Nuốt nước bọt đau họng có phải mắc COVID-19 không hay do bệnh lý nào khác?

Nuốt nước bọt đau họng là gì?

Nuốt nước bọt đau họng là tình trạng niêm mạc vùng hầu họng hoặc tổ chức amidan bị viêm nhiễm, sưng nề và trở nên đặc biệt nhạy cảm trước mọi kích thích cơ học. Mỗi khi cơ thể thực hiện phản xạ nuốt, các nhóm cơ vùng họng co thắt sẽ tác động trực tiếp lên lớp niêm mạc đang tổn thương, kích hoạt các đầu mút dây thần kinh cảm giác và tạo ra cảm giác nhói rát, buốt nhức hoặc vướng víu khó chịu.

Tình trạng này có thể phản ánh một phản ứng viêm cấp tính cục bộ do các vi sinh vật gây bệnh như virus, vi khuẩn, hoặc do các tác nhân kích thích từ môi trường sống bên ngoài tác động lên đường thở. Mặc dù gây cản trở đáng kể đến quá trình ăn uống, giao tiếp và sinh hoạt hàng ngày, phần lớn các cơn đau họng khi nuốt đều là phản ứng phòng vệ của cơ thể. Việc hiểu rõ cơ chế và các nguyên nhân dẫn đến biểu hiện này sẽ giúp người bệnh bình tĩnh theo dõi sức khỏe, thực hiện các biện pháp chăm sóc đúng đắn và chủ động thăm khám y tế khi cần thiết.

Khả năng nuốt nước bọt đau họng do nhiễm COVID-19

Người nhiễm virus SARS-CoV-2 hoàn toàn có thể gặp phải triệu chứng nuốt nước bọt đau họng, nhất là khi biến thể virus tấn công và phát triển nhanh ở niêm mạc đường hô hấp trên. Khi này, người bệnh có thể cảm thấy ngứa rát, khô khốc ở cổ họng hoặc xuất hiện từng cơn đau nhói rõ rệt mỗi lần thực hiện động tác nuốt. Dù vậy, biểu hiện đau rát này không mang tính đặc hiệu và rất dễ nhầm lẫn với nhiều dạng viêm họng khác.

Để nhận biết nguy cơ mắc COVID-19, cần quan sát sự xuất hiện của các triệu chứng toàn thân khác đi kèm như sốt nhẹ hoặc sốt cao, ớn lạnh, ho dai dẳng, nghẹt mũi, đau mỏi cơ khớp, mệt mỏi kiệt sức hoặc suy giảm khứu giác và vị giác. Yếu tố dịch tễ như vừa tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh cũng là cơ sở quan trọng. Tuy nhiên, cảm giác đau rát cổ họng không đủ để khẳng định tình trạng nhiễm bệnh, mà cần phải dựa vào kết quả xét nghiệm kháng nguyên nhanh hoặc xét nghiệm sinh học phân tử do cơ quan y tế khuyến cáo.

Các bệnh lý đường hô hấp thường gặp gây đau khi nuốt

Bên cạnh nỗi lo về dịch bệnh, phần lớn các trường hợp nuốt nước bọt đau họng xuất phát từ các bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp trên thường gặp. Các loại virus gây cảm lạnh thông thường như Rhinovirus hay virus cúm mùa có thể khiến niêm mạc vòm họng phù nề, xung huyết, dẫn đến cảm giác đau rát khó chịu khi nuốt nước bọt, thường đi kèm với chảy nước mũi, hắt hơi và đau đầu nhẹ.

Viêm amidan cấp tính cũng là nguyên nhân phổ biến khiến việc nuốt nước bọt trở nên đau buốt. Khi amidan bị vi khuẩn hoặc virus tấn công, hai khối lympho ở hai bên thành họng sưng đỏ, đôi khi có các hốc mủ trắng gây vướng víu và đau nhức dữ dội lan lên cả vùng tai. Ngoài ra, viêm họng do liên cầu khuẩn cũng tạo ra những cơn đau họng khởi phát đột ngột, đau buốt dữ dội khi nuốt và sốt cao. Đây là dạng nhiễm khuẩn cần được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán chính xác để có phác đồ điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng sau nhiễm liên cầu.

Nguyên nhân không do nhiễm trùng gây kích ứng niêm mạc họng

Hiện tượng đau khi nuốt nước bọt không chỉ giới hạn ở nguyên nhân vi sinh vật mà còn có thể bắt nguồn từ các vấn đề cơ học hoặc nội khoa. Trong đó, trào ngược dạ dày thực quản và trào ngược họng thanh quản là nguyên nhân âm thầm rất hay gặp. Khi dịch tiêu hóa chứa axit từ dạ dày trào ngược lên vùng cổ họng vào ban đêm, lớp niêm mạc mỏng manh sẽ bị bào mòn và viêm nhẹ, khiến người bệnh thức dậy với cảm giác khô rát, đắng miệng, ngứa họng và nuốt đau dai dẳng dù không hề có dấu hiệu cảm sốt.

Các yếu tố môi trường sinh hoạt hàng ngày cũng là tác nhân kích thích niêm mạc hầu họng. Thói quen ngủ trong phòng bật điều hòa ở nhiệt độ quá thấp hoặc độ ẩm không khí quá khô làm bay hơi lớp màng nhầy bảo vệ cổ họng. Tương tự, việc tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc lá, bụi mịn công nghiệp, hóa chất bay hơi hoặc nói to, la hét liên tục trong nhiều giờ liền cũng làm cơ họng bị căng ráng và tổn thương bề mặt, gây ra cảm giác đau nhói mỗi khi nuốt nước bọt.

Cách chăm sóc và làm dịu cảm giác đau rát tại nhà

Khi xuất hiện cảm giác nuốt nước bọt đau họng, việc áp dụng các biện pháp hỗ trợ đúng cách tại nhà sẽ giúp xoa dịu niêm mạc và giảm bớt khó chịu. Người bệnh nên duy trì thói quen uống nhiều nước ấm từng ngụm nhỏ trong ngày nhằm giữ ẩm liên tục cho khoang họng, làm loãng chất nhầy ứ đọng và hạn chế sự cọ xát cơ học gây đau khi nuốt. Sử dụng máy khuếch tán tạo độ ẩm trong không gian phòng nghỉ ngơi cũng giúp làm dịu đường thở hiệu quả.

Súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm đều đặn mỗi ngày từ hai đến ba lần giúp làm sạch các chất tiết nhầy, hạn chế sự tích tụ của vi khuẩn và hỗ trợ giảm phù nề mô họng. Về chế độ ăn uống, nên lựa chọn các món ăn mềm, lỏng, ấm như súp hay cháo loãng để việc nuốt diễn ra nhẹ nhàng, đồng thời tránh xa các món ăn cay nóng, thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn hoặc nước lạnh vì chúng có thể làm tăng mức độ kích ứng niêm mạc. Dành thời gian nghỉ ngơi thư giãn và hạn chế nói quá nhiều sẽ tạo điều kiện tốt cho vùng hầu họng nhanh lành.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý tìm mua thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc chống viêm mạnh để uống khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng với các nguyên nhân do virus hay trào ngược axit, việc dùng sai thuốc còn gây hại cho đường tiêu hóa và gia tăng tình trạng kháng kháng sinh nguy hiểm. Cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu tình trạng nuốt đau đi kèm với các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, thở rít, không thể nuốt thức ăn lỏng, sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt, sưng nề biến dạng vùng cổ hoặc khạc ra máu.

Tóm tắt

Nuốt nước bọt đau họng là biểu hiện khởi phát của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, từ các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp như COVID-19, cúm mùa cho đến kích ứng cơ học và trào ngược dịch vị. Thay vì lo lắng hoặc tự ý dùng thuốc, việc theo dõi sát sao phản ứng của cơ thể, thực hiện xét nghiệm khi có yếu tố dịch tễ và chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ là giải pháp đúng đắn nhất để bảo vệ sức khỏe vòm họng.