Rốn lồi ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, đặc điểm và thời điểm cần đưa trẻ đi khám
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng rốn lồi ở trẻ sơ sinh là tình trạng vùng rốn nhô cao hơn so với bề mặt thành bụng, thường trở nên rõ rệt hơn khi trẻ khóc, ho hoặc rặn đi ngoài. Đây là mối bận tâm phổ biến của nhiều phụ huynh trong những tháng đầu đời của trẻ.
Phần lớn các trường hợp rốn lồi xuất phát từ sự chậm khép kín của vòng rốn bụng, tạo điều kiện cho một phần mô trong ổ bụng nhô ra ngoài. Việc hiểu rõ bản chất vấn đề giúp cha mẹ giữ tâm lý bình tĩnh, biết cách theo dõi sát sao tiến triển tại nhà và kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có biểu hiện bất thường.
Rốn lồi ở trẻ sơ sinh là gì?
Rốn lồi ở trẻ sơ sinh phần lớn liên quan đến thoát vị rốn, một tình trạng lành tính xuất hiện khi các cơ bụng chưa khép kín hoàn toàn sau khi dây rốn rụng. Khối lồi này thường mềm, phồng to hơn khi áp lực ổ bụng tăng lúc trẻ khóc hay gồng mình và tự thu nhỏ lại khi trẻ nằm yên. Ngoài ra, tình trạng này cũng có thể do nụ hạt rốn gây nên. Đa số thoát vị rốn không gây đau đớn, không ảnh hưởng tới tiêu hóa và có khả năng tự bình phục khi thành bụng của trẻ phát triển cứng cáp hơn trong giai đoạn từ một đến hai tuổi.
Nguyên nhân gây ra hiện tượng rốn lồi ở trẻ sơ sinh
Trong thời kỳ thai nhi, dây rốn đi qua một lỗ nhỏ trên thành bụng của trẻ để kết nối với cơ thể mẹ. Sau khi sinh, dây rốn được cắt kẹp, lỗ mở này sẽ dần khép lại khi các cơ bụng phát triển. Tình trạng rốn lồi xảy ra khi các cơ thành bụng xung quanh vòng rốn chưa đóng kín hoàn toàn, tạo nên một khe hở nhỏ. Khi áp lực trong ổ bụng gia tăng lúc trẻ khóc, ho hoặc rặn đi đại tiện, một phần ruột hoặc mô mỡ trong ổ bụng sẽ bị đẩy qua khe hở này và nhô ra dưới da, tạo thành khối lồi lên ở vùng rốn. Tình trạng này xảy ra phổ biến hơn ở trẻ sinh thiếu tháng hoặc có cân nặng khi sinh thấp.
Đặc điểm nhận biết rốn lồi lành tính ở trẻ
Rốn lồi do thoát vị rốn lành tính thường có những đặc điểm nhận diện rất rõ ràng. Khối lồi xuất hiện ngay tại vị trí rốn, có kích thước dao động từ một đến năm centimet. Vùng da bao bọc khối lồi hoàn toàn bình thường, không sưng đỏ hay bầm tím. Khi chạm nhẹ vào, khối lồi có cảm giác mềm mại và có thể dễ dàng ấn nhẹ cho xẹp xuống trở lại ổ bụng mà không làm trẻ đau đớn. Khối lồi phồng to nhất khi trẻ vận động mạnh, khóc to hoặc rặn và thu nhỏ lại khi trẻ nằm ngủ yên tĩnh. Bề mặt da vùng rốn lồi lành tính luôn giữ sạch sẽ, khô ráo và không phát ra mùi hôi.
Các dấu hiệu cảnh báo rốn lồi bất thường cần đi khám
Mặc dù đa số các trường hợp lồi rốn đều lành tính, phụ huynh vẫn cần cảnh giác với nguy cơ thoát vị rốn bị nghẹt. Tình trạng nghẹt xảy ra khi quai ruột bị kẹt chặt trong lỗ thoát vị và không thể tự chui trở lại ổ bụng. Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa nhi ngay nếu phát hiện các dấu hiệu như khối lồi đột ngột phồng to, cứng chắc và không thể ấn xẹp xuống. Vùng da quanh rốn sưng tấy, đỏ bừng hoặc bầm tím. Trẻ quấy khóc dữ dội do đau đớn, bỏ bú, nôn trớ dịch xanh vàng. Ngoài ra, việc rốn rỉ máu, rỉ mủ hoặc phát ra mùi hôi cũng cần được xử lý y tế ngay.
Hướng dẫn chăm sóc an toàn cho trẻ sơ sinh bị rốn lồi
Khi chăm sóc trẻ sơ sinh bị rốn lồi, phụ huynh cần áp dụng các biện pháp vệ sinh an toàn. Vùng rốn luôn phải được giữ khô ráo, sạch sẽ bằng cách lau nhẹ bằng nước muối sinh lý và dùng gạc sạch thấm khô. Khi mặc tã cho bé, nên gấp mép tã xuống dưới vùng rốn để tránh ma sát và ngăn ngừa phân hay nước tiểu dính vào. Tuyệt đối không tự ý dùng đồng xu, bằng dính hay vật cứng để đè nén khối lồi với hy vọng làm rốn bằng phẳng. Việc đè nén sai cách dễ gây tổn thương da và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Hầu hết thoát vị rốn sẽ tự khỏi trước hai tuổi mà không cần can thiệp phẫu thuật.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa chung và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp đè nén rốn hoặc thoa thuốc lên rốn của trẻ khi chưa có chỉ định y tế. Khi nhận thấy rốn của trẻ có dấu hiệu cứng, đổi màu hoặc trẻ quấy khóc đau đớn, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được khám chữa kịp thời.
Tóm tắt
Rốn lồi ở trẻ sơ sinh đa phần là hiện tượng sinh lý lành tính do thoát vị rốn và sẽ tự bình phục khi cơ thành bụng của trẻ phát triển hoàn thiện. Sự quan sát sát sao biểu hiện hàng ngày, kết hợp chăm sóc vệ sinh đúng cách và đưa trẻ đi khám bác sĩ khi có dấu hiệu cảnh báo là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe an toàn cho trẻ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh bị rốn lồi có gây đau đớn không?
Thoát vị rốn lành tính ở trẻ sơ sinh thông thường không gây ra cảm giác đau đớn hay khó chịu. Trẻ vẫn ăn uống và sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, nếu khối thoát vị bị nghẹt, trẻ sẽ quấy khóc dữ dội do đau.
Có nên dùng đồng xu hoặc băng dán để đè rốn lồi xuống không?
Cha mẹ tuyệt đối không nên dùng đồng xu hay vật cứng đè nén lên rốn trẻ. Biện pháp này không giúp vòng rốn khép nhanh hơn mà còn dễ gây trầy xước, tổn thương da và tăng nguy cơ nhiễm trùng nguy hiểm.
Rốn lồi ở trẻ sơ sinh khi nào sẽ tự khỏi?
Phần lớn các trường hợp thoát vị rốn ở trẻ sơ sinh sẽ tự thu nhỏ và khép lại hoàn toàn khi cơ bụng phát triển cứng cáp, thường là trước khi trẻ đạt hai tuổi. Một số ít trường hợp có thể kéo dài hơn.
Trẻ sơ sinh bị rốn lồi khi nào cần phẫu thuật?
Phẫu thuật thoát vị rốn chỉ được cân nhắc khi khối lồi không tự khép lại sau khi trẻ được bốn đến năm tuổi, hoặc xảy ra biến chứng thoát vị nghẹt nguy hiểm cần được xử lý cấp cứu khẩn cấp.
Nụ hạt rốn có gây ra hiện tượng rốn lồi không?
Nụ hạt rốn là khối mô hạt nhỏ còn lại sau rụng rốn, có thể rỉ dịch khiến rốn nổi gờ lên. Tình trạng này khác với thoát vị rốn và cần được bác sĩ nhi khoa thăm khám và xử lý y tế thích hợp.
