Phụ huynh nên làm gì khi trẻ bị viêm họng để giúp con mau hồi phục?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng là một trong những bệnh lý đường hô hấp trên thường gặp nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt khi thời tiết thay đổi đột ngột hoặc lúc giao mùa. Tình trạng này khiến niêm mạc họng sưng tấy, gây đau rát, khó nuốt, khiến trẻ quấy khóc, biếng ăn và đôi khi đi kèm sốt.
Khi phát hiện trẻ có biểu hiện đau họng, nhiều phụ huynh thường lo lắng và có xu hướng muốn dùng thuốc ngay. Tuy nhiên, việc đầu tiên cha mẹ cần làm là giữ bình tĩnh để đánh giá đúng tình trạng của trẻ, thực hiện các biện pháp chăm sóc tại nhà an toàn, làm dịu họng, bù đủ nước và theo dõi sát diễn tiến bệnh để biết thời điểm cần thiết đưa trẻ đến cơ sở y tế.
Trẻ bị viêm họng là gì?
Viêm họng ở trẻ em là tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở niêm mạc vùng hầu họng, có thể do virus như rhinovirus, adenovirus, cúm hoặc do vi khuẩn, phổ biến nhất là liên cầu khuẩn nhóm A. Trẻ nhỏ có hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện và đường hô hấp nhạy cảm nên rất dễ mắc bệnh khi tiếp xúc với mầm bệnh trong môi trường sinh hoạt, nhà trẻ hoặc trường học.
Bên cạnh yếu tố nhiễm trùng, niêm mạc họng của trẻ cũng có thể bị kích ứng bởi khói thuốc lá, bụi bẩn, không khí quá khô hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột. Bệnh thường khởi phát với cảm giác vướng víu, rát buốt cổ họng, ho nhẹ, sốt và nghẹt mũi. Việc hiểu rõ bản chất của bệnh giúp phụ huynh có hướng xử trí phù hợp, tránh tâm lý hoang mang và không lạm dụng các loại thuốc không cần thiết cho trẻ nhỏ.
Giữ ẩm niêm mạc họng và làm dịu cảm giác đau rát cho trẻ
Cổ họng bị viêm thường sưng đỏ và khô rát khiến trẻ quấy khóc, khó chịu mỗi khi nuốt. Phụ huynh nên cho trẻ uống từng ngụm nước ấm nhỏ rải rác trong ngày để giữ cho niêm mạc họng luôn có độ ẩm cần thiết, hỗ trợ làm dịu kích ứng tức thì.
Đối với trẻ lớn đã biết phối hợp, cha mẹ có thể hướng dẫn con súc họng bằng nước muối sinh lý ấm hai đến ba lần mỗi ngày nhằm làm sạch vùng hầu họng. Phòng ngủ của trẻ nên được duy trì độ ẩm thích hợp bằng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước, tránh để nhiệt độ điều hòa quá lạnh hoặc phả thẳng gió vào mặt trẻ. Ngoài ra, cần giữ ấm cổ và ngực cho trẻ khi thời tiết chuyển lạnh hoặc vào ban đêm.
Chế độ dinh dưỡng lỏng mềm và bổ sung nước hợp lý
Cơn đau họng khiến trẻ gặp khó khăn khi ăn uống, dễ dẫn đến biếng ăn, mệt mỏi và mất nước. Trong giai đoạn này, phụ huynh không nên ép trẻ ăn lượng lớn trong một bữa mà hãy chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày với các món mềm, ấm, dễ nuốt như súp gà, cháo thịt băm, canh rau củ nấu nhừ.
Cần bổ sung đủ nước cho trẻ bằng nước lọc ấm, nước canh thanh đạm hoặc nước ép hoa quả tươi giàu vitamin C pha loãng để tăng cường sức đề kháng. Tránh cho trẻ ăn các món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cứng, cay nóng hoặc uống nước đá lạnh vì chúng có thể làm niêm mạc họng trầy xước, kích thích phản xạ ho và khiến tình trạng sưng viêm thêm trầm trọng.
Theo dõi thân nhiệt và chăm sóc khi trẻ bị sốt kèm theo
Viêm họng ở trẻ em thường đi kèm với tình trạng sốt nhẹ hoặc sốt cao. Phụ huynh cần theo dõi thân nhiệt của trẻ bằng nhiệt kế định kỳ và ghi nhận các biểu hiện đi kèm như ho, nghẹt mũi, chảy nước mũi hoặc phát ban. Khi trẻ sốt, hãy cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và chườm ấm ở các vùng nách, bẹn để giúp hạ nhiệt.
Nếu trẻ sốt trên 38.5 độ C hoặc quấy khóc nhiều do đau nhức người, cha mẹ có thể cho trẻ dùng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol theo đúng hướng dẫn về liều lượng tính trên cân nặng của trẻ hoặc chỉ dẫn của dược sĩ, bác sĩ. Tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ nhỏ vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm.
Nhận diện các dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay
Phần lớn các trường hợp viêm họng ở trẻ là lành tính, tuy nhiên cha mẹ không nên chủ quan vì bệnh có thể tiến triển thành viêm amidan mủ, viêm tai giữa hoặc viêm phế quản phổi. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khám ngay nếu trẻ có một trong các biểu hiện cảnh báo nguy hiểm.
Các dấu hiệu cần đi khám gấp bao gồm: trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt, trẻ thở nhanh, thở rít, thở rút lõm lồng ngực, khó thở hoặc chảy dãi nhiều do không thể nuốt được nước bọt. Ngoài ra, nếu trẻ li bì, khó đánh thức, co giật, bỏ bú hoàn toàn hoặc tình trạng đau họng không thuyên giảm sau 3 ngày chăm sóc, phụ huynh cần đưa con đến bệnh viện chuyên khoa nhi để được bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc kháng viêm dạng xịt hoặc thuốc hạ sốt khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. Mỗi trẻ có thể trạng và mức độ bệnh khác nhau, do đó khi xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc nghi ngờ biến chứng, cần liên hệ ngay với nhân viên y tế để được xử trí an toàn.
Tóm tắt
Viêm họng ở trẻ nhỏ phần lớn có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc và theo dõi đúng cách tại nhà. Phụ huynh nên chú trọng bù nước, giữ ấm vùng cổ họng, cho trẻ ăn uống thanh đạm và nghỉ ngơi hợp lý. Quan sát kỹ các biểu hiện hô hấp và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường là cách bảo vệ sức khỏe cho con an toàn nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ bị viêm họng có nên uống thuốc kháng sinh ngay không?
Không nên tự ý cho trẻ dùng kháng sinh vì đa số các đợt viêm họng ở trẻ do virus gây ra, thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus. Việc lạm dụng còn làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và vi khuẩn kháng thuốc. Phụ huynh chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định từ bác sĩ.
Có nên cho trẻ súc miệng bằng nước muối khi đau họng?
Nước muối sinh lý ấm giúp sát khuẩn nhẹ, làm loãng chất nhầy và xoa dịu niêm mạc họng cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi trở lên đã biết súc họng. Với trẻ nhỏ chưa biết súc miệng, phụ huynh không nên ép vì có thể khiến trẻ nuốt phải hoặc bị sặc nước muối.
Trẻ bị viêm họng nên ăn những thực phẩm gì?
Khi viêm họng, trẻ thường đau khi nuốt nên dễ biếng ăn. Cha mẹ nên ưu tiên các món mềm, lỏng, giàu dinh dưỡng như cháo gà, súp củ quả, sữa ấm và cho trẻ uống nhiều nước lọc hoặc nước trái cây pha loãng để tránh thiếu nước.
Trẻ dưới một tuổi bị viêm họng có dùng được mật ong không?
Mật ong có đặc tính làm dịu họng tự nhiên nhưng tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới một tuổi vì nguy cơ ngộ độc độc tố vi khuẩn Clostridium botulinum. Với trẻ trên một tuổi, phụ huynh có thể cho dùng một lượng nhỏ nước ấm pha mật ong.
Viêm họng ở trẻ thường kéo dài trong bao lâu thì khỏi?
Viêm họng do virus thông thường sẽ thuyên giảm sau khoảng 3 đến 7 ngày nếu được chăm sóc tốt. Nếu sau 3 ngày tình trạng sốt không hạ, trẻ đau họng nặng hơn, bỏ bú hoặc kéo dài trên một tuần, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay.
