Nước rửa tay khô có giúp phòng ngừa virus corona không và cách sử dụng đúng

Nước rửa tay khô phòng ngừa virus corona là gì?

Nước rửa tay khô là dung dịch sát khuẩn tay dạng gel, bọt hoặc chất lỏng không cần rửa lại với nước sau khi thoa. Thành phần chủ đạo của sản phẩm thường là ethanol, cồn isopropanol hoặc hỗn hợp hai chất này, kết hợp cùng các chất giữ ẩm như glycerin và hương liệu.

Cơ chế phòng ngừa bệnh của nước rửa tay khô dựa trên khả năng diệt khuẩn nhanh tại chỗ. Khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng như tay nắm cửa, nút thang máy hay tiền mặt, bàn tay có thể vô tình thu gom mầm bệnh. Nếu dùng nước rửa tay khô đúng cách, cồn sẽ làm tổn thương cấu trúc vỏ bọc của vi sinh vật, hạn chế tình trạng mầm bệnh xâm nhập qua niêm mạc mắt, mũi và miệng.

Tuy nhiên, sản phẩm này chỉ có tác dụng hỗ trợ tại chỗ và không thay thế được các biện pháp phòng ngừa tổng thể như đeo khẩu trang y tế hay giữ khoảng cách tiếp xúc.

Khả năng bất hoạt virus corona của nước rửa tay khô

Nghiên cứu vi sinh học cho thấy các virus thuộc nhóm corona có lớp màng bọc lipid bên ngoài. Dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn ở nồng độ thích hợp có khả năng hòa tan lớp màng chất béo này, đồng thời làm biến tính các protein cấu trúc của mầm bệnh, từ đó làm bất hoạt khả năng xâm nhập vào tế bào người.

Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ của nước rửa tay khô chỉ phát huy tối đa khi dung dịch được phân bố đều khắp bề mặt bàn tay và giữ được độ ẩm trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu lượng dung dịch lấy ra quá ít hoặc người dùng lau khô tay quá sớm trước khi cồn kịp tác động, lượng virus tồn lưu trên da vẫn có thể gây nguy cơ lây nhiễm khi chạm tay lên mắt, mũi hoặc miệng.

Bên cạnh đó, dung dịch rửa tay khô không thể loại bỏ được các hóa chất độc hại, kim loại nặng hoặc một số loại bào tử vi khuẩn kháng cồn. Do vậy, sản phẩm này được xem là biện pháp bổ trợ hữu ích trong các tình huống cơ động, chứ không thể thay thế toàn diện các biện pháp vệ sinh cơ bản khác.

Tiêu chuẩn nồng độ cồn cần thiết để diệt khuẩn hiệu quả

Để dung dịch sát khuẩn tay có thể vô hiệu hóa hiệu quả virus corona và nhiều tác nhân gây bệnh đường hô hấp khác, nồng độ cồn là yếu tố kỹ thuật mang tính quyết định. Các cơ quan y tế khuyến cáo sản phẩm cần chứa tối thiểu sáu mươi phần trăm ethanol hoặc bảy mươi phần trăm isopropanol.

Nồng độ cồn quá thấp dưới ngưỡng này sẽ không đủ sức phá vỡ lớp vỏ lipid của virus, khiến mầm bệnh vẫn tồn tại sau khi xoa tay. Ngược lại, nếu cồn có nồng độ quá cao, ví dụ trên chín mươi phần trăm, dung dịch sẽ bay hơi quá nhanh trong không khí trước khi kịp làm biến tính protein của vi sinh vật, đồng thời gây kích ứng và khô rát bề mặt da nghiêm trọng.

Khi chọn mua sản phẩm, người tiêu dùng cần đọc kỹ nhãn mác để kiểm tra tỷ lệ cồn, hạn sử dụng cũng như giấy phép lưu hành của cơ quan y tế. Tránh tự ý pha chế cồn công nghiệp hoặc sử dụng các loại dung dịch tự chế không rõ nguồn gốc vì nguy cơ chứa tạp chất độc hại như methanol rất cao.

Quy trình sử dụng nước rửa tay khô đúng kỹ thuật

Để phát huy trọn vẹn tác dụng sát khuẩn, quy trình xoa tay cần được thực hiện cẩn thận theo trình tự từng bước tương tự như kỹ thuật rửa tay ngoại khoa thông thường.

Đầu tiên, bạn lấy một lượng dung dịch vừa đủ, khoảng ba đến năm mililít hoặc tương đương một lần nhấn vòi bơm, cho vào lòng bàn tay. Lượng dung dịch này phải đủ để làm ướt đẫm toàn bộ bề mặt hai bàn tay, bao gồm cả cổ tay.

Tiếp theo, bạn chà xát hai lòng bàn tay vào nhau, sau đó dùng lòng bàn tay này miết lên mu bàn tay kia và len qua các kẽ ngón tay, rồi đổi bên. Đừng quên xoa tròn ngón tay cái và chụm các đầu ngón tay lại để xoay vào lòng bàn tay đối diện, nhằm đảm bảo các kẽ móng tay cũng được tiếp xúc với cồn.

Toàn bộ thao tác chà xát cần diễn ra liên tục trong tối thiểu hai mươi đến ba mươi giây. Bạn phải để dung dịch tự khô tự nhiên trong không khí, tuyệt đối không dùng khăn lau hoặc quạt gió thổi khô, vì việc này làm giảm thời gian tiếp xúc của cồn với mầm bệnh.

Những tình huống cần ưu tiên rửa tay bằng xà phòng và nước

Mặc dù nước rửa tay khô rất tiện lợi khi đi tàu xe, mua sắm hoặc làm việc tại nơi công cộng, phương pháp này vẫn có những giới hạn rõ rệt so với nước và xà phòng truyền thống.

Khi bàn tay có vết bẩn nhìn thấy rõ bằng mắt thường, dính bùn đất, dầu mỡ, dịch tiết sinh học hoặc mồ hôi sau vận động, lớp màng hữu cơ này sẽ ngăn cản cồn tiếp xúc với bề mặt da. Trong hoàn cảnh đó, xà phòng đóng vai trò như chất diện hoạt giúp cuốn trôi bụi bẩn cùng mầm bệnh ra khỏi da theo dòng nước chảy một cách cơ học.

Ngoài ra, sau khi đi vệ sinh, trước khi chuẩn bị bữa ăn, hoặc khi vừa chăm sóc người bệnh bị nhiễm trùng đường ruột, việc rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây luôn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu. Nước rửa tay khô chỉ nên dùng như giải pháp thay thế tạm thời khi bạn không thể tiếp cận ngay nguồn nước sạch.

Lưu ý an toàn

Dung dịch sát khuẩn tay chứa nồng độ cồn cao nên rất dễ bắt lửa, cần bảo quản nơi thoáng mát, tránh xa nguồn nhiệt, bếp lửa và ánh nắng trực tiếp. Tránh để cồn dính vào mắt hoặc vùng da có vết thương hở. Để xa tầm tay trẻ nhỏ nhằm phòng ngừa nguy cơ nuốt phải gây ngộ độc cồn. Khi mua, cần chọn sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng từ các đơn vị y tế uy tín.

Tóm tắt

Nước rửa tay khô là giải pháp tiện lợi và mang lại hiệu quả bảo vệ rõ rệt trước virus corona khi bạn phải di chuyển ngoài trời hoặc không có sẵn nguồn nước sạch. Dù vậy, dung dịch sát khuẩn tay không thể thay thế hoàn toàn xà phòng và nước thông thường. Việc nắm rõ cách dùng, chọn đúng nồng độ cồn và kết hợp giữ vệ sinh môi trường sống sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe bản thân cùng gia đình một cách bền vững.