Mẹ bầu mang thai sẽ ốm nghén từ tuần thứ mấy của thai kỳ?

Ốm nghén từ tuần thứ mấy là gì?

Ốm nghén là hiện tượng buồn nôn và nôn ói xảy ra ở phần lớn phụ nữ trong giai đoạn đầu của thai kỳ. Thuật ngữ y khoa thường gọi tình trạng này là buồn nôn và nôn thai kỳ. Mặc dù trong dân gian hay gọi là nghén buổi sáng, triệu chứng thực tế có thể xuất hiện vào bất kỳ lúc nào trong ngày, từ sáng sớm, chiều muộn cho đến đêm khuya.

Hiện tượng này xuất hiện chủ yếu do sự thay đổi nhanh chóng của các hormone nội tiết tố sinh sản như hCG và progesterone cùng với việc nhu động ruột co bóp chậm lại. Đối với phần lớn mẹ bầu, ốm nghén không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của thai nhi mà còn là dấu hiệu cho thấy phôi thai đang làm tổ và phát triển. Tuy nhiên, tình trạng này đòi hỏi sự quan tâm và chăm sóc dinh dưỡng đúng mực để người mẹ không bị kiệt sức.

Thời điểm bắt đầu và diễn tiến điển hình của tình trạng ốm nghén

Cảm giác buồn nôn và mệt mỏi thường bắt đầu biểu hiện rõ rệt vào khoảng tuần thứ 6 của thai kỳ, tương đương khoảng hai tuần sau khi người phụ nữ nhận thấy trễ kinh. Một số thai phụ có cơ địa nhạy cảm có thể cảm nhận những thay đổi nhẹ như mệt mỏi hay nhạy mùi từ tuần thứ 4 hoặc tuần thứ 5.

Triệu chứng thường tăng dần về cường độ khi nồng độ hormone hCG và progesterone trong máu tăng cao. Khoảng tuần thứ 8 đến tuần thứ 9, cảm giác nghén thường đạt mức đỉnh điểm với các biểu hiện nôn nao, sợ mùi thức ăn và chán ăn. Sang tam cá nguyệt thứ hai, vào khoảng tuần thứ 12 đến tuần thứ 14, triệu chứng này sẽ giảm rõ rệt và thường biến mất hoàn toàn khi nhau thai đã hoàn thiện chức năng nuôi dưỡng thai nhi.

Nguyên nhân sinh lý gây ra cảm giác ốm nghén ở phụ nữ mang thai

Sự xuất hiện của tình trạng ốm nghén liên quan chặt chẽ đến sự biến đổi sinh lý mạnh mẽ trong cơ thể người mẹ ngay sau khi thụ thai thành công. Khi phôi thai làm tổ trong buồng tử cung, nồng độ hormone gonadotropin màng đệm ở người hay còn gọi là hCG tăng sinh nhanh chóng nhằm duy trì thai kỳ. Sự gia tăng đồng thời của estrogen và progesterone cũng làm giãn cơ trơn đường tiêu hóa, khiến tốc độ làm rỗng dạ dày chậm lại và tạo điều kiện cho axit trào ngược.

Bên cạnh yếu tố nội tiết, khứu giác của mẹ bầu trở nên nhạy bén bất thường trong những tuần đầu, khiến những mùi quen thuộc như dầu mỡ, cà phê hoặc nước hoa cũng có thể kích hoạt cơn buồn nôn. Sự căng thẳng thần kinh và tình trạng hạ đường huyết khi đói cũng góp phần làm tăng cảm giác khó chịu.

Biện pháp hỗ trợ cải thiện cảm giác buồn nôn an toàn tại nhà

Để giảm bớt cảm giác nôn nao khó chịu, mẹ bầu nên ưu tiên việc chia nhỏ khẩu phần ăn thành 5 đến 6 bữa nhỏ mỗi ngày thay vì chỉ ăn 3 bữa chính. Việc giữ một lượng thức ăn nhẹ trong dạ dày giúp hạn chế tình trạng tăng tiết axit khi bụng rỗng. Ăn một vài miếng bánh quy khô hoặc lát bánh mì nướng ngay trước khi bước ra khỏi giường vào buổi sáng có thể làm dịu cơn buồn nôn đáng kể.

Chế độ ăn nên tập trung vào các thực phẩm thanh đạm, giàu carbohydrate phức hợp và protein dễ tiêu, đồng thời hạn chế các món chiên xào nhiều dầu mỡ hoặc gia vị cay nóng. Uống đủ nước là điều tối quan trọng, nhưng mẹ bầu nên uống từng ngụm nhỏ giữa các bữa ăn thay vì uống quá nhiều nước cùng lúc trong bữa ăn. Sử dụng một lát gừng tươi hãm trà ấm cũng là biện pháp dân gian an toàn được nhiều chuyên gia y tế ghi nhận.

Phân biệt ốm nghén thông thường và hội chứng nôn nghén nặng

Đa phần các trường hợp ốm nghén đều là lành tính và không gây nguy hiểm cho sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, có khoảng 1 đến 2 phần trăm phụ nữ mang thai gặp phải hội chứng nôn nghén nặng, biểu hiện bằng việc nôn mửa liên tục và không thể dung nạp bất kỳ thức ăn hay chất lỏng nào. Tình trạng này dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và sụt giảm thể trọng của người mẹ.

Khi nhận thấy bản thân không thể giữ được nước trong dạ dày suốt 24 giờ, tiểu tiện rất ít, nước tiểu có màu vàng sậm, choáng váng khi đứng dậy hoặc sụt hơn 2 đến 3 kg so với trước mang thai, thai phụ cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa phụ sản ngay lập tức. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng mất nước và chỉ định truyền dịch hoặc dùng các thuốc hỗ trợ chống nôn an toàn theo phác đồ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Mẹ bầu tuyệt đối không được tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc chống nôn, thuốc an thần hay thực phẩm chức năng khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa sản. Việc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc có thể gây hại cho thai nhi trong giai đoạn tạo cơ quan quan trọng. Mọi biện pháp bổ sung vitamin hay vi chất cần được tư vấn y khoa cẩn trọng.

Tóm tắt

Ốm nghén trong thai kỳ là phản ứng sinh lý thường gặp khi cơ thể mẹ bầu thích nghi với sự gia tăng nội tiết tố. Nắm rõ các mốc thời gian xuất hiện cùng cách điều chỉnh ăn uống và sinh hoạt sẽ giúp thai phụ giảm bớt mệt mỏi. Trong mọi tình huống triệu chứng diễn tiến nghiêm trọng gây mất nước hoặc sụt cân, sự đồng hành và thăm khám kịp thời của bác sĩ sản phụ khoa luôn là yếu tố quan trọng nhất.