Phòng ngừa một số bệnh thường gặp trong và sau lũ lụt
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mưa lũ và ngập lụt kéo dài không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát nhiều dịch bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe cộng đồng. Sự xáo trộn về nguồn nước sinh hoạt, môi trường ẩm ướt và sự phân hủy của rác thải tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn, virus và các véc tơ truyền bệnh sinh sôi nảy nở.
Hiểu rõ các biện pháp phòng ngừa bệnh sau lũ lụt giúp mỗi gia đình chủ động bảo vệ nguồn nước, giữ gìn vệ sinh thân thể và ngăn chặn kịp thời các bệnh lý về tiêu hóa, da liễu và sốt truyền nhiễm thường gặp trong mùa mưa bão.
Phòng ngừa bệnh sau lũ lụt là gì?
Sau các đợt mưa lớn và bão lũ, tình trạng ngập úng trên diện rộng làm xáo trộn hoàn toàn hệ thống vệ sinh môi trường và chuỗi cung ứng nước sạch. Nguồn nước mặt ô nhiễm mang theo bùn đất, chất thải từ chuồng trại, cống rãnh và xác động vật thâm nhập vào các giếng nước ăn uống của người dân. Đồng thời, điều kiện sống ẩm thấp, thiếu thốn xà phòng và nước sạch khiến sức đề kháng của cơ thể suy giảm, tạo cơ hội cho vi sinh vật gây bệnh xâm nhập qua đường tiêu hóa, niêm mạc mắt và các tổn thương trên da. Việc chủ động trang bị kiến thức dự phòng từ sớm là biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng thiết thực nhất.
Các bệnh lý truyền nhiễm thường bùng phát trong mùa lũ
Trong mùa mưa bão và lũ lụt, hệ thống thoát nước bị quá tải khiến bùn đất, chất thải sinh hoạt và vi sinh vật gây bệnh tràn lan ra môi trường. Các bệnh lý thường gặp nhất gồm nhiễm khuẩn đường tiêu hóa như tiêu chảy cấp, tả, lỵ, thương hàn do nguồn nước ăn uống bị nhiễm bẩn. Bên cạnh đó, tình trạng ngâm nước bẩn kéo dài gây ra các bệnh da liễu phổ biến như nấm kẽ chân, viêm da mủ, chốc lở, ghẻ lở. Đau mắt đỏ cũng rất dễ lây lan qua giọt bắn hoặc dùng chung nguồn nước ô nhiễm. Ngoài ra, nước đọng sau mưa bão tạo ổ lăng quăng phát triển mạnh, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết Dengue và bệnh sốt xuất huyết do xoắn khuẩn Leptospira lây truyền từ nước tiểu động vật qua da trầy xước.
Nguyên tắc bảo vệ nguồn nước và an toàn vệ sinh thực phẩm
Nguồn nước sinh hoạt an toàn là yếu tố tiên quyết để ngăn chặn dịch bệnh đường ruột trong vùng bão lũ. Người dân cần ưu tiên sử dụng nước đóng chai hoặc nước đã được hỗ trợ khử trùng an toàn để nấu nướng và uống. Nếu phải sử dụng nguồn nước mưa hoặc nước giếng khoan bị ngập, cần tiến hành lọc trong bằng vải sạch hoặc đánh phèn chua, sau đó khử trùng bằng hóa chất chuyên dụng như Cloramin B hoặc Aquatabs theo đúng tỷ lệ hướng dẫn của trạm y tế. Nguyên tắc cốt lõi là luôn ăn chín, uống sôi, không ăn thức ăn ôi thiu, thực phẩm ướt ngập nước lũ hay gia súc gia cầm chết trôi nổi. Dụng cụ chứa nước cần có nắp đậy kín để ngăn ngừa rác bẩn và côn trùng xâm nhập.
Chăm sóc da và vệ sinh thân thể khi tiếp xúc nước bẩn
Khi phải di chuyển qua vùng ngập lụt, mỗi người nên cố gắng hạn chế tối đa việc để da tiếp xúc trực tiếp với dòng nước bẩn bằng cách sử dụng ủng cao su, găng tay chống thấm nước. Sau mỗi lần lội nước, cần tắm rửa sạch sẽ ngay bằng xà phòng diệt khuẩn và tráng lại bằng nước sạch, đặc biệt chú ý vệ sinh kỹ các kẽ ngón tay, ngón chân, nách, bẹn. Dùng khăn bông mềm lau thật khô ráo các vùng nếp gấp của cơ thể để tránh tạo môi trường ẩm ướt cho vi nấm phát triển. Tuyệt đối không cào gãi mạnh khi có cảm giác ngứa ngáy để tránh làm rách da dẫn đến nhiễm trùng thứ phát hoặc viêm mô tế bào.
Biện pháp tiêu diệt lăng quăng và phòng tránh muỗi đốt
Nước rút để lại vô số vũng nước đọng, chai lọ, mảnh sành, lốp xe chứa nước, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh đẻ trứng và sinh sản. Người dân cần chủ động thu gom, lật úp các vật dụng phế thải đọng nước quanh khu vực nhà ở. Thả cá nhỏ vào các bể chứa nước ăn hoặc lu khạp lớn để diệt bọ gậy, lăng quăng. Luôn duy trì thói quen ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm, mặc quần áo dài tay sáng màu cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Có thể sử dụng thêm kem chống muỗi an toàn hoặc xịt muỗi tại các góc khuất trong gia đình để giảm thiểu nguy cơ bị muỗi vằn chích truyền virus sốt xuất huyết.
Vệ sinh môi trường và khử khuẩn nhà cửa sau khi nước rút
Ngay khi nước rút, việc tổng vệ sinh môi trường sống đóng vai trò quyết định trong việc ngăn chặn mầm bệnh tồn lưu. Cần khẩn trương dọn dẹp bùn đất, rác thải dạt vào nhà cửa và sân vườn, tiến hành chôn lấp hoặc xử lý xác động vật theo đúng hướng dẫn của cán bộ thú y và y tế dự phòng để tránh ruồi nhặng phát tán vi khuẩn. Toàn bộ sàn nhà, bề mặt đồ đạc cần được cọ rửa sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch khử khuẩn có chứa clo. Các giếng nước bị ngập cần được thau rửa, múc cạn bùn cát và tiến hành khử trùng nguồn nước trước khi đưa vào tái sử dụng cho sinh hoạt hàng ngày.
Lưu ý an toàn
Nội dung bài viết mang tính chất hướng dẫn kiến thức vệ sinh và phòng bệnh phổ quát, không thay thế cho các chỉ định y khoa cụ thể. Khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt cao, rét run, nôn mửa liên tục, mất nước nhiều hoặc vết thương trên da sưng tấy đau nhức, người bệnh cần nhanh chóng đến trạm y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chẩn đoán từ bác sĩ.
Tóm tắt
Chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, khử trùng nguồn nước và dọn dẹp môi trường sống là chìa khóa then chốt để hạn chế dịch bệnh trong và sau mưa lũ. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, không chủ quan trước những thay đổi bất thường của sức khỏe để bảo vệ an toàn cho bản thân và gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Làm thế nào để xử lý nước sinh hoạt khi bị ngập lụt?
Người dân tuyệt đối không uống trực tiếp nước lũ hay nước giếng ngập. Hãy sử dụng viên khử khuẩn như Cloramin B hoặc phèn chua để làm trong và sát khuẩn theo hướng dẫn y tế, sau đó bắt buộc phải đun sôi nước trước khi dùng uống trực tiếp hoặc chế biến thức ăn.
Tại sao rất dễ mắc bệnh da liễu khi tiếp xúc với nước lũ?
Nước ngâm lũ chứa nhiều vi khuẩn, nấm mốc và rác thải ô nhiễm. Khi ngâm chân tay lâu ngày, hàng rào bảo vệ da bị suy yếu, tạo ngõ vào cho nấm kẽ chân, viêm nang lông, chốc lở hoặc bệnh do xoắn khuẩn Leptospira xâm nhập qua vết trầy xước.
Nước ăn chân sau ngập lụt cần chăm sóc thế nào tại nhà?
Sau khi lội nước lũ, bạn cần rửa sạch da bằng xà phòng và nước sạch, lau thật khô các kẽ ngón chân, kẽ ngón tay. Giữ chân tay luôn thông thoáng, tránh để vết trầy xước tiếp xúc trực tiếp với bùn đất bẩn. Không tự ý bôi các loại thuốc chứa corticoid liều cao khi chưa có hướng dẫn.
Nguy cơ mắc sốt xuất huyết sau mùa lũ có tăng cao không?
Sau lũ, các vũng nước đọng, rác thải và mảnh vỡ đọng nước là môi trường thuận lợi để muỗi vằn Aedes sinh sôi nhanh chóng. Mật độ muỗi tăng vọt làm gia tăng tốc độ lây truyền virus Dengue giữa người với người trong cộng đồng dân cư.
Khi nào người bệnh sau mưa lũ cần đến cơ sở y tế?
Bạn cần đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu sốt cao liên tục, tiêu chảy phân lỏng nhiều lần gây mất nước, nôn ói liên tục, vàng da, khó thở hoặc vết thương hở trên da có hiện tượng sưng đỏ, chảy mủ lan rộng.
