Nội soi dạ dày có đau không và các yếu tố ảnh hưởng

Nội soi dạ dày có đau không?

Nội soi dạ dày sử dụng một ống soi mềm nhỏ có gắn đèn và camera chuyên dụng đưa qua đường miệng hoặc đường mũi vào đến dạ dày. Phương pháp này giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác các bệnh lý như viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược thực quản hay phát hiện sớm tổn thương nghi ngờ ung thư. Mặc dù là thủ thuật an toàn, phản ứng tự nhiên của cơ thể khi có vật thể lạ đi qua vùng họng là kích thích phản xạ nôn và co thắt. Do đó, cảm giác khó chịu là điều hoàn toàn bình thường đối với người bệnh thực hiện nội soi thông thường. Cụ thể, mức độ đau hoặc tức nặng sẽ khác nhau tùy thuộc vào ngưỡng chịu đựng cá nhân, sự chuẩn bị tâm lý và phương pháp can thiệp được lựa chọn.

Cảm giác thực tế khi thực hiện nội soi dạ dày thông thường

Khi thực hiện nội soi dạ dày qua đường miệng mà không dùng thuốc gây mê, người bệnh thường cảm thấy căng tức vùng họng và lồng ngực. Ống soi đi qua cuống họng sẽ kích thích phản xạ nuốt và nôn ói tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, đây không phải là cơn đau cấp tính hay tổn thương mô, mà chủ yếu là cảm giác buồn nôn, đầy bụng do bác sĩ bơm một lượng khí nhỏ để làm căng phẳng các nếp niêm mạc dạ dày nhằm quan sát rõ hơn.

Cảm giác khó chịu này thường đạt đỉnh điểm trong vài giây đầu khi ống soi đi qua vùng hầu họng. Sau khi ống soi đã vào đúng vị trí trong dạ dày, nếu người bệnh thả lỏng cơ thể và hít thở đều đặn theo hướng dẫn của nhân viên y tế, phản xạ nôn sẽ giảm dần. Sau khi kết thúc quá trình nội soi, cảm giác chướng bụng hoặc rát nhẹ vùng họng có thể tồn tại trong một thời gian ngắn rồi tự hết.

Sự khác biệt giữa các phương pháp nội soi dạ dày hiện nay

Kỹ thuật nội soi dạ dày hiện đại được chia thành nhiều phương pháp nhằm đáp ứng nhu cầu và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh. Nội soi thông thường qua đường miệng có ưu điểm là chi phí thấp và không cần dùng thuốc tiền mê, nhưng lại dễ gây phản xạ buồn nôn và cảm giác vướng họng nhiều nhất.

Đối với phương pháp nội soi dạ dày qua đường mũi, bác sĩ sử dụng ống soi siêu nhỏ đi qua đường mũi xuống thực quản. Do ống soi không chạm vào gốc lưỡi nên hạn chế tối đa phản xạ nôn ói, giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn và vẫn có thể trò chuyện với bác sĩ trong suốt quá trình thăm khám. Trong khi đó, nội soi dạ dày gây mê hoặc tiền mê là giải pháp tối ưu cho những người có tâm lý lo âu hoặc nhạy cảm cao. Người bệnh sẽ đi vào giấc ngủ ngắn êm dịu, hoàn toàn không có cảm giác đau đớn hay buồn nôn. Quá trình tỉnh lại diễn ra nhanh chóng và không ảnh hưởng đến trí nhớ hay sức khỏe tổng quát nếu được thực hiện đúng quy trình chuyên môn.

Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ khó chịu khi nội soi

Mức độ khó chịu hay đau rát trong quá trình nội soi dạ dày phụ thuộc vào nhiều yếu tố kết hợp. Yếu tố tâm lý đóng vai trò rất quan trọng; nếu người bệnh quá căng thẳng, các cơ vùng cổ họng và dạ dày sẽ co thắt mạnh, làm cho việc đưa ống soi vào trở nên khó khăn hơn và gia tăng cảm giác buồn nôn.

Bên cạnh đó, tay nghề và kỹ năng của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa cùng sự hỗ trợ của thiết bị y tế hiện đại sẽ quyết định độ mượt mà khi di chuyển ống soi. Ngoài ra, việc tuân thủ các hướng dẫn chuẩn bị trước khi nội soi như nhịn ăn uống đúng thời gian quy định cũng ảnh hưởng lớn đến sự thuận lợi của thủ thuật. Dạ dày rỗng giúp bác sĩ quan sát niêm mạc dễ dàng, rút ngắn thời gian thao tác và giảm thiểu nguy cơ trào ngược thức ăn vào đường hô hấp.

Biện pháp hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu trước và trong khi nội soi

Để buổi thăm khám diễn ra nhẹ nhàng, người bệnh nên chuẩn bị tâm lý thoải mái và trao đổi kỹ với bác sĩ về tiền sử dị ứng hoặc các lo lắng cá nhân. Việc nhịn ăn ít nhất 6 tiếng và nhịn uống ít nhất 2 đến 4 tiếng trước khi nội soi là bắt buộc để đảm bảo an toàn tuyệt đối và hình ảnh quan sát rõ nét.

Trong suốt quá trình nội soi thông thường, người bệnh cần tập trung vào hơi thở, hít vào bằng mũi và thở ra chậm rãi bằng miệng. Tránh động tác nuốt nước bọt liên tục vì điều này có thể gây co thắt họng khiến ống soi ma sát vào niêm mạc. Việc thả lỏng toàn thân và hợp tác tốt với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa sẽ giúp quá trình thăm khám hoàn thành nhanh chóng chỉ trong vài phút, giảm thiểu tối đa cảm giác khó chịu không mong muốn.

Lưu ý an toàn

Nội soi dạ dày là kỹ thuật an toàn nhưng vẫn có tỷ lệ nhỏ phát sinh tác dụng phụ hoặc biến chứng như rát họng, chướng bụng, hoặc trong trường hợp hiếm gặp là chảy máu niêm mạc và thủng ống tiêu hóa. Người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau nội soi như đau bụng dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sốt cao. Người có bệnh lý nền về tim mạch, hô hấp hoặc phụ nữ mang thai cần được bác sĩ đánh giá kỹ lưỡng trước khi chỉ định phương pháp nội soi phù hợp, đặc biệt là khi có sử dụng thuốc gây mê.

Tóm tắt

Nội soi dạ dày không gây đau đớn dữ dội như nhiều người lo lắng và cảm giác khó chịu hoàn toàn có thể kiểm soát được. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp như nội soi qua đường mũi hoặc nội soi gây mê kết hợp với tâm lý thoải mái sẽ giúp quá trình thăm khám diễn ra nhẹ nhàng. Người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được tư vấn phương pháp chẩn đoán an toàn và hiệu quả nhất.