Quy tắc BE FAST giúp nhận biết sớm và cấp cứu đột quỵ

Quy tắc BE FAST là gì?

Đột quỵ脑 hay tai biến mạch máu brain là tình trạng tổn thương brain cấp tính xảy ra khi dòng máu cung cấp cho mô brain bị gián đoạn đột ngột do tắc nghẽn mạch máu hoặc vỡ mạch máu. Khi thiếu oxy và dưỡng chất, các tế bào thần kinh sẽ bắt đầu tổn thương và hoại tử chỉ trong vài phút. Quy tắc BE FAST được xây dựng như một công cụ hỗ trợ cộng đồng dễ nhớ, giúp người xung quanh quan sát và phát hiện sớm năm nhóm triệu chứng cảnh báo đột quỵ phổ biến nhất. Việc nắm vững sơ đồ nhận biết này cho phép người thân phản ứng kịp thời, chủ động gọi cấp cứu chuyên khoa để đưa người bệnh đến bệnh viện nhanh nhất có thể. Nhờ đó, các bác sĩ có thể can thiệp tái thông mạch máu brain trong thời gian vàng, giúp giảm thiểu tối đa rủi ro tử vong cũng như nguy cơ tàn phế dài hạn cho người bệnh.

Giải thích chi tiết các thành tố trong quy tắc BE FAST

Mỗi chữ cái trong từ BE FAST đại diện cho một dấu hiệu cảnh báo đột quỵ mà bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng kiểm tra. Chữ B đại diện cho Balance, tức là trạng thái mất thăng bằng đột ngột, người bệnh cảm thấy chóng mặt, đi đứng xiêu vẹo hoặc mất khả năng phối hợp động tác. Chữ E đại diện cho Eyes, chỉ tình trạng suy giảm thị lực bất ngờ, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị giác một bên mắt.

Chữ F đại diện cho Face, thể hiện sự biến dạng trên khuôn mặt như méo miệng, nụ cười bị lệch hoặc nếp nhăn mũi má một bên bị rủ xuống. Chữ A đại diện cho Arm, nghĩa là yếu hoặc tê yếu tay chân, khi yêu cầu giơ hai tay lên thì một bên tay bị buông rơi xuống. Chữ S đại diện cho Speech, tức là rối loạn ngôn ngữ, nói ngọng, khó phát âm, nói lời vô nghĩa hoặc không hiểu người khác nói gì. Cuối cùng, chữ T đại diện cho Time, nhắc nhở phải khẩn trương ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng và gọi cấp cứu ngay.

Tầm quan trọng của thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ

Trong điều trị đột quỵ thiếu máu cục bộ, thời gian vàng thường được tính trong khoảng vài giờ đầu tiên kể từ khi triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có năng lực điều trị đột quỵ trong cửa sổ thời gian này cho phép các bác sĩ thần kinh thực hiện các thủ thuật tái thông mạch máu bị tắc.

Nếu vượt quá thời gian vàng, các vùng mô não bị thiếu máu có nguy cơ hoại tử hoàn toàn và không thể phục hồi. Chữ T trong quy tắc BE FAST nhấn mạnh rằng ngay khi phát hiện bất kỳ một dấu hiệu nào trong các chữ cái B, E, F, A, S, người theo dõi tuyệt đối không nên chờ đợi triệu chứng tự hết. Sự chủ động hành động của người xung quanh chính là yếu tố then chốt quyết định khả năng phục hồi chức năng vận động và ngôn ngữ của người bệnh sau đột quỵ.

Các bước xử trí đúng cách khi phát hiện người nghi ngờ đột quỵ

Ngay khi quan sát thấy một hoặc nhiều biểu hiện theo quy tắc BE FAST, người trợ giúp cần giữ bình tĩnh và lập tức liên hệ với trung tâm cấp cứu y tế. Trong lúc chờ xe cấp cứu, hãy để người bệnh nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, kê nhẹ đầu cao khoảng ba mươi độ nếu người bệnh còn tỉnh táo và không có dấu hiệu nôn mửa.

Nếu người bệnh bị nôn hoặc lơ mơ, hãy nghiêng người họ sang một bên ở tư thế an toàn để tránh nôn sặc vào đường hô hấp. Hãy nới lỏng quần áo, cà vạt hoặc thắt lưng để giúp người bệnh dễ thở hơn. Việc ghi nhớ chính xác thời điểm các dấu hiệu đầu tiên xuất hiện sẽ cung cấp thông tin lâm sàng rất quan trọng cho bác sĩ tiếp nhận tại phòng cấp cứu, giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán và đưa ra quyết định can thiệp.

Những hành vi cần tránh để bảo vệ an toàn cho người bệnh

Khi đối mặt với nguy cơ đột quỵ, một số thói quen dân gian sai lầm có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng đến tính mạng người bệnh. Tuyệt đối không thực hiện các biện pháp tự phát như chích máu đầu ngón tay, cạo gió, bắt gió hoặc vỗ mạnh vào người bệnh. Những hành động này làm mất khoảng thời gian cấp cứu quý giá và có thể làm huyết áp gia tăng đột ngột.

Bên cạnh đó, không được cho người bệnh ăn, uống nước hoặc tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc nào bao gồm thuốc hạ huyết áp hay thuốc an cung. Do đột quỵ thường đi kèm nguy cơ rối loạn nuốt, việc cho uống thuốc hoặc nước có thể dẫn đến dị vật đường thở, gây sặc và suy hô hấp cấp. Hãy tập trung toàn bộ nỗ lực vào việc vận chuyển người bệnh an toàn và nhanh nhất tới bệnh viện chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Quy tắc BE FAST là công cụ nhận biết dấu hiệu lâm sàng ban đầu mang tính chất tham khảo cho cộng đồng, không thay thế cho quy trình chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Các triệu chứng thần kinh có thể diễn tiến rất nhanh hoặc xuất hiện thoáng qua rồi biến mất, nhưng người bệnh vẫn cần được kiểm tra y tế toàn diện tại bệnh viện. Không tự chẩn đoán hoặc tự điều trị tại nhà dưới bất kỳ hình thức nào. Việc lựa chọn phương pháp can thiệp phải do bác sĩ chuyên khoa thần kinh quyết định dựa trên kết quả chụp chiếu hình ảnh và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Tóm tắt

Nắm vững quy tắc BE FAST giúp mỗi cá nhân trở thành mắt xích quan trọng trong việc phát hiện sớm và hỗ trợ cấp cứu đột quỵ. Nhận biết chính xác các biểu hiện bất thường và hành động nhanh chóng trong thời gian vàng sẽ mang lại cơ hội sống sót cao nhất cũng như giảm thiểu tối đa di chứng thần kinh cho người bệnh.