Răng khôn là răng số mấy và các vấn đề thường gặp

Răng khôn là răng số mấy là gì?

Răng khôn là tên gọi dân gian của răng số 8, chính là răng cối lớn thứ ba trong hệ thống răng vĩnh viễn của con người. Mỗi người trưởng thành có thể có từ 0 đến 4 chiếc răng khôn, chia đều cho hàm trên và hàm dưới ở hai bên tả hữu.

Về mặt sinh lý, răng khôn từng đóng vai trò hỗ trợ nghiền nát thức ăn thô cứng ở loài người cổ đại. Tuy nhiên, cùng với sự tiến hóa và thay đổi thói quen ăn uống, kích thước xương hàm của con người hiện đại ngày càng thu nhỏ lại. Con người không còn đủ chỗ trống cho răng khôn mọc thẳng hàng như các răng khác. Chính sự thiếu hụt không gian này khiến răng khôn thường xuyên gặp trở ngại khi trồi lên khỏi nướu, trở thành nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề sức khỏe răng miệng phổ biến.

Vị trí chính xác của răng khôn trên cung hàm

Để xác định vị trí của răng khôn, bạn có thể đếm từ răng cửa giữa ở vị trí số 1 lần lượt đi vào bên trong. Răng khôn nằm ở vị trí thứ 8, ngay sau răng cối lớn thứ hai là răng số 7. Vì nằm ở góc sâu nhất của khoang miệng, việc quan sát bằng mắt thường cũng như chải răng vệ sinh khu vực này gặp nhiều khó khăn hơn so với các răng phía trước.

Số lượng răng khôn ở mỗi người không giống nhau. Một số người mọc đủ 4 chiếc răng khôn ở cả bốn góc hàm, nhưng cũng có những trường hợp chỉ mọc 1, 2, 3 chiếc hoặc hoàn toàn không có mầm răng khôn. Quá trình mọc răng khôn thường diễn ra gián đoạn thành từng đợt kéo dài vài tháng hoặc vài năm, kèm theo cảm giác ê buốt hoặc sưng nhẹ nướu răng mỗi khi răng nhú lên.

Các vấn đề nha khoa thường gặp liên quan đến răng khôn

Khi không đủ khoảng trống để mọc thẳng, răng khôn có thể mọc theo nhiều hướng bất thường như đâm nghiêng sang răng số 7, mọc xoay ngang hoặc chôn hoàn toàn trong xương hàm gọi là mọc ngầm. Sự mọc bất thường này gây ra nhiều rủi ro sức khỏe răng miệng.

Biến chứng hay gặp nhất là viêm lợi trùm răng khôn. Khi răng mới nhú lên một phần, màng nướu che phủ bên trên tạo thành khoảng trống tích tụ vi khuẩn và thức ăn thừa, gây sưng tấy, mưng mủ, sốt và khó mở miệng. Ngoài ra, răng khôn mọc lệch ép vào răng số 7 làm dắt thức ăn, lâu ngày gây sâu răng số 7, phá hủy chân răng kế cận. Ở một số trường hợp, răng khôn mọc ngầm kéo dài có thể hình thành nang thân răng hoặc u xương hàm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cấu trúc xương.

Chỉ định nhổ răng khôn và các trường hợp có thể bảo tồn

Không phải mọi chiếc răng khôn đều bắt buộc phải nhổ bỏ. Việc đưa ra quyết định can thiệp phụ thuộc vào kết quả thăm khám lâm sàng và hình ảnh phim X-quang răng do bác sĩ chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt đánh giá.

Bác sĩ thường chỉ định nhổ răng khôn trong các trường hợp: răng mọc lệch gây đau nhức, viêm lợi trùm tái phát nhiều lần, răng mọc ngầm đâm hỏng chân răng số 7, răng khôn bị sâu nặng hoặc gây tổn thương xương hàm. Ngược lại, răng khôn có thể được giữ lại nếu mọc thẳng hoàn toàn, không bị nướu che phủ, mọc khớp với răng đối diện và người bệnh dễ dàng chải sạch. Răng khôn cũng có thể được bảo tồn ở những người có bệnh lý nền toàn thân không cho phép can thiệp phẫu thuật nha khoa.

Biện pháp chăm sóc và theo dõi sức khỏe khi mọc răng khôn

Để hạn chế biến chứng trong giai đoạn mọc răng khôn, việc duy trì vệ sinh răng miệng cẩn thận là yếu tố hàng đầu. Người bệnh nên sử dụng bàn chải lông mềm chải kỹ vùng răng trong cùng, kết hợp chỉ nha khoa và máy tăm nước để loại bỏ hoàn toàn mảng bám thức ăn ở kẽ răng.

Súc miệng hàng ngày bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch súc miệng kháng khuẩn giúp làm sạch ổ vi khuẩn quanh lợi trùm. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như nướu sưng đau, ê buốt kéo dài, má sưng phồng hoặc sốt nhẹ, bạn không nên tự ý dùng thuốc ngâm hay uống thuốc khi chưa có ý kiến y khoa. Việc thăm khám nha khoa định kỳ mỗi 6 tháng sẽ giúp phát hiện sớm hướng mọc của răng khôn và có hướng xử trí an toàn, kịp thời.

Lưu ý an toàn

Khi xuất hiện tình trạng sưng đau do mọc răng khôn, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hoặc chọc chích nướu tại nhà. Việc nhổ răng khôn cần được thực hiện tại các cơ sở nha khoa uy tín sau khi đã thăm khám và chụp X-quang đầy đủ. Những người có bệnh lý nền như tiểu đường, rối loạn đông máu hay bệnh tim mạch cần thông báo trước cho bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và theo dõi sát sao.

Tóm tắt

Răng khôn là răng số 8 mọc ở vị trí trong cùng của cung hàm. Do đặc thù mọc muộn khi cấu trúc xương hàm đã cố định, răng khôn rất dễ gặp các biến chứng mọc lệch, mọc ngầm gây viêm nhiễm và ảnh hưởng đến răng bên cạnh. Việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt định kỳ kết hợp chụp phim X-quang là giải pháp tốt nhất để theo dõi và bảo vệ sức khỏe răng miệng an toàn.