Phân biệt thuốc tránh thai khẩn cấp loại 1 viên và 2 viên

Thuốc tránh thai khẩn cấp loại 1 viên và 2 viên là gì?

Thuốc tránh thai khẩn cấp là dạng viên uống nội tiết được chỉ định dùng sau các cuộc giao hợp không sử dụng biện pháp bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai thông thường gặp sự cố. Dạng thuốc phổ biến nhất hiện nay sử dụng hoạt chất levonorgestrel, một chất progestin tổng hợp có khả năng tác động nhanh lên hệ thống nội tiết sinh sản của nữ giới. Tùy thuộc vào nhà sản xuất và quy cách đóng gói, thuốc được chia thành hai nhóm chính: nhóm một viên duy nhất chứa toàn bộ liều lượng cần thiết và nhóm hai viên chia nhỏ liều uống cách nhau một khoảng thời gian nhất định. Cả hai đều không phải là biện pháp thay thế cho các phương pháp ngừa thai định kỳ mà chỉ đóng vai trò cứu cánh trong những trường hợp cấp bách.

Thành phần hoạt chất và sự phân chia liều lượng

Cả hai dạng thuốc tránh thai khẩn cấp phổ biến hiện nay đều thường chứa hoạt chất chính là levonorgestrel, một loại progestin tổng hợp có tác dụng ức chế hoặc trì hoãn quá trình rụng trứng. Nếu hiện tượng rụng trứng chưa diễn ra, thuốc sẽ ngăn chặn nang noãn phóng noãn. Trường hợp trứng đã rụng, hoạt chất này làm biến đổi dịch nhầy cổ tử cung trở nên đặc quánh, cản trở tinh trùng di chuyển vào gặp trứng, đồng thời làm thay đổi niêm mạc tử cung để ngăn cản sự làm tổ của hợp tử.

Điểm khác biệt căn bản giữa hai dạng nằm ở hàm lượng hoạt chất trong mỗi viên nén. Loại một viên duy nhất thường chứa trọn vẹn một phẩy năm miligam levonorgestrel, cung cấp toàn bộ lượng dược chất cần thiết chỉ trong một lần uống. Ngược lại, loại hai viên chia đều tổng hàm lượng này thành hai liều bằng nhau, mỗi viên chứa không phẩy bảy mươi lăm miligam levonorgestrel. Do đó, xét về bản chất dược lý, tổng lượng hoạt chất hấp thu vào cơ thể của hai phác đồ này là hoàn toàn tương đương nhau.

Quy trình và thời gian sử dụng giữa hai dạng thuốc

Cách sử dụng là điểm phân biệt rõ ràng nhất mà người dùng cần nắm vững để tránh sai sót trong quá trình dùng thuốc. Đối với loại một viên, người phụ nữ chỉ cần uống một viên duy nhất càng sớm càng tốt sau khi quan hệ tình dục không được bảo vệ, tốt nhất là trong vòng bảy mươi hai giờ đầu tiên. Việc chỉ cần uống một lần duy nhất mang lại sự tiện lợi cao và hạn chế tối đa nguy cơ sai sót.

Đối với loại hai viên, quy trình uống phức tạp hơn và đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về thời gian. Viên thứ nhất cần được uống càng sớm càng tốt trong vòng bảy mươi hai giờ sau giao hợp không an toàn. Viên thứ hai bắt buộc phải uống sau viên thứ nhất đúng mười hai giờ và không được để chậm quá mười sáu giờ. Nếu người dùng quên uống viên thứ hai hoặc uống quá trễ so với mốc thời gian quy định, nồng độ hoạt chất trong máu sẽ không đạt ngưỡng tối ưu, dẫn đến nguy cơ thất bại trong việc ngừa thai ngoài ý muốn.

Hiệu quả ngừa thai và yếu tố tuân thủ phác đồ

Các nghiên cứu y khoa lâm sàng cho thấy hiệu lực bảo vệ của hai phác đồ này không có sự chênh lệch đáng kể nếu người dùng tuân thủ đúng hướng dẫn. Tỷ lệ ngừa thai thành công phụ thuộc chặt chẽ vào thời điểm sử dụng: uống càng sớm sau khi quan hệ tình dục thì hiệu quả bảo vệ càng cao. Khi dùng trong vòng hai mươi tư giờ đầu, hiệu quả ngừa thai đạt mức cao nhất và sẽ giảm dần theo thời gian trong khoảng bốn mươi tám đến bảy mươi hai giờ tiếp theo.

Mặc dù hiệu quả lý thuyết ngang nhau, loại một viên lại thể hiện ưu thế vượt trội về mặt thực tế nhờ loại bỏ hoàn toàn nguy cơ quên liều. Nhiều trường hợp sử dụng loại hai viên gặp thất bại không phải do chất lượng thuốc mà do người dùng ngủ quên, bận rộn hoặc nhầm lẫn thời gian uống viên thứ hai. Vì vậy, đối với những người có lịch sinh hoạt bận rộn hoặc dễ quên, dạng một viên thường là lựa chọn an toàn hơn để đảm bảo hiệu quả ngừa thai tối đa.

Tác dụng phụ thường gặp và ảnh hưởng chu kỳ kinh

Tác dụng không mong muốn của thuốc tránh thai khẩn cấp một viên và hai viên nhìn chung tương tự nhau do cùng sử dụng hoạt chất levonorgestrel. Các triệu chứng thường gặp bao gồm cảm giác buồn nôn, mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, căng tức ngực và đau nhẹ vùng bụng dưới. Một số người dùng lo ngại rằng loại một viên tập trung hàm lượng cao trong một lần uống có thể gây buồn nôn nhiều hơn, nhưng các dữ liệu y tế ghi nhận tỷ lệ gặp phản ứng này giữa hai dạng là tương đương nhau.

Bên cạnh đó, việc nạp một lượng progestin nồng độ cao vào cơ thể có thể làm xáo trộn chu kỳ kinh nguyệt tiếp theo. Người phụ nữ có thể gặp tình trạng xuất huyết âm đạo bất thường giữa kỳ, kinh nguyệt đến sớm hơn hoặc muộn hơn vài ngày so với chu kỳ thông thường. Nếu kinh nguyệt bị chậm quá bảy ngày hoặc lượng máu kinh ra ít bất thường, người dùng nên thực hiện xét nghiệm thử thai hoặc đến cơ sở y tế kiểm tra để loại trừ khả năng mang thai ngoài ý muốn hoặc thai ngoài tử cung.

Lưu ý an toàn

Thuốc tránh thai khẩn cấp không có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, viêm gan B, lậu hay chlamydia. Thuốc không được sử dụng như biện pháp tránh thai định kỳ do nguy cơ gây rối loạn kinh nguyệt và các tác động bất lợi lên hệ nội tiết nếu lạm dụng. Không tự ý tăng liều khi chưa có chỉ định từ nhân viên y tế. Phụ nữ nghi ngờ đã có thai, chảy máu âm đạo không rõ nguyên nhân hoặc có tiền sử bệnh lý tim mạch, huyết khối nặng cần tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa phụ sản trước khi sử dụng.

Tóm tắt

Thuốc tránh thai khẩn cấp loại một viên và hai viên đều mang lại hiệu quả ngừa thai tương đương nếu được sử dụng đúng cách và kịp thời. Sự khác biệt lớn nhất nằm ở tính tiện lợi và nguy cơ quên liều thứ hai của loại hai viên. Chị em phụ nữ nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, tham khảo ý kiến nhân viên y tế và không nên lạm dụng biện pháp này thay cho các phương pháp ngừa thai thường quy an toàn.