Phân loại BIRADS và các bệnh lý liên quan đến tuyến vú

Phân loại BIRADS là gì?

Hệ thống BIRADS, viết tắt từ cụm Breast Imaging Reporting and Data System, được xây dựng bởi Trường Điện quang Hoa Kỳ nhằm chuẩn hóa ngôn ngữ báo cáo kết quả chẩn đoán hình ảnh tuyến vú. Trước khi có hệ thống này, các bản mô tả siêu âm hoặc nhũ ảnh thường dùng nhiều thuật ngữ chủ quan khiến bác sĩ điều trị khó thống nhất hướng theo dõi.

Thông qua việc đánh giá các đặc điểm vi thể và đại thể như khối u, nang, nốt vi vôi hóa hay biến dạng cấu trúc mô vú, hệ thống BIRADS chia kết quả thành bảy mức độ được đánh số từ 0 đến 6. Mỗi mức độ gắn liền với một xác suất nguy cơ ác tính cụ thể và kèm theo khuyến cáo xử trí rõ ràng, từ việc chụp bổ sung, theo dõi định kỳ cho đến chỉ định sinh thiết giải phẫu bệnh.

Ý nghĩa của các thang điểm từ BIRADS 0 đến BIRADS 6

Hệ thống BIRADS phân loại tổn thương từ mức 0 đến mức 6 dựa trên các đặc điểm hình thái ghi nhận trên hình ảnh học. Thang điểm BIRADS 0 nghĩa là hình ảnh chưa đủ thông tin để kết luận và người bệnh cần bổ sung thêm các phương tiện chẩn đoán khác như phóng đại nhũ ảnh hoặc siêu âm tuyến vú. BIRADS 1 đại diện cho kết quả hoàn toàn bình thường, không tìm thấy tổn thương nghi ngờ. BIRADS 2 biểu thị các tổn thương lành tính rõ ràng như nang tuyến vú đơn thuần hoặc u xơ tuyến vú đã ổn định, người bệnh chỉ cần tiếp tục tầm soát định kỳ thông thường.

Khi bước sang BIRADS 3, tổn thương được nhận định nhiều khả năng lành tính với tỷ lệ ác tính rất thấp, thường được khuyến cáo theo dõi sát bằng hình ảnh sau sáu tháng. BIRADS 4 thể hiện mức độ nghi ngờ ác tính từ thấp đến cao và thường cần thực hiện sinh thiết để làm rõ bản chất mô học. BIRADS 5 cho thấy hình ảnh có độ nghi ngờ ác tính rất cao, đòi hỏi can thiệp chẩn đoán xác định nhanh chóng. Cuối cùng, BIRADS 6 dành cho các trường hợp đã có kết quả sinh thiết xác nhận ung thư vú trước đó và đang được đánh giá thêm trong quá trình điều trị.

Các bệnh lý lành tính thường gặp ở tuyến vú

Trong thực hành lâm sàng, phần lớn các kết quả thăm khám tuyến vú ghi nhận tổn thương lành tính thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản hoặc tiền mãn kinh. U xơ tuyến vú là khối u lành tính phổ biến nhất, hình thành do sự phát triển quá mức của mô liên kết và biểu mô tuyến vú, thường có bờ rõ, di động tốt khi sờ nắn và thường được xếp vào BIRADS 2 hoặc 3. Nang tuyến vú là các túi chứa dịch lỏng hình thành do sự biến đổi của các tiểu thùy tuyến vú, phần lớn là nang đơn thuần không tiến triển thành ác tính.

Bên cạnh đó, tình trạng xơ nang tuyến vú phản ánh phản ứng của mô vú với sự thay đổi nội tiết tố qua các chu kỳ kinh nguyệt, gây cảm giác căng tức, đau nhẹ và xuất hiện các mảng cứng rải rác. Các bệnh lý viêm tuyến vú hoặc áp xe tuyến vú thường gặp ở phụ nữ đang cho con bú, gây sưng nóng đỏ đau tại chỗ và có thể tạo hình ảnh thâm nhiễm trên siêu âm. Việc nắm bắt các đặc điểm hình ảnh lành tính giúp phân biệt chính xác với các tổn thương ác tính, tránh tâm lý hoang mang quá mức cho người bệnh.

Đánh giá nguy cơ ác tính và vai trò của sinh thiết tuyến vú

Ung thư vú là bệnh lý ác tính bắt nguồn từ các tế bào ống dẫn sữa hoặc tiểu thùy tuyến vú, có khả năng xâm lấn các mô lân cận và di căn đến các cơ quan xa như hạch nách, xương, phổi hoặc gan. Trên phim chụp nhũ ảnh và siêu âm, tổn thương nghi ngờ ác tính thường biểu hiện dưới dạng khối có bờ không đều, đa cung, bờ gai, trục vuông góc với da hoặc kèm theo các cụm vi vôi hóa đa hình thái rải rác.

Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ xếp loại BIRADS 4 hoặc 5, người bệnh được chỉ định làm sinh thiết kim lõi dưới hướng dẫn chẩn đoán hình ảnh. Mẫu mô lấy ra sẽ được bác sĩ giải phẫu bệnh phân tích dưới kính hiển vi để xác định chính xác tế bào học, phân loại thể mô học và thực hiện hóa mô miễn dịch. Việc chẩn đoán ung thư vú ở giai đoạn sớm thông qua hệ thống phân loại BIRADS đóng vai trò quyết định, giúp nâng cao đáng kể tỷ lệ bảo tồn tuyến vú và cải thiện thời gian sống cho bệnh nhân.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa theo từng phân loại BIRADS

Khi nhận được kết quả chẩn đoán hình ảnh có ghi nhận chỉ số BIRADS, người bệnh cần mang toàn bộ phiếu kết quả và phim chụp đến bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa hoặc ung bướu để được thăm khám lâm sàng trực tiếp. Bác sĩ sẽ đối chiếu hình ảnh với các triệu chứng tại chỗ, tiền sử bệnh lý gia đình và các yếu tố nội tiết để đưa ra hướng xử trí phù hợp nhất.

Đối với kết quả BIRADS 1 và 2, việc duy trì lịch tầm soát định kỳ hàng năm là đủ an toàn. Với BIRADS 3, kế hoạch theo dõi ngắn hạn mỗi sáu tháng trong vòng hai năm được áp dụng để đảm bảo tổn thương không thay đổi về kích thước hoặc hình dạng. Nếu tổn thương thuộc nhóm BIRADS 4 hoặc 5, người bệnh cần bình tĩnh tuân thủ chỉ định làm xét nghiệm mô bệnh học chuyên sâu. Việc tự ý tìm kiếm thông tin không chính thống hoặc sử dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng có thể làm chậm trễ thời gian vàng trong việc phát hiện và điều trị bệnh lý tuyến vú.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về thang điểm BIRADS chỉ mang tính giáo dục kiến thức y khoa phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc hội chẩn từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán ung thư hay tự ý đắp thuốc lá, uống thuốc nam khi chưa có kết luận mô bệnh học từ cơ sở y tế uy tín.

Tóm tắt

Kết quả phân loại BIRADS là công cụ định hướng quan trọng giúp đánh giá nguy cơ và lựa chọn bước thăm khám tiếp theo cho tuyến vú. Chị em phụ nữ khi nhận kết quả không nên tự suy đoán mà cần mang phiếu đến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn cụ thể và thực hiện theo dõi định kỳ theo đúng phác đồ.