gây co đột ngột các mạch máu vùng họng và dạ dày, dễ dẫn đến hiện tượng lạnh bụng, rối loạn tiêu hóa và viêm đường hô hấp trên. Để đảm bảo an toàn, người lao động nên bổ sung nước định kỳ từng ngụm nhỏ khoảng 15-20 phút một lần, ưu tiên nước lọc ở nhiệt độ mát vừa phải hoặc sử dụng dung dịch oresol, nước khoáng để bù đắp lượng điện giải mất đi qua mồ hôi.
Làm việc liên tục dưới nắng gắt không nghỉ ngơi ngắt quãng
Lao động thể lực liên tục trong nhiều giờ liền vào thời điểm nhiệt độ đỉnh điểm, từ 11 giờ trưa đến 15 giờ chiều, khiến nhiệt lượng tích tụ trong cơ thể vượt quá khả năng tự thải nhiệt. Việc không sắp xếp khoảng nghỉ làm cho nhịp tim tăng cao kéo dài, cơ bắp căng thẳng và tinh thần nhanh chóng mệt mỏi. Trạng thái này làm tăng nguy cơ kiệt sức vì nhiệt và say nắng. Giải pháp hợp lý là chủ động phân bổ ca làm việc, luân phiên nghỉ ngơi từ 10-15 phút sau mỗi 1-2 giờ lao động tại những khu vực có bóng râm, thoáng gió để giúp thân nhiệt và nhịp tim dần trở về mức ổn định.
Mặc trang phục quá dày bí hoặc không che chắn vùng đầu cổ
Sử dụng quần áo từ các chất liệu dày, tổng hợp khó thấm hút mồ hôi khiến hơi nóng bị giữ lại ngay sát bề mặt da, cản trở sự bốc hơi mồ hôi. Ngược lại, một số người lao động chủ quan không đội mũ rộng vành, không đeo khẩu trang hoặc không che chắn vùng cổ, khiến ánh nắng chiếu trực tiếp lên da và vùng chẩm sau đầu. Điều này dễ kích thích trung khu điều hòa thân nhiệt ở não bộ, dẫn đến đau đầu, chóng mặt và tăng rủi ro sốc nhiệt. Người lao động nên lựa chọn quần áo dài tay từ chất liệu cotton thoáng khí, mỏng nhẹ, sáng màu và trang bị đầy đủ mũ bảo hộ hoặc nón rộng vành khi làm việc ngoài trời.
Tắm dội nước lạnh ngay lập tức sau khi vừa đi nắng về
Sau khi làm việc dưới trời nắng gắt, các mạch máu dưới da đang giãn rộng để tăng cường thoát nhiệt. Việc dội ngay nước lạnh lên cơ thể khiến các mạch máu co rút lại một cách đột ngột. Sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh này có thể làm tăng huyết áp bộc phát, cản trở tuần hoàn máu lên脑 và gây nguy cơ đột quỵ hoặc rủi ro tim mạch cấp tính. Sau khi từ ngoài nắng vào, người lao động nên ngồi nghỉ ở không gian mát mẻ, lau sạch mồ hôi trên da và uống ít nước mát. Chỉ nên tắm bằng nước ấm vừa phải sau khi cơ thể đã hết vã mồ hôi và thân nhiệt trở lại trạng thái bình thường.
Bỏ qua các triệu chứng cảnh báo sớm của kiệt sức vì nhiệt
Cố gắng tiếp tục làm việc khi xuất hiện các biểu hiện như vã mồ hôi dữ dội, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút cơ bắp hoặc mệt mỏi lừ đừ là một sai lầm rất nguy hiểm. Các triệu chứng này cho thấy hệ điều hòa thân nhiệt đang chịu áp lực quá tải. Nếu không can thiệp kịp thời, người lao động có thể nhanh chóng rơi vào trạng thái sốc nhiệt với các dấu hiệu sốt cao, da khô nóng, lơ mơ hoặc ngất xỉu. Ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, người lao động cần lập tức dừng công việc, di chuyển vào nơi râm mát, nới lỏng quần áo và chèn khăn mát lên vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt kịp thời.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe lao động chung, không thay thế cho các tư vấn chuyên môn từ bác sĩ hoặc chuyên gia y tế. Khi người lao động có biểu hiện sốc nhiệt nghiêm trọng như sốt cao trên 40 độ C, lú lẫn, co giật hoặc hôn mê, người xung quanh không tự ý cho uống nước hay tự điều trị tại nhà mà cần gọi ngay dịch vụ cấp cứu y tế hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Bảo vệ sức khỏe khi làm việc ngoài trời nắng nóng đòi hỏi người lao động phải thay đổi các thói quen sai lầm hằng ngày. Việc bổ sung nước đúng cách, mặc trang phục phù hợp, nghỉ ngơi ngắt quãng và nhận biết sớm dấu hiệu kiệt sức sẽ giúp giảm thiểu tối đa rủi ro sốc nhiệt, đảm bảo an toàn lao động và sức khỏe lâu dài.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người làm việc ngoài trời nên uống bao nhiêu nước mỗi giờ trong ngày nắng nóng?
Trong điều kiện làm việc ngoài trời nắng nóng, người lao động nên bổ sung khoảng 500ml đến 1000ml nước mỗi giờ, chia nhỏ thành nhiều lần uống cách nhau 15-20 phút để duy trì trạng thái cân bằng lượng nước cho cơ thể.
Có nên dùng nước ngọt có gas để giải khát khi làm việc ngoài nắng không?
Không nên sử dụng nước ngọt có gas vì lượng đường cao và chất kích thích có thể làm tăng tốc độ mất nước của cơ thể và gây đầy bụng. Nước lọc, nước khoáng hoặc nước điện giải là lựa chọn an toàn hơn.
Dấu hiệu nào phân biệt giữa say nắng nhẹ và sốc nhiệt nguy hiểm?
Say nắng nhẹ thường gây hoa mắt, vã mồ hôi nhiều, mệt mỏi và da ẩm mát. Sốc nhiệt là tình trạng khẩn cấp với sốt rất cao, da khô nóng không tiết mồ hôi, lú lẫn hoặc ngất xỉu cần cấp cứu y tế ngay.
Nên xử trí ban đầu như thế nào khi đồng nghiệp bị kiệt sức do nắng nóng?
Nhanh chóng đưa người bệnh vào bóng râm thoáng mát, nới lỏng quần áo, dùng khăn mát lau người hoặc chèn vào nách, bẹn và cho uống từng ngụm nước nhỏ nếu người bệnh còn tỉnh táo.
Mặc quần áo màu gì khi làm việc ngoài trời giúp giảm hấp thụ nhiệt tốt nhất?
Nên ưu tiên chọn quần áo sáng màu như màu trắng, vàng nhạt hay xám nhạt vì các màu này ít phản xạ và ít hấp thụ bức xạ nhiệt từ ánh nắng mặt trời hơn so với các tông màu tối.
