Phụ nữ sau sinh bị sưng mắt có nguy hiểm không và cách chăm sóc

Phụ nữ sau sinh bị sưng mắt là gì?

Hiện tượng sưng phù vùng mí mắt hoặc bọng mắt ở phụ nữ sau khi sinh nở là một vấn đề khiến nhiều mẹ bỉm sữa lo lắng. Về mặt sinh lý, cơ thể người phụ nữ trong quá trình mang thai và chuyển dạ đã tích trữ một lượng chất lỏng lớn, cùng với sự biến động mạnh mẽ của các nội tiết tố như estrogen và progesterone. Sau khi sinh, quá trình đào thải lượng dịch thừa này cần có thời gian, khiến các mô lỏng lẻo quanh hốc mắt dễ bị ứ dịch tạm thời.

Bên cạnh đó, việc thức đêm chăm sóc trẻ sơ sinh, thiếu ngủ kéo dài, căng thẳng tâm lý và khóc nhiều cũng góp phần làm tăng lưu lượng máu và giãn mao mạch quanh mắt, dẫn đến sưng nề. Trong hầu hết các trường hợp thông thường, tình trạng này mang tính chất lành tính và sẽ tự thuyên giảm sau vài ngày đến vài tuần khi cơ thể ổn định. Dẫu vậy, sưng mắt cũng có thể là triệu chứng cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng như tiền sản giật sau sinh, nhiễm trùng mắt hoặc rối loạn chức năng thận, đòi hỏi sự theo dõi cẩn trọng.

Nguyên nhân sinh lý gây sưng mí mắt ở phụ nữ sau sinh

Sau quá trình chuyển dạ, cơ thể người mẹ trải qua sự thay đổi tuần hoàn và trao đổi chất rất lớn. Sự sụt giảm đột ngột của hormone nội tiết tố cùng với việc dịch ngoại bào chưa kịp đào thải qua đường bài tiết mồ hôi hoặc nước tiểu là nguyên nhân hàng đầu gây tích nước tại các vùng mô mềm, đặc biệt là mí mắt.

Thói quen sinh hoạt trong giai đoạn ở cữ cũng ảnh hưởng đáng kể đến vùng mắt. Người mẹ thường xuyên phải thức dậy nhiều lần trong đêm để cho con bú, giấc ngủ bị chia cắt và thiếu ngủ trầm trọng khiến tuần hoàn máu vùng quanh mắt bị ứ trệ. Ngoài ra, sự xúc động, khóc nhiều do áp lực tâm lý hoặc chứng trầm cảm sau sinh làm kích thích các tuyến lệ và mạch máu quanh mi, khiến mắt sưng húp vào mỗi buổi sáng. Một số sản phụ trong quá trình rặn đẻ kéo dài cũng tạo áp lực lớn lên hệ thống vi mạch vùng mặt, gây sung huyết và phù nề tạm thời quanh hốc mắt.

Các bệnh lý nguy hiểm có thể biểu hiện qua tình trạng sưng mắt

Mặc dù phần lớn trường hợp sưng mắt sau sinh là do yếu tố sinh lý, người mẹ không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu ban đầu của những bệnh lý phức tạp. Nguy hiểm nhất là tiền sản giật sau sinh, một biến chứng sản khoa có thể xuất hiện trong vòng 48 giờ đến vài tuần sau khi em bé chào đời. Khi mắc tiền sản giật, tình trạng phù nề thường diễn ra nhanh chóng ở mặt, mí mắt và tay chân, đi kèm với huyết áp tăng cao, đau đầu dữ dội, đau thượng vị và suy giảm thị lực.

Bên cạnh tiền sản giật, sưng mắt còn có thể bắt nguồn từ các bệnh lý tại mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi, tắc tuyến lệ hoặc dị ứng thuốc và mỹ phẩm. Nếu mí mắt sưng đỏ, nóng rát, có nhiều dử mắt hoặc cảm giác cộm xốn, mẹ có thể đang bị viêm nhiễm vi khuẩn hoặc virus. Ngoài ra, sự suy giảm chức năng cầu thận hoặc rối loạn hoạt động tuyến giáp sau sinh cũng làm giảm khả năng lọc dịch của cơ thể, dẫn đến ứ trệ tuần hoàn và phù nề toàn thân bao gồm cả vùng quanh mắt.

Cách chăm sóc và cải thiện tình trạng sưng mắt an toàn tại nhà

Đối với các trường hợp sưng mí mắt do mệt mỏi hoặc tích nước sinh lý, phụ nữ sau sinh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc nhẹ nhàng tại nhà để cải thiện. Chườm lạnh là phương pháp đơn giản và hiệu quả giúp co mạch máu, giảm cảm giác căng tức và làm dịu vùng da quanh mắt. Mẹ có thể dùng khăn sạch bọc đá viên hoặc túi chườm gel lạnh áp nhẹ lên mắt trong khoảng 10 đến 15 phút mỗi lần.

Cùng với chườm lạnh, việc tối ưu hóa chế độ nghỉ ngơi đóng vai trò quyết định. Sản phụ nên tranh thủ ngủ cùng lúc với các giấc ngủ ngắn của em bé để bù đắp thời gian thiếu ngủ, đồng thời kê cao đầu khi nằm nhằm hạn chế sự dồn dịch về vùng đầu và mặt. Về mặt ăn uống, mẹ cần uống đủ nước ấm để hỗ trợ cơ thể đào thải dịch dư thừa, đồng thời giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày vì chế độ ăn mặn sẽ khiến cơ thể giữ nước nhiều hơn. Tuyệt đối không tự ý dụi mắt mạnh để tránh gây tổn thương giác mạc hoặc trầy xước vùng da mi mắt nhạy cảm.

Thời điểm phụ nữ sau sinh cần đến cơ sở y tế thăm khám

Việc phân biệt giữa sưng mắt sinh lý thông thường và sưng mắt bệnh lý là yếu tố sống còn đối với sự an toàn của sản phụ. Phụ nữ sau sinh cần được đưa đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế chuyên khoa ngay lập tức nếu tình trạng sưng mí mắt xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển nhanh chóng kèm theo các dấu hiệu toàn thân đáng lo ngại. Những triệu chứng cảnh báo bao gồm huyết áp đo được từ 140 trên 90 milimét thủy ngân trở lên, đau đầu dai dẳng không đáp ứng với nghỉ ngơi, nhìn mờ hoặc nhìn thấy đốm sáng trước mắt.

Bên cạnh đó, nếu mí mắt bị sưng tấy đỏ dữ dội, đau nhức hốc mắt, chảy mủ, sốt cao hoặc sưng nề lan rộng ra toàn bộ gương mặt và hai chi dưới, sản phụ tuyệt đối không được tự điều trị tại nhà. Việc thăm khám sớm tại chuyên khoa sản phụ khoa hoặc chuyên khoa mắt sẽ giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân, đo huyết áp, kiểm tra đạm niệu và chỉ định phác đồ can thiệp phù hợp, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm cho người mẹ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ quát, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Phụ nữ sau sinh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nhỏ mắt, thuốc kháng sinh hoặc thuốc lợi tiểu để giảm sưng mắt khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, vì nhiều loại hoạt chất có thể bài tiết qua sữa mẹ và ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ sơ sinh. Không áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng như đắp lá cây hoặc nhỏ sữa mẹ trực tiếp vào mắt để tránh nguy cơ nhiễm trùng giác mạc nặng.

Tóm tắt

Sưng mí mắt ở phụ nữ sau sinh đa phần là hiện tượng sinh lý tạm thời do thiếu ngủ và tích dịch cơ thể, có thể cải thiện dần qua việc nghỉ ngơi và chăm sóc hợp lý. Tuy nhiên, người mẹ và gia đình cần luôn cảnh giác trước các dấu hiệu bất thường để kịp thời thăm khám bác sĩ, giúp bảo vệ toàn diện sức khỏe thị lực và thể chất trong giai đoạn nhạy cảm sau sinh.