Hướng dẫn phân biệt cúm A và Covid chính xác và
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cúm A và Covid đều là những bệnh truyền nhiễm cấp tính lây lan qua đường hô hấp do virus gây ra, thường bùng phát thành các đợt dịch trong cộng đồng. Do cùng xâm nhập qua niêm mạc mũi họng và phổi, hai căn bệnh này chia sẻ rất nhiều biểu hiện lâm sàng tương tự như sốt cao, ho, đau họng và mệt mỏi toàn thân, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn trong quá trình theo dõi sức khỏe.
Việc phân biệt cúm A và Covid giữ vai trò quan trọng nhằm giúp người bệnh áp dụng đúng biện pháp chăm sóc, theo dõi các biến chứng nguy hiểm và hạn chế lây lan cho những người xung quanh, đặc biệt là nhóm đối tượng có bệnh nền.
Phân biệt cúm A và Covid là gì?
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus cúm A, phổ biến như A/H1N1 hoặc A/H3N2, gây ra trên người. Bệnh có đặc tính lây lan rất nhanh qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc khi tiếp xúc với các bề mặt nhiễm bẩn. Trong khi đó, Covid là bệnh truyền nhiễm do virus corona SARS-CoV-2 gây nên, xuất hiện với nhiều biến thể khác nhau và có khả năng phát tán mạnh trong không khí ở không gian kín. Cả hai loại virus này đều có thể gây tổn thương hệ hô hấp từ mức độ nhẹ đến nặng, thậm chí dẫn đến suy hô hấp cấp tính hoặc các biến chứng nguy hiểm tính mạng nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời trên những cơ địa suy giảm miễn dịch.
Những triệu chứng hô hấp tương đồng thường gặp
Cúm A và Covid đều bắt nguồn từ tác nhân virus tấn công biểu mô đường hô hấp, dẫn tới nhiều phản ứng toàn thân giống nhau. Cả hai bệnh đều có thể gây sốt, ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi rã rời, đau nhức cơ khớp toàn thân, ho khan hoặc ho có đờm, đau rát họng, nghẹt mũi và chảy nước mũi. Ở một số trường hợp, đặc biệt là trẻ nhỏ, người bệnh có thể gặp thêm biểu hiện rối loạn tiêu hóa nhẹ như buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Chính vì hội chứng lâm sàng trùng lặp rất lớn, việc chẩn đoán xác định dựa vào cảm quan thông thường gần như không khả thi, đòi hỏi phải dựa vào bệnh sử tiếp xúc và các phương pháp kiểm tra cận lâm sàng.
Điểm khác nhau về thời gian ủ bệnh và biểu hiện đặc trưng
Điểm khác biệt quan trọng đầu tiên nằm ở thời gian ủ bệnh và tốc độ bùng phát. Người nhiễm virus cúm A thường khởi phát bệnh rất đột ngột chỉ sau một đến bốn ngày tiếp xúc với nguồn lây, với các cơn sốt cao và đau mỏi cơ bắp dữ dội xuất hiện nhanh chóng ngay từ ngày đầu. Trong khi đó, người mắc Covid thường có thời gian ủ bệnh dài hơn, trung bình từ hai đến năm ngày hoặc kéo dài tới mười bốn ngày, các triệu chứng có xu hướng tiến triển từ từ và tăng dần. Ngoài ra, triệu chứng suy giảm hoặc mất khứu giác, mất vị giác xuất hiện phổ biến hơn ở người mắc Covid, trong khi bệnh nhân cúm A ít gặp dấu hiệu đặc trưng này trừ khi mũi bị nghẹt nặng.
Phương pháp xét nghiệm xác định nguyên nhân gây bệnh
Để phân biệt chuẩn xác giữa cúm A và Covid, các cơ sở y tế áp dụng xét nghiệm chẩn đoán vi sinh. Phương pháp phổ biến và tiện lợi nhất tại nhà hoặc phòng khám là xét nghiệm kháng nguyên nhanh bằng que thử kết hợp, cho phép kiểm tra đồng thời kháng nguyên virus cúm A, cúm B và SARS-CoV-2 chỉ trong vòng mười lăm đến hai mươi phút. Đối với những trường hợp triệu chứng phức tạp, người bệnh có nguy cơ cao hoặc kết quả test nhanh nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm sinh học phân tử Real-time RT-PCR để khẳng định với độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất, giúp định hướng kế hoạch cách ly và theo dõi sát sao.
Dấu hiệu chuyển nặng cần đến cơ sở y tế ngay
Mặc dù đa số trường hợp mắc cúm A hoặc Covid đều có thể tự hồi phục sau một đến hai tuần nghỉ ngơi, người bệnh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng. Cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện tình trạng khó thở, thở gấp, đau tức ngực liên tục, tím tái môi hoặc đầu ngón tay chân, chỉ số SpO2 giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, li bì, lú lẫn, hoặc sốt cao liên tục không hạ sau khi đã dùng các biện pháp hỗ trợ thông thường. Nhóm đối tượng có nguy cơ chuyển nặng cao bao gồm người cao tuổi, phụ nữ có thai, trẻ sơ sinh và những người có bệnh nền mạn tính như suy tim, đái tháo đường hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Bảng so sánh tổng quan giữa cúm A và Covid
| Đặc điểm so sánh | Cúm A | Covid |
|---|---|---|
| Tác nhân gây bệnh | Virus cúm A (như A/H1N1, A/H3N2) | Virus SARS-CoV-2 |
| Thời gian ủ bệnh | Thường ngắn, từ 1 đến 4 ngày | Kéo dài hơn, trung bình từ 2 đến 5 ngày (có thể tới 14 ngày) |
| Khởi phát triệu chứng | Thường đột ngột, sốt cao và đau nhức dữ dội ngay từ đầu | Khởi phát từ từ, các triệu chứng tăng dần theo thời gian |
| Mất khứu giác, vị giác | Hiếm gặp, chỉ thoáng qua khi nghẹt mũi nặng | Thường gặp hơn và là triệu chứng tương đối đặc trưng |
| Phương pháp xác định | Test nhanh kháng nguyên cúm, RT-PCR | Test nhanh kháng nguyên SARS-CoV-2, RT-PCR |
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thuốc chống viêm corticoid khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Việc dùng sai thuốc có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng và làm che lấp các dấu hiệu chuyển biến xấu của bệnh.
Tóm tắt
Phân biệt cúm A và Covid dựa trên triệu chứng lâm sàng đơn thuần thường rất khó khăn do biểu hiện tương đồng. Việc xét nghiệm sàng lọc sớm đóng vai trò then chốt giúp xác định đúng căn nguyên, bảo vệ những người có cơ địa dễ tổn thương và thiết lập kế hoạch chăm sóc y tế an toàn. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu hô hấp bất thường, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Một người có thể mắc cùng lúc cả cúm A và Covid không?
Có thể. Một người hoàn toàn có thể đồng nhiễm cả virus cúm A và SARS-CoV-2 cùng lúc, khiến các triệu chứng hô hấp trở nên nặng hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng ở người có bệnh nền.
Chỉ dựa vào triệu chứng bên ngoài có biết chắc chắn mắc cúm A hay Covid không?
Không thể khẳng định chắc chắn chỉ qua quan sát biểu hiện thông thường vì hai bệnh có biểu hiện rất giống nhau. Xét nghiệm kháng nguyên nhanh hoặc xét nghiệm sinh học phân tử là cách duy nhất để xác định chính xác.
Bị cúm A hoặc Covid có nên tự mua thuốc kháng sinh uống không?
Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và hoàn toàn vô hiệu đối với virus cúm A cũng như SARS-CoV-2. Việc tự ý uống kháng sinh không giúp khỏi bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ và kháng thuốc.
Que test nhanh đôi phát hiện cả cúm A và Covid có chính xác không?
Bộ xét nghiệm nhanh kết hợp cúm A, cúm B và Covid hiện nay cho độ chính xác khá tốt nếu thực hiện đúng kỹ thuật và lấy mẫu đúng thời điểm nồng độ virus trong dịch mũi họng đạt mức phát hiện.
Cần làm gì đầu tiên khi nghi ngờ mắc một trong hai bệnh tại nhà?
Người bệnh nên cách ly tại phòng riêng thông thoáng, đeo khẩu trang, khử khuẩn bề mặt tiếp xúc, không dùng chung vật dụng cá nhân và theo dõi sát các biểu hiện khó thở hoặc sốt cao liên tục.
