Cách phân biệt ung thư vòm họng và viêm amidan có mủ

Phân biệt ung thư vòm họng và viêm amidan có mủ là gì?

Ung thư vòm họng là khối u ác tính phát sinh từ các tế bào niêm mạc tại vùng vòm họng, khu vực nằm sâu phía sau mũi và phía trên họng miệng. Bệnh thường tiến triển âm thầm, triệu chứng giai đoạn sớm kín đáo và có xu hướng khu trú một bên cơ thể, dễ bị bỏ sót nếu người bệnh chủ quan.

Trong khi đó, viêm amidan có mủ là một thể viêm amidan mạn tính hoặc đợt cấp tính, trong đó các khe hốc của amidan khẩu cái bị vi khuẩn tấn công, hình thành các ổ mủ bã đậu màu trắng hoặc vàng nhạt. Đây là bệnh lý lành tính phổ biến ở vùng tai mũi họng, biểu hiện rầm rộ nhưng đáp ứng tốt với các biện pháp điều trị nội khoa thích hợp. Việc phân biệt rõ hai bệnh lý này có ý nghĩa quan trọng trong định hướng thăm khám y tế.

Sự khác biệt về vị trí giải phẫu và bản chất bệnh lý

Điểm khác biệt căn bản đầu tiên nằm ở vị trí giải phẫu của tổn thương. Vòm họng nằm ở phần cao nhất của hầu họng, ngay phía sau hốc mũi và phía trên khẩu cái mềm, là khu vực sâu khuất không thể quan sát bằng mắt thường khi soi gương thông thường. Khối u ác tính tại vòm họng xuất phát từ các tế bào biểu mô lót vùng vòm và phát triển âm thầm.

Trong khi đó, amidan khẩu cái nằm ở hai bên thành họng miệng, ngay phía sau lưỡi gà và có thể quan sát trực tiếp khi há to miệng. Viêm amidan có mủ là tình trạng nhiễm trùng cấp hoặc đợt bùng phát mạn tính của mô lympho amidan. Khi vi khuẩn xâm nhập, các hốc amidan tích tụ chất bã đậu, mủ trắng đục tạo thành những chấm hoặc mảng mủ rõ rệt trên bề mặt amidan khẩu cái.

Đặc điểm triệu chứng tại chỗ và tính chất cơn đau họng

Triệu chứng đau họng và cảm giác khó chịu tại vùng cổ họng ở hai bệnh lý có tính chất rất khác nhau. Người bị viêm amidan có mủ thường trải qua cơn đau họng cấp tính, cảm giác đau rát dữ dội ở cả hai bên họng khi nuốt thức ăn hoặc thậm chí nuốt nước bọt. Người bệnh thường sốt cao từ 38 đến 39 độ C, họng khô rát, hơi thở có mùi hôi rõ rệt và thường mệt mỏi toàn thân trong vài ngày đầu.

Ngược lại, ở giai đoạn sớm của ung thư vòm họng, triệu chứng thường không rầm rộ mà tiến triển âm ỉ. Cảm giác đau rát họng hay nuốt vướng thường chỉ khu trú ở một bên họng và tăng dần theo thời gian mà không thuyên giảm. Người bệnh không sốt cao đột ngột như trong đợt nhiễm trùng cấp, nhưng có thể đi kèm triệu chứng nuốt nghẹn tăng dần, khàn giọng hoặc sụt cân nhẹ không rõ nguyên nhân.

Các dấu hiệu đi kèm tại tai, mũi và vùng hạch cổ

Một trong những dấu hiệu phân biệt quan trọng là các triệu chứng ngoài họng. Do vòm họng liên quan mật thiết với vòi Eustache nối lên tai giữa và cửa mũi sau, khối u vòm họng khi phát triển thường chèn ép gây ù tai một bên, cảm giác tắc nghẽn tai như có nước bên trong và giảm thính lực cùng bên. Ngoài ra, người bệnh có thể bị ngạt một bên mũi, xì mũi ra chất nhầy lẫn tia máu tươi hoặc chảy máu cam tái đi tái lại.

Viêm amidan có mủ hoàn toàn không gây chảy máu mũi hay ù tai kéo dài cùng bên. Nếu có đau lan lên tai, cơn đau của viêm amidan chỉ là phản xạ thần kinh khi nuốt trong đợt viêm cấp tính và sẽ chấm dứt hoàn toàn khi ổ nhiễm trùng tại amidan được kiểm soát.

Về hạch cổ, viêm amidan có mủ có thể gây sưng hạch góc hàm hai bên, hạch đau khi sờ nắn nhưng mềm, di động tốt và lặn hẳn sau khi khỏi viêm. Trái lại, hạch cổ trong ung thư vòm họng thường xuất hiện ở một bên, vị trí dưới góc hàm hoặc dọc cơ ức đòn chũm, hạch cứng chắc, không đau, kém di động và có xu hướng to dần.

Thời gian tiến triển và phản ứng với can thiệp thông thường

Thời gian diễn tiến là tiêu chí then chốt để nhận diện tính chất nguy hiểm của bệnh. Viêm amidan có mủ là bệnh lý nhiễm khuẩn cấp tính, diễn ra rầm rộ và thường thoái lui trong vòng 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc và điều trị đúng phác đồ. Khi ổ viêm phục hồi, các mảng mủ trắng biến mất và niêm mạc amidan trở lại trạng thái bình thường.

Ngược lại, ung thư vòm họng là bệnh lý ác tính tiến triển chậm nhưng liên tục. Các triệu chứng như nuốt vướng một bên, đau đầu âm ỉ, ù tai hoặc hạch cổ không tự biến mất mà ngày càng rõ rệt sau nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Nếu người bệnh nhận thấy triệu chứng vùng họng kéo dài trên hai đến ba tuần mà các biện pháp điều trị thông thường không mang lại hiệu quả, đây là dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế để kiểm tra chuyên sâu ngay lập tức.

Phương pháp thăm khám y khoa giúp chẩn đoán phân biệt chính xác

Để xác định chính xác người bệnh đang mắc viêm amidan có mủ hay ung thư vòm họng, việc thăm khám cận lâm sàng tại chuyên khoa tai mũi họng là bắt buộc. Bác sĩ sẽ sử dụng ống nội soi mềm đưa qua đường mũi hoặc họng để quan sát toàn bộ ngóc ngách của vòm họng và hai hốc amidan. Nội soi giúp phát hiện trực tiếp ổ mủ trắng amidan hoặc các khối sùi, loét bất thường tại vòm họng.

Nếu nghi ngờ khối u ác tính, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết bấm lấy một mảnh mô nhỏ tại vòm họng để làm xét nghiệm giải phẫu bệnh, đây là tiêu chuẩn vàng xác định ung thư. Ngoài ra, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ vùng đầu mặt cổ sẽ giúp đánh giá mức độ xâm lấn của khối u và tình trạng di căn hạch cổ, mang lại bức tranh chẩn đoán chính xác tuyệt đối.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định y khoa. Khi phát hiện các triệu chứng bất thường kéo dài ở vùng tai mũi họng, cần đến bệnh viện có chuyên khoa để được nội soi và chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Ung thư vòm họng và viêm amidan có mủ là hai bệnh lý hoàn toàn khác biệt về bản chất, nhưng dễ gây nhầm lẫn ở giai đoạn đầu do cùng biểu hiện tại vùng hầu họng. Người bệnh tuyệt đối không nên tự phỏng đoán hay tự dùng thuốc kéo dài khi thấy họng đau rát bất thường. Việc chủ động đi khám chuyên khoa tai mũi họng sẽ giúp phát hiện đúng bệnh, điều trị kịp thời và bảo vệ sức khỏe an toàn.