Rôm sảy có lây không và những điều cần biết để chăm sóc đúng cách

Rôm sảy có lây không là gì?

Rôm sảy hay còn gọi là bệnh phát ban nhiệt trong y khoa với tên gọi miliaria, là tình trạng kích ứng da lành tính xuất hiện khi mồ hôi không thể thoát tự nhiên qua bề mặt biểu bì. Khi thời tiết oi bức, độ ẩm không khí tăng cao hoặc cơ thể vận động nhiều, các tuyến mồ hôi eccrine sẽ tăng cường hoạt động để giải phóng nhiệt lượng. Nếu miệng ống tuyến bị bít kín bởi tế bào chết, bụi bẩn hoặc bã nhờn, dịch mồ hôi sẽ ứ đọng lại dưới các lớp tế bào da, hình thành các bọng nước li ti hoặc sẩn đỏ gây châm chích. Tình trạng này rất phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do cấu trúc da mỏng manh và hệ thống tuyến mồ hôi chưa hoàn thiện chức năng bài tiết. Rôm sảy không lây truyền qua tiếp xúc thông thường, việc nhiều người trong cùng một môi trường cùng bị rôm sảy đơn thuần là do cùng chịu tác động từ thời tiết nóng nực và môi trường kém thông thoáng.

Cơ chế phát sinh tình trạng rôm sảy trên da

Rôm sảy hay còn gọi là hiện tượng bít tắc ống tuyến mồ hôi eccrine xảy ra chủ yếu do yếu tố cơ học và môi trường bên ngoài. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, các ống dẫn mồ hôi phát triển chưa hoàn thiện nên rất dễ bị tắc nghẽn khi cơ thể bài tiết nhiều mồ hôi trong thời tiết oi bức. Khi mồ hôi không thể thoát ra bề mặt da, lượng dịch này sẽ ứ đọng dưới lớp biểu bì hoặc trung bì, gây kích thích các mô xung quanh và kích hoạt phản ứng viêm tại chỗ.

Bên cạnh yếu tố nhiệt độ môi trường, việc phụ huynh ủ ấm trẻ quá mức, cho trẻ mặc nhiều lớp quần áo dày bằng chất liệu không thấm hút hoặc cho trẻ vận động cường độ cao cũng làm gia tăng lưu lượng mồ hôi tiết ra. Ngoài ra, việc sử dụng các loại kem bôi, dầu dưỡng da có kết cấu quá đặc hoặc tình trạng nằm bất động lâu trên giường bệnh ở người lớn cũng là những yếu tố thuận lợi cản trở quá trình thông thoáng của lỗ chân lông, dẫn tới hình thành các nốt sẩn đỏ ngứa ngáy khó chịu.

Các dạng rôm sảy thường gặp và biểu hiện đặc trưng

Dựa vào độ sâu của vị trí ống tuyến mồ hôi bị tắc nghẽn, rôm sảy trên lâm sàng thường được phân chia thành ba dạng chính với những biểu hiện khác nhau. Dạng nông nhất là rôm sảy dạng tinh thể, xuất hiện khi ống tuyến bị tắc ngay sát lớp sừng bề mặt. Dạng này đặc trưng bởi các mụn nước nhỏ li ti trong suốt, thành mỏng, rất dễ vỡ khi cọ xát nhẹ và thường không đi kèm cảm giác ngứa rát hay sưng đỏ.

Dạng phổ biến hơn là rôm sảy đỏ, hình thành khi điểm tắc nghẽn nằm sâu hơn ở lớp gai của biểu bì. Người bệnh xuất hiện nhiều sẩn đỏ nhỏ, mụn nước nhỏ li ti nằm rải rác hoặc thành từng đám ở vùng ngực, cổ, nách hoặc bẹn, kèm theo cảm giác châm chích, ngứa ngáy dữ dội khiến trẻ quấy khóc. Dạng nặng và ít gặp hơn là rôm sảy sâu, tổn thương xảy ra ở vùng tiếp giáp biểu bì và trung bì, tạo thành các nốt sẩn màu thịt cứng chắc, thường phát triển sau các đợt rôm sảy đỏ tái diễn nhiều lần và có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể.

Biện pháp chăm sóc và làm dịu da tại nhà

Mục tiêu hàng đầu trong việc chăm sóc vùng da bị rôm sảy là giảm tiết mồ hôi và giải phóng tình trạng ứ đọng lỗ chân lông một cách an toàn. Người chăm sóc cần duy trì không gian phòng thông thoáng, sử dụng quạt hoặc điều hòa nhiệt độ ở mức dễ chịu để cơ thể trẻ không phải đổ mồ hôi liên tục. Nên ưu tiên chọn quần áo may từ chất liệu sợi tự nhiên như cotton, kiểu dáng rộng rãi, mỏng nhẹ và có khả năng thấm hút mồ hôi tốt.

Hằng ngày, người bệnh cần được tắm rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm sạch, có thể dùng sữa tắm dịu nhẹ chuyên dụng không chứa hương liệu mạnh hay xà phòng kiềm tính cao. Sau khi tắm, dùng khăn bông mềm thấm khô người một cách nhẹ nhàng, tuyệt đối không chà xát mạnh gây trầy xước tổn thương. Gia đình nên tránh tự ý thoa các loại dầu khoáng, mỡ nhờn hoặc thuốc mỡ đặc lên vùng da rôm sảy vì lớp màng nhờn này sẽ tiếp tục bịt kín lỗ chân lông, làm cho tình trạng kích ứng và ứ dịch mồ hôi trở nên nghiêm trọng hơn.

Nhận biết dấu hiệu bội nhiễm và thời điểm cần khám bác sĩ

Mặc dù rôm sảy là tình trạng lành tính nhưng nếu người bệnh cào gãi liên tục làm rách bề mặt mụn nước, vi khuẩn cư trú trên bề mặt da như tụ cầu hoặc liên cầu có thể xâm nhập gây ra bội nhiễm vi khuẩn. Dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng bao gồm các nốt rôm sảy hóa mủ trắng đục, da xung quanh sưng đỏ lan rộng, sờ vào thấy nóng và đau rát nhiều hơn so với phản ứng ngứa thông thường.

Khi nhận thấy trẻ có biểu hiện sốt, quấy khóc không dứt, tổn thương da trợt loét hoặc rôm sảy không có dấu hiệu thuyên giảm sau một tuần chăm sóc tích cực, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu hoặc nhi khoa. Bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám trực tiếp để phân biệt với các bệnh lý da khác như chốc lở, viêm nang lông hoặc viêm da cơ địa dị ứng, từ đó chỉ định dung dịch sát khuẩn hoặc dung dịch bôi điều trị phù hợp cho từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa thường thức và nâng cao nhận thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Thông tin này không thay thế cho việc chẩn đoán y khoa, kê đơn hoặc phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi chứa hoạt chất corticoid hoặc kháng sinh để bôi lên da trẻ khi chưa có chỉ định y tế. Nếu da có hiện tượng sưng tấy, mưng mủ hoặc kèm sốt, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám cẩn thận.

Tóm tắt

Rôm sảy là phản ứng lành tính ngoài da khi tuyến mồ hôi bị bít tắc trong thời tiết nóng ẩm và hoàn toàn không lây lan. Việc giữ da khô thoáng, vệ sinh nhẹ nhàng và mặc trang phục cotton rộng rãi sẽ giúp phục hồi da nhanh chóng. Nếu tổn thương da kéo dài hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.