Phụ nữ cho con bú bị cảm cúm nên dùng thuốc gì
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm cúm trong thời gian nuôi con nhỏ là tình trạng rất phổ biến khiến nhiều người mẹ băn khoăn không biết phụ nữ cho con bú bị cảm cúm nên dùng thuốc gì để nhanh hồi phục mà không gây hại cho bé. Việc sử dụng thuốc trong giai đoạn này đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ vì một số hoạt chất có thể đi qua sữa mẹ hoặc làm giảm tiết sữa. Bài viết dưới đây tổng hợp các kiến thức y khoa an toàn giúp mẹ bỉm sữa hiểu rõ các nhóm thuốc có thể cân nhắc và cách chăm sóc đúng cách.
Phụ nữ cho con bú bị cảm cúm nên dùng thuốc gì là gì?
Cảm cúm là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên do các chủng virus cúm gây ra, biểu hiện qua các triệu chứng mệt mỏi, sốt, đau nhức cơ bắp, nghẹt mũi và ho. Đối với phụ nữ đang trong thời kỳ cho con bú, hệ miễn dịch có thể suy giảm do thiếu ngủ và áp lực chăm sóc trẻ sơ sinh, khiến cơ thể dễ bị virus tấn công hơn. Thắc mắc phụ nữ cho con bú bị cảm cúm nên dùng thuốc gì luôn là mối quan tâm hàng đầu của các gia đình. Bất kỳ hoạt chất nào người mẹ nạp vào cơ thể đều có khả năng khuếch tán vào huyết tương rồi bài tiết một phần qua sữa mẹ. Do đó, việc lựa chọn phương pháp xử trí phải đảm bảo hai mục tiêu song song: cải thiện triệu chứng cho người mẹ và bảo vệ tuyệt đối sự phát triển an toàn của trẻ bú mẹ.
Nguyên tắc dùng thuốc an toàn cho mẹ đang cho con bú
Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus gây ra, thường tự giới hạn sau khoảng năm đến mười ngày. Đối với phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ, các triệu chứng như sốt, nghẹt mũi, đau đầu, đau họng và mệt mỏi có thể gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, việc tự ý mua các loại thuốc cảm tổng hợp là điều rất nguy hiểm. Hầu hết các loại viên uống cảm cúm kết hợp trên thị trường đều chứa nhiều hoạt chất khác nhau như thuốc giảm đau, thuốc co mạch chống nghẹt mũi và kháng histamin. Một số thành phần này có thể bài tiết qua sữa mẹ hoặc ức chế phản xạ tiết prolactin, dẫn đến nguy cơ giảm lượng sữa mẹ hoặc khiến trẻ bú mẹ gặp các phản ứng phụ như buồn ngủ li bì, bứt rứt, bỏ bú. Do đó, nguyên tắc cốt lõi là chỉ dùng đơn chất khi thực sự cần thiết và luôn tuân thủ tư vấn của nhân viên y tế.
Các loại thuốc giảm đau hạ sốt thường được cân nhắc
Khi gặp triệu chứng sốt cao hoặc đau nhức đầu và mình mẩy, paracetamol thường là hoạt chất giảm đau hạ sốt được xem xét đầu tiên cho phụ nữ đang cho con bú. Hoạt chất này chỉ bài tiết một lượng rất nhỏ qua sữa mẹ và được đánh giá là an toàn cho trẻ sơ sinh khi dùng đúng khoảng cách thời gian theo chỉ dẫn của bác sĩ. Một lựa chọn giảm đau kháng viêm khác có thể được cân nhắc là ibuprofen, nhờ tỷ lệ gắn kết protein huyết tương cao nên lượng thuốc qua sữa mẹ rất thấp. Tuy nhiên, người mẹ tuyệt đối không sử dụng aspirin để hạ sốt trong giai đoạn cho con bú vì có nguy cơ liên quan đến hội chứng Reye nguy hiểm ở trẻ nhỏ. Mọi việc dùng thuốc hạ sốt đều phải kiểm soát thời gian dùng ngắn nhất có thể.
Biện pháp xử trí nghẹt mũi và ho an toàn cho nguồn sữa
Tình trạng nghẹt mũi, sổ mũi và ho nhiều làm cho người mẹ kiệt sức, nhưng việc dùng thuốc giảm ho hay thông mũi đường uống cần hết sức dè chừng. Thuốc chống nghẹt mũi chứa pseudoephedrine hoặc phenylephrine đường uống có thể làm giảm lượng sữa mẹ đáng kể và gây kích thích thần kinh ở trẻ. Thay vì dùng thuốc uống, người mẹ nên ưu tiên các biện pháp tại chỗ như rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm để làm loãng dịch nhầy và giảm phù nề niêm mạc xoang mũi. Đối với triệu chứng ho và đau rát họng, súc họng bằng nước muối ấm, uống nước ấm pha mật ong hoặc dùng các loại siro ho thảo dược chứa quất, chanh đào là giải pháp lành tính, giúp xoa dịu niêm mạc mà không ảnh hưởng đến dòng sữa.
Chăm sóc không dùng thuốc và dinh dưỡng nâng cao thể trạng
Bên cạnh việc cân nhắc dùng thuốc phù hợp, chế độ chăm sóc không dùng thuốc đóng vai trò quyết định trong việc hồi phục thể lực cho người mẹ. Nghỉ ngơi nhiều hơn, ngủ đủ giấc và nhờ người thân hỗ trợ chăm sóc em bé sẽ giúp hệ miễn dịch của người mẹ nhanh chóng đẩy lùi virus. Người mẹ cần uống nhiều nước ấm, nước canh hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin C để bù lại lượng dịch mất đi do sốt và duy trì quá trình sản xuất sữa. Ăn các món cháo nóng có thêm hành, tía tô hoặc gừng tươi vừa kích thích vị giác vừa hỗ trợ giải cảm tự nhiên rất tốt. Việc giữ cho không gian phòng ở thông thoáng, sạch sẽ cũng hạn chế vi nấm và virus lây lan sang các thành viên khác trong gia đình.
Cách phòng ngừa lây nhiễm cảm cúm cho trẻ khi mẹ bị bệnh
Lo lắng lớn nhất của các bà mẹ khi bị cúm là sợ lây bệnh cho con trong quá trình cho bú. Theo các khuyến cáo y khoa, virus cúm không lây qua đường sữa mẹ mà lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần. Hơn nữa, cơ thể người mẹ khi nhiễm cúm sẽ chủ động sản xuất kháng thể đặc hiệu và chuyển vào sữa mẹ, giúp tăng cường hệ miễn dịch cho em bé. Do đó, mẹ hoàn toàn không nên cai sữa hay cách ly con hoàn toàn, trừ khi có chỉ định y tế đặc biệt. Để bảo vệ bé, người mẹ cần đeo khẩu trang y tế che kín mũi miệng trong suốt thời gian cho bú hoặc bế ẵm trẻ, rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay trước khi chạm vào bé và tránh hôn hít trực tiếp lên mặt con.
Lưu ý an toàn
Người mẹ tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại kháng sinh, thuốc kháng virus hay thuốc trị cảm cúm phối hợp nhiều thành phần mà không có chỉ định từ bác sĩ. Phụ nữ cho con bú cần đọc kỹ thông tin cảnh báo trên nhãn thuốc và luôn thông báo với bác sĩ hoặc dược sĩ về việc mình đang nuôi con bằng sữa mẹ trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục, thở gấp, đau tức ngực hoặc mệt mỏi lả người, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.
Tóm tắt
Phụ nữ đang cho con bú khi bị cảm cúm cần hết sức thận trọng trong việc lựa chọn thuốc và các biện pháp chăm sóc tại nhà. Ưu tiên hàng đầu luôn là các giải pháp nâng đỡ thể trạng, vệ sinh đường hô hấp và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ hoạt chất nào để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ bú mẹ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mẹ bị cảm cúm có nên ngừng cho con bú không?
Mẹ vẫn nên tiếp tục cho con bú vì sữa mẹ chứa nhiều kháng thể giúp bảo vệ bé khỏi virus, tuy nhiên cần đeo khẩu trang y tế và rửa tay sạch trước khi bế trẻ.
Mẹ đang cho con bú có dùng được paracetamol không?
Paracetamol thường là lựa chọn hạ sốt và giảm đau được ưu tiên nhờ mức độ an toàn cao và lượng bài tiết vào sữa mẹ rất thấp khi dùng đúng hướng dẫn y khoa.
Thuốc thông mũi có làm giảm tiết sữa mẹ không?
Mẹ không nên tự ý dùng thuốc xịt mũi co mạch hoặc kháng histamin thế hệ cũ kéo dài vì một số hoạt chất có nguy cơ làm giảm tiết sữa hoặc gây buồn ngủ ở trẻ.
Bị cảm cúm khi cho con bú có cần uống kháng sinh không?
Kháng sinh chỉ tiêu diệt vi khuẩn và hoàn toàn không có tác dụng đối với virus gây cảm cúm, việc tự ý dùng kháng sinh có thể gây hại cho hệ tiêu hóa của trẻ.
Dấu hiệu cảm cúm nào ở mẹ đang cho con bú cần đi khám ngay?
Mẹ nên đi khám ngay nếu sốt cao liên tục không hạ, khó thở, đau tức ngực, ho ra đờm đặc hoặc các triệu chứng kéo dài trên bảy ngày không thuyên giảm.
