Phục hồi sức khỏe khi gặp triệu chứng hậu COVID-19

Phục hồi hậu COVID-19 là gì?

Hội chứng hậu COVID-19 là tình trạng các triệu chứng sức khỏe tiếp tục kéo dài hoặc xuất hiện mới sau khi người bệnh đã khỏi đợt nhiễm vi-rút SARS-CoV-2 cấp tính. Nguyên nhân có thể liên quan đến phản ứng viêm kéo dài của hệ miễn dịch, tổn thương vi mạch hoặc sự suy giảm thể trạng toàn thân sau quá trình chống đỡ bệnh tật. Các triệu chứng thường gặp bao gồm mệt mỏi thể chất, suy giảm sức bền, hụt hơi khi vận động nhẹ, ho kéo dài, đau mỏi cơ khớp, cùng các rối loạn về thần kinh như khó ngủ, giảm trí nhớ tạm thời hay suy giảm mức độ tập trung. Quá trình phục hồi ở mỗi cá nhân diễn ra với tốc độ khác nhau tùy thuộc vào tuổi tác, thể trạng nền và mức độ nghiêm trọng của đợt bệnh ban đầu. Do đó, áp dụng giải pháp chăm sóc phù hợp và lắng nghe phản ứng của cơ thể là chìa khóa quan trọng để từng bước lấy lại sức khỏe ban đầu.

Cải thiện chức năng hô hấp bằng bài tập thở

Các tổn thương nhẹ hoặc tình trạng viêm nhiễm đường hô hấp trong đợt bệnh có thể làm giảm dung tích phổi và gây ra cảm giác hụt hơi kéo dài. Để phục hồi chức năng hô hấp, người bệnh có thể thực hiện các bài tập thở đơn giản tại nhà như thở cơ hoành và thở chúm môi. Việc tập hít sâu từ từ qua mũi, giữ hơi ngắn và thở ra chậm qua miệng giúp cải thiện sự trao đổi khí ở không khí đáy phổi, giảm áp lực cho các cơ hô hấp phụ và xoa dịu hệ thần kinh giao cảm.

Người bệnh nên dành khoảng 10 đến 15 phút mỗi ngày để tập thở trong không gian thoáng đãng, ngồi hoặc nằm ở tư thế thoải mái. Trong quá trình tập, nếu xuất hiện cảm giác chóng mặt, hoa mắt hoặc khó thở tăng lên, cần dừng lại nghỉ ngơi và trở về nhịp thở tự nhiên. Việc duy trì thói quen tập thở đều đặn sẽ hỗ trợ mở rộng lồng ngực, tăng cường lượng oxy cung cấp cho các mô và cải thiện rõ rệt tình trạng hụt hơi khi vận động nhẹ.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ tái tạo năng lượng và miễn dịch

Dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò nền tảng trong việc sửa chữa tổn thương mô, tái tạo năng lượng và củng cố hệ miễn dịch sau khi mắc bệnh. Người gặp triệu chứng hậu COVID-19 nên xây dựng bữa ăn cân đối với đầy đủ các nhóm chất bao gồm chất đạm từ thịt lợn, thịt gà, cá, trứng, đậu đỗ; chất bột đường phức hợp từ ngũ cốc nguyên hạt; cùng nhiều chất xơ, vitamin và khoáng chất từ rau xanh và trái cây tươi. Đạm cung cấp các axit amin cần thiết để phục hồi khối cơ bị suy giảm trong thời gian ốm.

Bên cạnh đó, cần đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ quá trình chuyển hóa, làm loãng đờm nhầy trong đường hô hấp và duy trì tuần hoàn máu tốt. Người bệnh nên chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày nếu cảm thấy chán ăn hoặc nhanh no, tránh các loại thực phẩm chế biến sẵn nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn hay nước ngọt có gas vì chúng có thể gia tăng phản ứng viêm và gây mệt mỏi kéo dài.

Rèn luyện thể chất theo nguyên tắc tăng dần lực tải

Việc quay lại hoạt động thể lực cần được thực hiện từng bước và cẩn trọng để tránh tình trạng kiệt sức sau vận động. Người bệnh nên bắt đầu bằng các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ chậm, giãn cơ, tập yoga hoặc các động tác thể dục tự do trong thời gian ngắn từ 5 đến 10 phút mỗi ngày. Việc lắng nghe cơ thể là nguyên tắc quan trọng nhất; nếu cảm thấy thể trạng ổn định, có thể nâng dần thời lượng và mức độ vận động qua từng tuần.

Ngược lại, nếu cảm thấy mệt mỏi dữ dội, đau nhức cơ kéo dài hoặc hụt hơi nhiều sau khi tập, người bệnh cần giảm cường độ hoặc dành thêm thời gian nghỉ ngơi. Không nên ép bản thân tập luyện quá sức với cường độ như trước khi mắc bệnh. Việc kết hợp cân bằng giữa vận động nhẹ và nghỉ ngơi xen kẽ giúp hệ tim mạch và hệ cơ bắp thích nghi trở lại một cách an toàn mà không làm quá tải các cơ quan nội tạng.

Chăm sóc sức khỏe tâm thần và cải thiện chất lượng giấc ngủ

Tình trạng lo âu, căng thẳng và rối loạn giấc ngủ rất phổ biến ở những người đang trải qua hội chứng hậu COVID-19. Giấc ngủ đóng vai trò thiết yếu giúp cơ thể tự phục hồi tổn thương và tái tạo năng lượng thần kinh. Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, người bệnh nên duy trì giờ giấc đi ngủ và thức dậy cố định, tạo không gian phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát và hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử trước khi ngủ ít nhất một giờ.

Đồng thời, việc thực hành các phương pháp thư giãn tinh thần như thiền định, nghe nhạc nhẹ, đọc sách hoặc trò chuyện với người thân sẽ giúp giảm bớt cảm giác lo lắng. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài, căng thẳng tâm lý nghiêm trọng ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý học để được tư vấn các biện pháp can thiệp phù hợp.

Theo dõi các chỉ số sức khỏe và thăm khám y tế định kỳ

Việc tự theo dõi sức khỏe tại nhà giúp người bệnh phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để xử trí kịp thời. Người gặp triệu chứng hậu COVID-19 nên duy trì việc đo huyết áp, nhịp tim và nồng độ oxy trong máu định kỳ nếu có thiết bị hỗ trợ, đồng thời ghi lại sự thay đổi của các triệu chứng như mức độ hụt hơi, ho hoặc tình trạng mệt mỏi. Điều này cung cấp dữ liệu quan trọng cho bác sĩ trong các lần thăm khám.

Thăm khám sức khỏe tổng quát hoặc kiểm tra chuyên khoa Hô hấp, Tim mạch, Thần kinh là cần thiết đối với những trường hợp triệu chứng không giảm sau nhiều tuần hoặc có xu hướng nặng hơn. Tại cơ sở y tế, các bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm máu, chụp X-quang tim phổi hoặc đo chức năng hô hấp để đánh giá chính xác tình trạng tổn thương và đưa ra kế hoạch phục hồi chức năng cá thể hóa an toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc liệu trình điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người gặp triệu chứng hậu COVID-19 không được tự ý mua thuốc điều trị, tự thay đổi liều lượng thuốc đang sử dụng hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng chưa qua kiểm chứng y khoa. Mỗi cơ thể có tốc độ hồi phục và đáp ứng khác nhau. Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường hoặc lo lắng về sức khỏe, người bệnh cần đến cơ sở y tế uy tín để được đánh giá trực tiếp.

Tóm tắt

Phục hồi sức khỏe sau khi mắc COVID-19 là một quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn, phối hợp giữa dinh dưỡng đầy đủ, tập luyện hô hấp, vận động hợp lý và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Việc chủ động lắng nghe phản ứng của cơ thể và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp người bệnh từng bước lấy lại thể trạng tối ưu. Khi triệu chứng kéo dài hoặc gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, thăm khám y khoa là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.