Quá trình nội soi dạ dày diễn ra như thế nào và các lưu ý cần biết

Nội soi dạ dày là gì?

Nội soi dạ dày, hay còn gọi đầy đủ trong thuật ngữ y khoa là nội soi thực quản dạ dày tá tràng, là thủ thuật sử dụng một ống soi mềm chuyên dụng có gắn camera độ nét cao và đèn chiếu sáng ở đầu ống. Thiết bị này được đưa qua đường miệng hoặc đường mũi của người bệnh, đi qua hầu họng xuống thực quản, dạ dày và dừng lại ở đoạn đầu tá tràng.

Mục đích chính của kỹ thuật là khảo sát chi tiết hình thái tổn thương của lớp niêm mạc ống tiêu hóa trên mà các phương pháp khác như chụp X-quang hay siêu âm ổ bụng khó đánh giá chính xác. Thông qua ống nội soi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa không chỉ quan sát mà còn có thể đưa các dụng cụ vi phẫu nhỏ vào để thực hiện các can thiệp cần thiết như lấy mẫu mô sinh thiết, cắt bỏ polyp, tiêm cầm máu hoặc gắp dị vật đường tiêu hóa một cách an toàn và chuẩn xác.

Chuẩn bị trước khi thực hiện nội soi dạ dày

Trước khi tiến hành nội soi dạ dày, khâu chuẩn bị đóng vai trò quyết định đến độ chính xác của hình ảnh chẩn đoán và sự an toàn của người bệnh. Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 6 giờ để thức ăn trong dạ dày được tiêu hóa hết, tránh che lấp các tổn thương niêm mạc. Nước lọc có thể uống với lượng nhỏ nhưng phải ngừng hoàn toàn trước giờ soi ít nhất 2 giờ nhằm ngăn ngừa nguy cơ trào ngược dịch vào đường thở.

Ngoài ra, người bệnh cần thông báo chi tiết cho bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa về các bệnh lý nền mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh lý tim mạch hoặc tiền sử dị ứng thuốc. Nếu đang sử dụng các loại thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc hạ đường huyết, bác sĩ sẽ có hướng dẫn tạm ngưng hoặc điều chỉnh liều phù hợp để phòng ngừa nguy cơ xuất huyết trong và sau thủ thuật.

Các hình thức nội soi dạ dày hiện nay

Hiện nay có hai phương pháp nội soi dạ dày phổ biến là nội soi qua đường miệng truyền thống và nội soi tiền mê. Với phương pháp nội soi thông thường, bác sĩ sẽ xịt thuốc tê vào khoang miệng và hầu họng để làm giảm phản xạ nuốt và cảm giác buồn nôn. Người bệnh giữ trạng thái tỉnh táo hoàn toàn trong suốt quá trình thăm dò kéo dài khoảng 10 đến 15 phút.

Đối với phương pháp nội soi có gây mê, bác sĩ gây mê hồi sức sẽ sử dụng thuốc an thần ngắn qua đường tĩnh mạch, đưa người bệnh vào giấc ngủ nhẹ nhàng trước khi đưa ống soi vào. Phương pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn cảm giác lo lắng, buồn nôn hay khó chịu. Trong suốt thủ thuật, các chỉ số sinh tồn như mạch, huyết áp, nhịp thở và nồng độ oxy trong máu luôn được theo dõi chặt chẽ bằng hệ thống máy móc chuyên dụng để đảm bảo an toàn tối đa.

Quy trình từng bước bên trong phòng nội soi dạ dày

Khi bắt đầu thủ thuật, người bệnh được hướng dẫn nằm nghiêng sang bên trái trên bàn khám, tư thế này giúp việc đưa ống nội soi mềm vào thực quản thuận lợi nhất và giảm tiết nước bọt. Một dụng cụ cố định miệng bằng nhựa được đặt giữa hai hàm răng để bảo vệ răng và giữ cho đường miệng luôn mở. Bác sĩ nhẹ nhàng luồn đầu ống soi mềm có gắn camera siêu nhỏ và nguồn sáng qua ngã hầu họng, đi xuống thực quản, dạ dày và phần đầu ruột non là tá tràng.

Trong quá trình di chuyển ống soi, bác sĩ có thể bơm một lượng khí nhỏ để làm căng các nếp gấp niêm mạc, giúp quan sát rõ ràng toàn bộ bề mặt lót bên trong. Hình ảnh giải phẫu được truyền trực tiếp với độ phân giải cao lên màn hình theo dõi. Nếu phát hiện các vùng nghi ngờ viêm loét, polyp hoặc tổn thương tiền ung thư, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết lấy mẫu mô nhỏ để xét nghiệm mô bệnh học hoặc thực hiện xét nghiệm vi khuẩn Helicobacter pylori qua mẫu mô dạ dày. Toàn bộ thao tác can thiệp diễn ra nhanh chóng và không gây đau đớn cho người bệnh.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe sau khi nội soi dạ dày

Sau khi bác sĩ rút ống soi ra ngoài, người bệnh được chuyển sang khu vực hồi tỉnh để nghỉ ngơi và theo dõi sức khỏe. Đối với nội soi thông thường không gây mê, người bệnh có thể cảm thấy vướng nhẹ ở cổ họng, cồn cào hoặc ợ hơi do lượng khí còn sót lại trong dạ dày. Những biểu hiện này hoàn toàn sinh lý và thường tự thuyên giảm sau vài giờ mà không cần xử trí đặc biệt.

Nếu thực hiện nội soi tiền mê, người bệnh cần nằm nghỉ từ 30 đến 60 phút cho đến khi thuốc an thần hết tác dụng và tri giác hồi phục hoàn toàn. Sau khi tỉnh táo, người bệnh có thể bắt đầu uống một ngụm nước nhỏ, sau đó ăn các món ăn lỏng, ấm như cháo loãng hoặc súp để dạ dày thích nghi dần. Người bệnh nên có người thân đi cùng để hỗ trợ đưa về nhà và tuyệt đối không tự điều khiển phương tiện giao thông hay ký kết các giấy tờ quan trọng trong vòng 24 giờ sau gây mê.

Lưu ý an toàn

Nội soi dạ dày là thủ thuật an toàn nhưng vẫn có tỷ lệ nhỏ xuất hiện các biến chứng như trầy xước niêm mạc, chảy máu tại vị trí sinh thiết hoặc phản ứng bất lợi với thuốc gây mê. Người bệnh cần tái khám hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu sau nội soi xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau bụng dữ dội, khó thở, sốt cao, đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm máu hoặc giảm đau khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tóm tắt

Nội soi dạ dày là phương pháp thăm dò chức năng đường tiêu hóa an toàn và mang lại giá trị chẩn đoán cao. Việc chuẩn bị chu đáo trước khi thực hiện và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn theo dõi sau thủ thuật sẽ giúp quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi, giảm thiểu cảm giác khó chịu và phòng tránh các biến chứng không mong muốn.