Phụ nữ mới sinh nên ăn gì và kiêng gì để nhanh hồi phục và lợi sữa

Phụ nữ mới sinh nên ăn gì và kiêng gì là gì?

Dinh dưỡng sau sinh là yếu tố quyết định tốc độ hồi phục thể chất và chất lượng sữa mẹ. Trong những tuần đầu sau khi sinh thường hoặc sinh mổ, cơ quan sinh sản của sản phụ cần thời gian để co hồi về trạng thái ban đầu, các tổn thương ở tầng sinh môn hoặc vết mổ thành bụng cần nguyên liệu tái tạo mô. Bên cạnh đó, hoạt động của tuyến vú đòi hỏi nhu cầu năng lượng và vi chất dinh dưỡng cao hơn so với giai đoạn mang thai.

Nếu người mẹ ăn uống kiêng khem quá mức theo những quan niệm dân gian cũ kỹ, cơ thể sẽ dễ rơi vào tình trạng suy nhược, thiếu máu thiếu sắt, táo bón và giảm tiết sữa. Ngược lại, một thực đơn phong phú, cân đối 4 nhóm dưỡng chất chính kết hợp thói quen ăn chín uống sôi sẽ tạo nền tảng vững chắc giúp sản phụ nhanh chóng lấy lại sức khỏe và chăm sóc em bé thuận lợi.

Nhóm thực phẩm giàu chất đạm, sắt và vi chất giúp cơ thể nhanh hồi phục

Chất đạm là thành phần thiết yếu giúp tái tạo tế bào, làm lành nhanh các vết rạch tầng sinh môn hoặc vết mổ sau sinh. Phụ nữ mới sinh nên ưu tiên các nguồn protein nạc có giá trị sinh học cao như thịt lợn thăn, thịt bò nạc, ức gà, trứng gà và đậu phụ. Thịt bò và gan động vật được kiểm định an toàn cũng là nguồn cung cấp sắt dồi dào, hỗ trợ bù đắp lượng máu đã mất trong chuyển dạ và phòng ngừa chứng mệt mỏi sau sinh.

Ngoài ra, nhu cầu canxi ở phụ nữ cho con bú rất lớn để duy trì mật độ xương của mẹ và phát triển hệ xương răng của trẻ. Mẹ có thể bổ sung canxi thông qua sữa tươi tiệt trùng, sữa chua, phô mai và các loại hạt như hạt mè, hạnh nhân. Cá hồi, tôm đồng nấu chín kỹ cũng cung cấp canxi và axit béo omega 3 hỗ trợ sự phát triển thị giác và trí não của trẻ sơ sinh thông qua sữa mẹ.

Tăng cường rau xanh, trái cây chín và chất lỏng hỗ trợ tiêu hóa cùng nguồn sữa mẹ

Táo bón sau sinh là vấn đề thường gặp do sự thay đổi nội tiết tố, giảm vận động ruột và tâm lý sợ đau vết khâu khi đi vệ sinh. Để cải thiện tình trạng này, thực đơn hàng ngày của sản phụ cần nhiều chất xơ hòa tan và không hòa tan từ các loại rau có tính mát, lành tính như rau ngót, rau mồng tơi, mướp hương, rau dền và súp lơ xanh. Rau xanh còn cung cấp lượng lớn vitamin C, vitamin A và folate giúp tăng sức đề kháng tự nhiên.

Bên cạnh rau xanh, các loại trái cây chín mềm như đu đủ chín, chuối tiêu, cam ngọt, bơ và thanh long đỏ vừa dễ tiêu vừa bổ sung enzyme tự nhiên hỗ trợ đường ruột. Đặc biệt, việc duy trì đủ lượng chất lỏng là chìa khóa để tuyến sữa hoạt động hiệu quả. Phụ nữ sau sinh nên uống khoảng hai đến hai phẩy năm lít nước ấm mỗi ngày, bao gồm nước lọc ấm, nước canh thịt hầm loãng hoặc nước lá đinh lăng, sữa ấm.

Các loại thực phẩm và đồ uống phụ nữ sau sinh nên hạn chế hoặc kiêng

Bên cạnh các món ăn bổ dưỡng, việc nhận biết những thực phẩm cần tránh giúp bảo vệ dạ dày của mẹ và phòng ngừa nguy cơ đau bụng, dị ứng ở trẻ bú mẹ. Đầu tiên, sản phụ tuyệt đối không dùng các món ăn sống hoặc tái như gỏi cá, tiết canh, trứng ốp la lòng đào hay rau sống chưa tiệt trùng vì nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella hoặc ký sinh trùng đường ruột rất cao trong giai đoạn hệ miễn dịch còn yếu.

Thực phẩm quá nhiều dầu mỡ chiên rán, đồ ăn cay nóng chứa nhiều ớt, tiêu, tỏi sống có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng nặng chứng ợ nóng và có khả năng thay đổi mùi vị sữa mẹ khiến bé khó chịu, bỏ bú. Đồng thời, mẹ cần kiêng hoàn toàn rượu, bia, thuốc lá và hạn chế tối đa các đồ uống chứa caffein như cà phê đặc hay trà đen vì caffein truyền qua sữa mẹ có thể khiến trẻ sơ sinh bứt rứt, quấy khóc và rối loạn giấc ngủ.

Nguyên tắc chế biến và phân chia bữa ăn an toàn cho sản phụ

Cách chế biến thực phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu dinh dưỡng của phụ nữ mới sinh. Các món ăn nên được nấu chín kỹ, ưu tiên phương pháp luộc, hấp, hầm nhừ hoặc nấu canh thanh đạm thay vì chiên xào nhiều mỡ động vật. Việc nêm nếm gia vị nên ở mức vừa phải, giảm bớt lượng muối ăn để tránh nguy cơ phù nề hoặc tăng áp lực lên hệ tuần hoàn và thận.

Thay vì chỉ ăn ba bữa chính quá no khiến hệ tiêu hóa bị quá tải, sản phụ nên chia nhỏ khẩu phần thành năm đến sáu bữa ăn rải đều trong ngày. Các bữa phụ nhẹ nhàng giữa buổi sáng và buổi chiều bằng một ly sữa ấm, bát súp gà hạt sen hoặc hũ sữa chua sẽ giúp duy trì đường huyết ổn định và cung cấp năng lượng liên tục cho quá trình tiết sữa. Thực phẩm sau khi nấu chín cần được dùng ngay khi còn ấm, tránh để qua đêm hoặc hâm đi hâm lại nhiều lần.

Lưu ý an toàn

Phụ nữ mới sinh cần lưu ý không nên áp dụng chế độ kiêng khem quá khắt khe theo tập quán như chỉ ăn cơm trắng với thịt kho mặn và nghệ, vì điều này dễ dẫn đến táo bón nặng và thiếu hụt vi chất. Khi bổ sung bất kỳ món ăn mới nào vào thực đơn, nên ăn thử một lượng nhỏ và theo dõi phản ứng của trẻ sơ sinh qua màu phân, tình trạng đầy hơi hoặc nổi mẩn da. Mọi trường hợp sản phụ có bệnh lý nền như đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp hoặc rối loạn chức năng tuyến giáp cần tuân thủ thực đơn riêng do bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn.

Tóm tắt

Chế độ dinh dưỡng sau sinh hợp lý đóng vai trò nền tảng cho sự phục hồi thể lực của người mẹ và sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Bằng cách kết hợp đa dạng các nhóm thực phẩm giàu đạm, rau xanh, trái cây tươi và uống đủ nước ấm, sản phụ sẽ nhanh chóng lấy lại sức khỏe. Nếu gặp khó khăn về việc tiết sữa hoặc tiêu hóa, sản phụ nên chủ động tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được chăm sóc tốt nhất.