Nội soi trực tràng có đau không và những điều cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nội soi trực tràng có đau không là mối băn khoăn hàng đầu của rất nhiều người bệnh khi được chỉ định thực hiện thủ thuật này. Trên thực tế, nội soi trực tràng không gây đau dữ dội như nhiều người vẫn tưởng tượng mà chủ yếu mang lại cảm giác tức nặng và mót rặn thoáng qua.
Nhờ sự phát triển của hệ thống ống soi mềm có kích thước nhỏ gọn cùng các kỹ thuật hỗ trợ an thần hiện đại, thủ thuật này diễn ra tương đối nhanh gọn và nhẹ nhàng. Việc hiểu rõ quy trình cũng như chuẩn bị tâm lý thoải mái sẽ giúp quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi và ít khó chịu nhất.
Nội soi trực tràng có đau không là gì?
Nội soi trực tràng là một kỹ thuật thăm dò chức năng chuyên sâu trong chuyên khoa tiêu hóa, sử dụng một ống soi mềm chuyên dụng có gắn camera và nguồn sáng ở đầu để quan sát niêm mạc đoạn cuối ruột già. Đoạn trực tràng này nối liền giữa đại tràng sigma và ống hậu môn, là nơi thường xuất hiện các tổn thương như polyp, viêm loét trực tràng, khối u hoặc trĩ nội. Thủ thuật này đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm nguyên nhân gây ra các triệu chứng như đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài hoặc đau tức vùng tiểu khung. Không giống như nội soi toàn bộ đại tràng cần khảo sát cả khung ruột dài hơn một mét, nội soi trực tràng chỉ tập trung vào một đoạn ngắn nên thao tác diễn ra nhanh hơn và giảm thiểu đáng kể cảm giác khó chịu cho người thực hiện.
Cảm giác thực tế của người bệnh khi nội soi trực tràng
Khi tiến hành nội soi trực tràng không gây mê, cảm giác phổ biến nhất mà người bệnh ghi nhận không phải là đau nhức nhối mà là cảm giác tức nặng, đầy chướng và muốn đi đại tiện. Cảm giác này xuất hiện do đầu ống soi di chuyển qua cơ thắt hậu môn và luồng khí nhẹ được bơm vào lòng trực tràng để làm phồng niêm mạc, giúp bác sĩ quan sát rõ ràng các tổn thương. Một số người có thể cảm thấy nhói nhẹ từng cơn khi ống nội soi đi qua những đoạn gấp khúc giải phẫu tự nhiên của khung chậu. Hầu hết các phản ứng này chỉ ở mức độ khó chịu nhẹ đến vừa phải và sẽ nhanh chóng giảm bớt khi bác sĩ hoàn thành việc khảo sát hoặc hút bớt lượng khí dư thừa ra ngoài. Người bệnh giữ được nhịp thở đều đặn và thả lỏng cơ đáy chậu sẽ giúp ống soi đi vào thuận lợi hơn rất nhiều.
Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ khó chịu khi nội soi
Mức độ nhạy cảm và cảm giác khó chịu của mỗi người trong quá trình nội soi trực tràng phụ thuộc vào nhiều yếu tố giải phẫu cũng như bệnh lý cụ thể. Những người đang có tổn thương viêm loét trực tràng cấp tính, trĩ huyết khối sưng to, nứt kẽ hậu môn hoặc hẹp lòng hậu môn thường sẽ thấy ê buốt nhiều hơn so với người có niêm mạc bình thường. Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý đóng vai trò rất lớn: người bệnh quá hồi hộp hoặc căng thẳng thường có xu hướng co thắt cơ vòng hậu môn một cách vô thức, làm tăng lực cản khi đưa thiết bị vào và gây cảm giác đau rõ rệt hơn. Kỹ thuật của bác sĩ nội soi và việc sử dụng ống soi mềm hiện đại có kích thước nhỏ cũng là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu tối đa sự khó chịu cho người thăm khám.
So sánh giữa nội soi thông thường và nội soi có tiền mê
Hiện nay các cơ sở y tế thường cung cấp hai lựa chọn nội soi trực tràng là phương pháp truyền thống và nội soi có tiền mê hoặc an thần tĩnh mạch. Phương pháp thông thường phù hợp với người có tâm lý ổn định, không có bệnh lý gây đau cấp vùng hậu môn và muốn theo dõi trực tiếp hình ảnh nội soi để trao đổi với bác sĩ; sau thủ thuật người bệnh có thể ra về ngay mà không cần người nhà đưa đón. Ngược lại, phương pháp nội soi trực tràng có tiền mê đưa người bệnh vào giấc ngủ ngắn êm dịu, hoàn toàn không cảm nhận thấy sự khó chịu hay căng thẳng trong suốt thủ thuật. Phương pháp này đặc biệt hữu ích với người có ngưỡng chịu đau thấp, người quá lo sợ hoặc người dự kiến cần can thiệp cắt polyp trực tràng. Bác sĩ gây mê hồi sức sẽ thăm khám cẩn thận trước khi thực hiện để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Các bước chuẩn bị giúp thủ thuật diễn ra nhẹ nhàng
Quá trình chuẩn bị trước khi nội soi trực tràng đơn giản hơn nhiều so với nội soi toàn bộ đại tràng nhưng vẫn đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm túc. Thông thường, đoạn trực tràng chỉ dài khoảng mười hai đến mười lăm centimet nên người bệnh chỉ cần làm sạch đoạn cuối ống tiêu hóa bằng cách thụt tháo hậu môn bằng dung dịch chuyên dụng khoảng một đến hai giờ trước khi soi, hoặc dùng thuốc làm sạch ruột theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Chế độ ăn uống nhẹ, ít chất xơ vào ngày hôm trước và nhịn ăn hoàn toàn trước giờ hẹn khoảng bốn đến sáu tiếng sẽ giúp lòng trực tràng sạch sẽ, tạo điều kiện cho bác sĩ quan sát chi tiết từng nếp niêm mạc. Người bệnh cũng cần thông báo đầy đủ các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu hoặc tiền sử dị ứng thuốc.
Lưu ý an toàn
Mặc dù nội soi trực tràng là thủ thuật an toàn, người bệnh vẫn cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường sau khi về nhà. Cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa nếu xuất hiện tình trạng chảy máu hậu môn lượng nhiều, đau quặn bụng liên tục, chướng bụng dữ dội hoặc sốt cao. Không tự ý sử dụng các thuốc cầm máu hoặc giảm đau khi chưa có chỉ định của bác sĩ điều trị.
Tóm tắt
Nội soi trực tràng là phương pháp chẩn đoán đường tiêu hóa dưới tương đối an toàn, nhanh chóng và không gây đau đớn dữ dội như nhiều người vẫn lo sợ. Việc trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa trước khi thực hiện sẽ giúp người bệnh giải tỏa tâm lý căng thẳng, lựa chọn phương thức nội soi thích hợp và có sự chuẩn bị chu đáo nhất.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nội soi trực tràng mất bao lâu thời gian?
Thời gian đưa ống soi vào thăm dò niêm mạc trực tràng và rút ra thường chỉ kéo dài khoảng năm đến mười phút, trừ trường hợp bác sĩ cần làm sinh thiết hoặc can thiệp xử trí tổn thương.
Trước khi nội soi trực tràng có cần nhịn ăn không?
Người bệnh cần nhịn ăn tối thiểu sáu giờ trước thủ thuật và thực hiện làm sạch trực tràng bằng thuốc thụt tháo hoặc thuốc nhuận tràng theo đúng chỉ định của cơ sở y tế.
Sau khi nội soi trực tràng có cần nằm lại viện không?
Sau thủ thuật thông thường người bệnh có thể về ngay; nếu có dùng thuốc an thần hoặc tiền mê thì cần nằm nghỉ theo dõi từ ba mươi đến sáu mươi phút tại phòng hồi tỉnh.
Bị tức hậu môn sau khi nội soi trực tràng có sao không?
Cảm giác mót rặn hoặc đầy tức nhẹ ở vùng hậu môn là phản ứng bình thường do hơi bơm vào trực tràng và sẽ tự biến mất sau vài giờ khi hơi được tống xuất ra ngoài.
Những ai không nên chọn nội soi trực tràng có tiền mê?
Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa sẽ đánh giá tình trạng tim mạch, hô hấp và tiền sử dị ứng thuốc của từng cá nhân trước khi quyết định có chỉ định an thần hay không.
