Phương pháp bít dù thông liên thất và quy trình can thiệp qua da

Bít dù thông liên thất là gì?

Thông liên thất là một trong những dị tật tim bẩm sinh phổ biến nhất, đặc trưng bởi sự xuất hiện của một hoặc nhiều lỗ khuyết bất thường trên vách ngăn cách giữa tâm thất trái và tâm thất phải. Tình trạng này khiến một lượng máu giàu oxy từ tâm thất trái bị rò rỉ sang tâm thất phải do chênh lệch áp lực, dẫn đến quá tải thể tích ở tuần hoàn phổi và làm tăng gánh nặng cho cơ tim theo thời gian.

Phương pháp bít dù thông liên thất là kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn sử dụng thiết bị đóng chuyên dụng được làm từ kim loại ghi nhớ hình dạng và các màng sợi nhân tạo. Dưới sự kiểm soát của hệ thống chụp mạch số hóa và siêu âm tim, thiết bị được đưa vào buồng tim thông qua một ống thông nhỏ đi từ mạch máu vùng bẹn. Khi đến đúng vị trí khuyết tật, thiết bị sẽ mở ra ở cả hai mặt vách ngăn, đóng kín hoàn toàn lỗ thông và dần dần được lớp nội mạc tự nhiên của cơ thể bao phủ lấy.

Trường hợp nào được chỉ định và chống chỉ định bít dù thông liên thất

Bít dù thông liên thất qua đường ống thông được xem xét chỉ định cho các trường hợp khuyết tật vách liên thất có giải phẫu phù hợp. Các tổn thương thường gặp bao gồm thông liên thất phần cơ hoặc thông liên thất phần quanh màng có gờ mô đủ dày và nằm cách xa van động mạch chủ cũng như bộ máy van ba lá. Kỹ thuật này cũng được áp dụng cho những bệnh nhân xuất hiện lỗ thông tồn lưu sau phẫu thuật tim hở trước đó.

Ngược lại, phương pháp này chống chỉ định ở những trường hợp lỗ thông quá sát các van tim, gờ mô yếu không đủ giữ vững thiết bị, hoặc lỗ thông quá lớn vượt quá kích thước an toàn của dụng cụ. Bệnh nhân có tăng áp động mạch phổi mức độ nặng không hồi phục, nhiễm trùng toàn thân đang tiến triển, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn hoạt động hoặc có huyết khối trong buồng tim cũng không được thực hiện thủ thuật này. Bác sĩ chuyên khoa tim mạch sẽ dựa trên siêu âm tim qua thành ngực, siêu âm qua thực quản và chụp mạch để đưa ra chỉ định chính xác nhất.

Các bước trong quy trình can thiệp bít dù thông liên thất

Quy trình bít dù thông liên thất qua da đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa bác sĩ can thiệp, bác sĩ gây mê và kỹ thuật viên hình ảnh. Người bệnh được đưa vào phòng thông tim can thiệp và thực hiện gây mê toàn thân hoặc tiền mê kết hợp gây tê tại chỗ ở vùng bẹn. Bác sĩ tiến hành mở đường vào mạch máu qua tĩnh mạch đùi và động mạch đùi, sau đó luồn các ống thông chuyên dụng dưới sự dẫn đường của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền và siêu âm tim qua thực quản.

Ống thông được dẫn cẩn thận qua các buồng tim để tiếp cận chính xác lỗ thông liên thất. Một dây dẫn siêu mềm được luồn qua lỗ khuyết để thiết lập đường truyền. Tiếp theo, hệ thống ống dẫn mang thiết bị dù được đưa tới vị trí tổn thương. Bác sĩ bung cánh dù thứ nhất ở phía thất trái, kéo sát vào vách liên thất, rồi tiếp tục bung cánh dù thứ hai ở phía thất phải để kẹp chặt hai bên lỗ thông. Sau khi kiểm tra dòng chảy qua vách liên thất bằng siêu âm Doppler và chắc chắn dù cố định vững vàng không gây hở van tim hay rối loạn nhịp tim, hệ thống dây khóa sẽ được mở để thả dù hoàn toàn. Toàn bộ ống thông được rút ra và vị trí chọc mạch đùi được ép băng cầm máu.

Ưu điểm và những rủi ro có thể gặp phải khi bít dù

So với phẫu thuật tim hở truyền thống, phương pháp bít dù thông liên thất mang lại nhiều ưu điểm vượt trội về mặt lâm sàng. Do không cần cưa xương ức và không sử dụng hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể, người bệnh giảm thiểu được đáng kể cảm giác đau đớn, tránh nguy cơ nhiễm trùng vết mổ lớn và không để lại sẹo xấu trên thành ngực. Nhờ tổn thương mô ở mức tối thiểu, thời gian nằm viện được rút ngắn xuống chỉ còn vài ngày và người bệnh có thể sớm quay trở lại cuộc sống sinh hoạt thường nhật.

Mặc dù vậy, phương pháp can thiệp qua da vẫn tiềm ẩn một số nguy cơ nhất định cần theo dõi chặt chẽ. Rối loạn nhịp tim, đặc biệt là hiện tượng block nhĩ thất do thiết bị chèn ép vào hệ thống dẫn truyền điện học của tim, là biến chứng cần lưu ý. Các rủi ro khác bao gồm tụ máu hoặc tổn thương mạch máu tại vị trí chọc kim ở bẹn, di lệch dù, hở van động mạch chủ hoặc van ba lá, tan máu do dòng phụt tồn lưu qua dù, và nhiễm trùng. Do đó, việc thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu tim mạch là yếu tố tiên quyết.

Chăm sóc và theo dõi người bệnh sau can thiệp bít dù

Giai đoạn hồi phục sau can thiệp đóng vai trò quan trọng đối với sự ổn định lâu dài của dù trong tim. Trong vòng hai mươi bốn giờ đầu sau thủ thuật, người bệnh cần nằm nghỉ tại giường, hạn chế cử động chân bên chọc mạch để phòng ngừa nguy cơ chảy máu hoặc tụ máu vùng bẹn. Đội ngũ y tế sẽ theo dõi liên tục điện tâm đồ, huyết áp và các dấu hiệu sinh tồn nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu loạn nhịp tim.

Sau khi xuất viện, bệnh nhân cần tuân thủ chế độ dùng thuốc theo đơn của bác sĩ, thông thường bao gồm thuốc chống kết tập tiểu cầu trong vài tháng để hạn chế hình thành huyết khối trên bề mặt thiết bị trước khi lớp nội mạc tự nhiên của tim bao phủ kín dù. Cần tránh các môn thể thao đối kháng hoặc vận động thể lực nặng trong vòng một đến ba tháng đầu. Lịch tái khám định kỳ bằng siêu âm tim và điện tâm đồ sau một tháng, ba tháng, sáu tháng và một năm là bắt buộc nhằm đảm bảo thiết bị bít nằm đúng vị trí và chức năng tim hồi phục tốt.

Lưu ý an toàn

Thông tin về thủ thuật bít dù thông liên thất trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám lâm sàng và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Mỗi người bệnh có cấu trúc giải phẫu tim, kích thước lỗ thông và tình trạng huyết động khác nhau, do đó quyết định can thiệp cần dựa trên kết quả siêu âm tim chuyên sâu và đánh giá toàn diện tại bệnh viện có chuyên khoa tim mạch can thiệp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc thay đổi các thuốc tim mạch đã được kê đơn sau thủ thuật.

Tóm tắt

Bít dù thông liên thất là một kỹ thuật can thiệp tim mạch ít xâm lấn, mang lại nhiều lợi ích phục hồi cho bệnh nhân đủ điều kiện. Để đạt kết quả tối ưu và giảm thiểu rủi ro, người bệnh cần được thăm khám kỹ lưỡng, thực hiện can thiệp tại các trung tâm tim mạch chuyên sâu và tuân thủ chặt chẽ phác đồ chăm sóc, tái khám sau thủ thuật.