Răng hàm có thay không và cách chữa khi răng hàm của trẻ bị sâu

Răng hàm của trẻ bị sâu là gì?

Răng hàm ở trẻ em bao gồm hai nhóm chính là răng hàm sữa và răng hàm lớn vĩnh viễn. Răng hàm sữa gồm tám chiếc mọc trong giai đoạn từ mười sáu đến ba mươi ba tháng tuổi, có vai trò bảo đảm lực nhai và dẫn đường cho các răng tiền hàm vĩnh viễn mọc đúng vị trí khi trẻ lớn lên. Răng hàm sữa sẽ lung lay và thay thế khi trẻ bước vào độ tuổi từ chín đến mười hai tuổi. Bên cạnh đó, răng hàm lớn thứ nhất vĩnh viễn bắt đầu mọc lúc khoảng sáu tuổi ở vị trí phía sau cung hàm mà không thay thế bất kỳ chiếc răng sữa nào. Do bề mặt răng hàm có nhiều hố rãnh sâu dễ đọng vụn thức ăn cùng với kỹ năng chải răng của trẻ chưa hoàn thiện, nhóm răng này rất dễ bị vi khuẩn tấn công tạo thành các lỗ sâu men răng, ngà răng hoặc viêm tủy.

Phân biệt răng hàm sữa và răng hàm vĩnh viễn ở trẻ nhỏ

Bộ răng sữa của trẻ gồm tổng cộng hai mươi chiếc, trong đó có tám chiếc răng hàm sữa chia đều cho hàm trên và hàm dưới, gồm răng hàm sữa thứ nhất và răng hàm sữa thứ hai. Những chiếc răng hàm sữa này có chu kỳ thay thế tự nhiên. Tuy nhiên, khi trẻ bước vào giai đoạn khoảng sáu tuổi, chiếc răng hàm lớn thứ nhất vĩnh viễn, thường gọi là răng số sáu, sẽ bắt đầu mọc ở vị trí phía trong cùng mà không qua quá trình rụng răng sữa nào.

Nhiều phụ huynh thường nhầm lẫn răng số sáu là răng sữa do răng mọc ở độ tuổi trẻ vẫn còn nhiều răng sữa chưa thay. Răng số sáu là răng vĩnh viễn quan trọng nhất trên cung hàm, chịu trách nhiệm chính về lực nhai và định hình khớp cắn. Do đó, phụ huynh cần phân biệt rõ giữa răng hàm sữa có thay và răng vĩnh viễn không bao giờ thay để có kế hoạch chăm sóc và điều trị phù hợp cho trẻ.

Thời điểm thay răng hàm sữa và nguy cơ khi mất răng quá sớm

Răng hàm sữa thứ nhất của trẻ thường bắt đầu lung lay và rụng để thay thế bằng răng tiền hàm vĩnh viễn trong khoảng từ chín đến mười một tuổi. Răng hàm sữa thứ hai thường thay muộn hơn, vào khoảng mười đến mười hai tuổi. Quá trình thay răng diễn ra dần dần theo từng giai đoạn phát triển thể chất của trẻ, giúp xương hàm kịp thời mở rộng diện tích cho các răng vĩnh viễn lớn hơn mọc lên.

Nếu răng hàm sữa bị mất quá sớm do sâu răng nặng hoặc tai nạn trước độ tuổi thay sinh lý, các răng kế cận sẽ có xu hướng đổ nghiêng vào khoảng trống. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu chỗ mọc, khiến răng tiền hàm vĩnh viễn mọc ngầm, mọc lệch lạc hoặc khấp khểnh. Do đó, việc duy trì răng hàm sữa khỏe mạnh cho đến đúng thời điểm thay răng tự nhiên là yếu tố quyết định để trẻ có hàm răng vĩnh viễn đều đẹp.

Các giải pháp nha khoa điều trị răng hàm bị sâu ở trẻ

Phương pháp can thiệp sâu răng hàm ở trẻ em phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ tổn thương của mô cứng và tủy răng sau khi được nha sĩ thăm khám. Ở giai đoạn chớm sâu men, bác sĩ có thể chỉ định bôi vecni fluor để tái khoáng hóa và làm chậm tiến triển của lỗ sâu. Khi tổn thương đã tạo thành lỗ sâu ở men và ngà răng nhưng chưa chạm đến tủy, nha sĩ sẽ nạo sạch ngà mủn rồi tiến hành trám bít lỗ sâu bằng vật liệu composite hoặc xi măng thủy tinh để phục hồi hình thể răng.

Trong trường hợp sâu răng nặng lan vào buồng tủy gây đau nhức, trẻ cần được điều trị tủy buồng hoặc điều trị tủy toàn phần để loại bỏ tổ chức viêm, sau đó trám kín ống tủy và phục hình thân răng. Giải pháp nhổ răng chỉ được áp dụng khi thân và chân răng bị phá hủy nghiêm trọng không thể bảo tồn. Khi bắt buộc phải nhổ răng hàm sữa sớm, nha sĩ thường đề xuất gắn khí cụ giữ khoảng để ngăn ngừa xô lệch cung hàm cho đến khi răng vĩnh viễn mọc lên.

Hậu quả tiêu cực khi không điều trị sớm răng hàm bị sâu

Nhiều cha mẹ có tâm lý chủ quan cho rằng răng hàm sữa đằng nào cũng rụng nên không cần chữa trị khi phát hiện vết sâu. Đây là quan niệm sai lầm có thể dẫn đến nhiều hệ lụy lâu dài cho sức khỏe của trẻ. Lỗ sâu răng hàm không được xử lý sẽ ngày càng ăn sâu, gây đau nhức ê buốt kéo dài, khiến trẻ biếng ăn, quấy khóc, suy giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Nhiễm trùng từ tủy răng hàm sữa có thể lan xuống vùng cuống răng, hình thành ổ áp xe quanh chóp và tác động trực tiếp lên mầm răng vĩnh viễn đang nằm ngay bên dưới. Hậu quả là răng vĩnh viễn khi mọc lên có thể bị thiểu sản men răng, đổi màu hoặc mọc sai vị trí. Ngoài ra, việc sâu nhiều răng hàm làm giảm sức nhai, cản trở sự phát triển cân đối của cơ hàm và xương hàm mặt trong giai đoạn tăng trưởng.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc áp dụng mẹo dân gian truyền miệng để nhỏ hay đắp vào lỗ sâu của trẻ tại nhà. Việc dùng thuốc sai cách có thể gây bỏng niêm mạc miệng hoặc che lấp triệu chứng nhiễm trùng nguy hiểm. Mọi can thiệp nha khoa cho trẻ cần được thực hiện tại phòng khám chuyên khoa bởi bác sĩ có chứng chỉ hành nghề.

Tóm tắt

Răng hàm đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nhai nghiền thức ăn và định hướng các răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí. Khi phát hiện răng hàm của trẻ có dấu hiệu đổi màu, ê buốt hoặc khiếm khuyết mô cứng, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở nha khoa để được thăm khám và can thiệp kịp thời. Việc duy trì thói quen chăm sóc răng miệng đúng cách từ sớm sẽ bảo vệ hàm răng khỏe mạnh cho trẻ trong tương lai.