Nội soi dạ dày có đau không và những điều cần biết trước khi thực hiện

Nội soi dạ dày có đau không là gì?

Nội soi dạ dày, hay còn gọi đầy đủ là nội soi thực quản dạ dày tá tràng, là phương pháp chẩn đoán hình ảnh can thiệp sử dụng một ống soi mềm có gắn nguồn sáng và camera siêu nhỏ ở đầu ống. Thiết bị này được luồn qua đường miệng hoặc đường mũi, đi qua thực quản xuống dạ dày và đoạn đầu ruột non nhằm thu nhận hình ảnh trực tiếp của bề mặt niêm mạc.

Đây được coi là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán các bệnh lý đường tiêu hóa trên như viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, polyp hoặc phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư. Ngoài chức năng quan sát trực quan, kỹ thuật này còn cho phép bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa thực hiện sinh thiết mô bệnh học tìm vi khuẩn Helicobacter pylori, can thiệp cầm máu vết loét hoặc cắt bỏ polyp ngay trong lúc soi mà không cần phẫu thuật mở.

Cảm giác thực tế khi nội soi dạ dày diễn ra như thế nào

Nhiều người e ngại nội soi vì hình dung ống soi mềm đưa qua đường miệng sẽ gây đau đớn dữ dội. Trên thực tế, niêm mạc thực quản và dạ dày không có các đầu mút thần kinh thụ cảm cảm giác đau tương tự như bề mặt da, do đó thao tác đưa ống mềm vào không tạo ra cơn đau chói hay buốt rát. Cảm giác khó chịu nhất mà người bệnh thường gặp trong nội soi truyền thống qua đường miệng là kích thích phản xạ nôn khi ống soi chạm vào vùng hầu họng và đáy lưỡi.

Ngoài phản xạ nôn ói, người bệnh có thể cảm thấy căng tức nhẹ ở vùng thượng vị do bác sĩ cần bơm một lượng khí carbon dioxide hoặc không khí sạch vào lòng dạ dày để làm căng các nếp niêm mạc, giúp quan sát rõ tổn thương. Cảm giác này hoàn toàn nằm trong ngưỡng chịu đựng của đa số mọi người và sẽ nhanh chóng biến mất ngay khi kết thúc thủ thuật và hơi được hút bớt ra ngoài. Do đó, có thể khẳng định nội soi dạ dày không gây đau buốt mà chỉ gây khó chịu tạm thời ở cổ họng và bụng.

Các phương pháp nội soi dạ dày phổ biến hiện nay

Hiện nay, y học ứng dụng nhiều phương pháp nội soi thực quản dạ dày tá tràng nhằm tối ưu hóa sự thoải mái cho người bệnh. Phương pháp phổ biến đầu tiên là nội soi thông thường qua đường miệng có gây tê tại chỗ. Bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ xịt thuốc tê vào khoang miệng và hầu họng giúp giảm cảm giác vướng víu, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo suốt quá trình thực hiện nhưng vẫn có thể nôn khan nhẹ.

Phương pháp thứ hai là nội soi dạ dày qua đường mũi bằng ống soi siêu nhỏ đưa qua lỗ mũi xuống thực quản. Do ống soi không chạm vào vòm khẩu cái và đáy lưỡi, phản xạ nôn hầu như không xảy ra, người bệnh có thể nói chuyện và quan sát màn hình nội soi bình thường.

Lựa chọn thứ ba được nhiều người ưu tiên hiện nay là nội soi tiền mê, hay còn gọi là nội soi không đau. Người bệnh được truyền một lượng thuốc an thần ngắn qua đường tĩnh mạch để bước vào giấc ngủ êm dịu. Toàn bộ quá trình thăm dò diễn ra trong lúc người bệnh đang ngủ, không hề có cảm giác nghẹn, đau hay sợ hãi, khi tỉnh dậy thủ thuật đã hoàn tất.

Kinh nghiệm giúp quá trình nội soi diễn ra êm dịu

Sự hợp tác của người bệnh đóng vai trò rất lớn trong việc giảm bớt cảm giác khó chịu khi thực hiện nội soi dạ dày không gây mê. Giữ tâm lý bình tĩnh là ưu tiên hàng đầu, bởi cảm giác căng thẳng và sợ hãi quá mức sẽ kích thích các cơ vùng hầu họng co thắt chặt, khiến việc luồn ống soi trở nên khó khăn hơn.

Trong suốt quá trình đưa ống soi vào, người bệnh nên nằm nghiêng sang bên trái theo đúng hướng dẫn của điều dưỡng, thả lỏng toàn bộ cơ thể, hai vai xuôi tự nhiên. Hãy tập trung hít thở sâu và đều đặn bằng mũi, thở chậm ra bằng miệng hoặc mũi, tuyệt đối không gồng cứng người hay cố nuốt hoặc khạc nhổ liên tục. Việc hít thở nhịp nhàng giúp cơ thắt thực quản giãn mở tự nhiên, ống soi trượt êm ái xuống dạ dày và phản xạ buồn nôn sẽ giảm đi rõ rệt.

Chuẩn bị an toàn trước khi tiến hành nội soi dạ dày

Khâu chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi bước vào phòng nội soi không chỉ giúp giảm cảm giác khó chịu mà còn đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh. Dạ dày cần phải hoàn toàn sạch thức ăn để bác sĩ có thể quan sát tỉ mỉ từng nếp gấp niêm mạc, tránh bỏ sót các ổ viêm loét nhỏ hoặc khối u giai đoạn sớm. Người bệnh cần nhịn ăn tối thiểu 6 giờ trước khi nội soi và chỉ nên uống một lượng nhỏ nước lọc trong suốt, ngưng uống nước trước giờ nội soi khoảng 2 giờ.

Bên cạnh việc nhịn ăn uống, người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa về các bệnh lý mạn tính đang điều trị như huyết áp cao, bệnh mạch vành, hen phế quản hay đái tháo đường. Danh sách các thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu hay các thuốc kháng sinh, tiền sử dị ứng thuốc gây tê, thuốc an thần cũng cần được khai báo chi tiết để bác sĩ chỉ định phương án an toàn nhất.

Lưu ý an toàn

Sau khi hoàn tất nội soi, người bệnh có thể cảm thấy vướng nhẹ cổ họng hoặc đầy hơi do lượng khí bơm trong lòng dạ dày, các triệu chứng này thường thoái lui trong vòng 24 giờ. Đối với người thực hiện nội soi tiền mê, không nên tự điều khiển phương tiện giao thông hoặc vận hành máy móc nguy hiểm trong ngày. Cần thông báo ngay cho cơ sở y tế nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như đau bụng tăng dần, khó thở, nôn ra máu hoặc đại tiện phân đen.

Tóm tắt

Nội soi dạ dày là phương pháp thăm dò chức năng và chẩn đoán hình ảnh giá trị cao, không đáng sợ như nhiều người vẫn nghĩ. Cảm giác khó chịu hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu lựa chọn phương pháp phù hợp và chuẩn bị kỹ lưỡng. Người bệnh nên chủ động trao đổi tiền sử sức khỏe với bác sĩ để cuộc nội soi diễn ra an toàn, thuận lợi và chính xác.