Qua tuổi dậy thì còn cao được không và cách tối ưu vóc dáng

Qua tuổi dậy thì còn cao được không là gì?

Chiều cao của mỗi người chịu sự chi phối mạnh mẽ từ yếu tố di truyền, chiếm khoảng sáu mươi đến tám mươi phần trăm, trong khi phần còn lại phụ thuộc vào môi trường dinh dưỡng, chế độ vận động và giấc ngủ. Trong các giai đoạn đầu đời, đặc biệt là giai đoạn bào thai, những năm đầu đời và giai đoạn tiền dậy thì đến dậy thì, cơ thể trải qua các đợt bứt phá chiều cao mạnh mẽ. Khi bước vào độ tuổi dậy thì, các tuyến nội tiết hoạt động mạnh mẽ, giải phóng hormone tăng trưởng và hormone sinh dục thúc đẩy xương dài phát triển vượt bậc. Tuy nhiên, đợt bứt phá này cũng đánh dấu chặng đường cuối cùng của sự tăng trưởng thể chất tự nhiên. Sau thời kỳ này, tốc độ dài ra của xương giảm dần và dừng lại khi hệ xương khớp bước vào giai đoạn hoàn thiện cấu trúc.

Cơ chế sinh học quyết định khả năng tăng trưởng chiều cao

Sự phát triển chiều cao ở người diễn ra chủ yếu nhờ sự phân chia và cốt hóa của sụn tiếp hợp, hay còn gọi là đĩa tăng trưởng, nằm ở hai đầu xương dài như xương đùi, xương chày và xương cẳng tay. Trong suốt thời kỳ trẻ em và giai đoạn dậy thì, hormone tăng trưởng do tuyến yên tiết ra kết hợp cùng hormone sinh dục kích thích các tế bào sụn không ngừng nhân lên, đẩy chiều dài xương tăng lên nhanh chóng.

Đến cuối giai đoạn dậy thì, nồng độ hormone sinh dục tăng cao sẽ thúc đẩy quá trình khoáng hóa hoàn toàn của các đĩa sụn này. Khi sụn tiếp hợp đã cốt hóa thành xương đặc, quá trình tăng trưởng theo chiều dọc của xương dài chính thức dừng lại vĩnh viễn. Ở hầu hết mọi người, quá trình cốt hóa này hoàn tất vào khoảng 18 đến 20 tuổi ở nam và 16 đến 18 tuổi ở nữ, khiến cơ thể không thể tự nhiên dài thêm sau mốc này.

Thực tế khả năng tăng chiều cao sau khi kết thúc dậy thì

Khả năng cao thêm sau tuổi dậy thì phụ thuộc hoàn toàn vào việc đĩa tăng trưởng đã đóng lại hay chưa. Nếu bước qua độ tuổi dậy thì nhưng sụn tiếp hợp vẫn còn một phần hở nhỏ, cơ thể vẫn có thể tăng thêm một vài centimet nhưng tốc độ sẽ rất chậm. Điều này đôi khi xảy ra ở những người có thời điểm dậy thì muộn.

Ngược lại, nếu kết quả chẩn đoán hình ảnh qua phim chụp X-quang cho thấy sụn tiếp hợp đã đóng kín hoàn toàn, việc tăng chiều dài xương tự nhiên là điều không thể xảy ra. Mọi tác động từ bên ngoài như uống bổ sung vi chất, bấm huyệt hay luyện tập chuyên biệt lúc này đều không thể kích thích xương dài ra được nữa. Do đó, kỳ vọng tăng vọt chiều cao ở tuổi trưởng thành là không có cơ sở khoa học.

Cải thiện vóc dáng thông qua điều chỉnh tư thế và giải nén cột sống

Mặc dù chiều dài cấu trúc xương không thể thay đổi sau khi đĩa tăng trưởng đóng lại, bạn vẫn có thể cải thiện chiều cao biểu kiến từ một đến ba centimet thông qua việc điều chỉnh tư thế. Nhiều người trẻ hiện nay gặp phải tình trạng gù lưng, cong vẹo cột sống nhẹ hoặc ưỡn cột sống thắt lưng do thói quen ngồi làm việc sai tư thế, khiến vóc dáng bị co ngắn lại.

Tập luyện các bài tập kéo giãn cơ, yoga, bơi lội hoặc bài tập treo xà đơn giúp giải phóng áp lực chèn ép lên đĩa đệm cột sống, hỗ trợ kéo thẳng trục cơ thể. Việc giữ lưng thẳng khi đứng, ngồi và đi đứng không chỉ giúp bạn trông cao ráo, thanh thoát hơn mà còn phòng ngừa thoái hóa cột sống cổ và thắt lưng sớm.

Dinh dưỡng và sinh hoạt duy trì hệ xương khớp khỏe mạnh

Để duy trì vóc dáng thẳng đẹp và hệ cơ xương vững chắc sau tuổi trưởng thành, chế độ dinh dưỡng cân đối đóng vai trò then chốt. Cơ thể cần được cung cấp đủ canxi, vitamin D3, vitamin K2, magie và protein chất lượng cao để duy trì mật độ khoáng xương, ngăn ngừa tình trạng xẹp đốt sống do loãng xương về sau.

Bên cạnh dinh dưỡng, giấc ngủ sâu từ bảy đến tám tiếng mỗi đêm giúp các đĩa đệm giữa các đốt sống phục hồi độ ẩm và độ đàn hồi sau một ngày chịu áp lực trọng lực. Giữ cân nặng hợp lý cũng giúp giảm tải áp lực cơ học lên khung xương chậu và chi dưới, tạo nền tảng cho một thể trạng khỏe mạnh, cân đối.

Lưu ý an toàn

Người tiêu dùng cần thận trọng trước các loại thuốc, thực phẩm chức năng hoặc sữa quảng cáo cam kết tăng chiều cao thần tốc ở người trưởng thành, bởi không có hoạt chất nào có thể làm mở lại sụn tiếp hợp đã đóng. Tuyệt đối không tự ý dùng hormone tăng trưởng khi không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nội tiết, vì có thể dẫn đến nguy cơ rối loạn chuyển hóa và to đầu chi nghiêm trọng. Khi muốn kiểm tra khả năng tăng trưởng, hãy đến cơ sở y tế để chụp X-quang xương.

Tóm tắt

Tóm lại, sau khi đĩa tăng trưởng đã đóng hoàn toàn, chiều cao thực tế sẽ không thể phát triển thêm bằng các phương pháp thông thường. Mọi người nên cẩn trọng trước các sản phẩm tăng chiều cao cấp tốc không rõ nguồn gốc. Thay vào đó, duy trì lối sống lành mạnh, chăm sóc xương khớp và điều chỉnh tư thế sẽ giúp bạn đạt được vóc dáng cao ráo, cân đối và khỏe mạnh dài lâu.